แคนาดามีทะเลสาบมากกว่าประเทศอื่นรวมกันจริงหรือ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ถ้ามองแผนที่แคนาดาจากด้านบน จะเห็นผืนน้ำสีฟ้ากระจายอยู่ท่ามกลางป่าและพื้นที่หิน บางแห่งกว้างจนมองไม่เห็นฝั่ง ส่วนบางแห่งมีขนาดเล็กและอยู่ห่างไกลจากชุมชน ภาพแบบนี้ทำให้หลายคนสงสัยว่า ประเทศเดียวจะมีทะเลสาบมากกว่าประเทศอื่นทั่วโลกรวมกันได้จริงหรือ

คำตอบคือ จริงสำหรับทะเลสาบที่มีพื้นที่อย่างน้อย 0.1 ตารางกิโลเมตรตามฐานข้อมูลที่ใช้เปรียบเทียบ รายงานของรัฐบาลแคนาดาระบุว่า แคนาดามีทะเลสาบขนาดนี้มากกว่า 875,000 แห่ง คิดเป็นราว 62% ของจำนวนทั่วโลก ส่วนตัวเลขประมาณ 2 ล้านแห่งเป็นจำนวนทะเลสาบที่ทำแผนที่ไว้ในแคนาดา ซึ่งใช้ขอบเขตการนับต่างกัน จึงนำมาปะปนกับสัดส่วน 62% ไม่ได้

ตัวเลขนับอย่างไรถึงต่างกัน?

งานวิจัยที่เผยแพร่ในปี 2016 ใช้ฐานข้อมูล HydroLAKES ศึกษาทะเลสาบธรรมชาติที่มีพื้นที่ตั้งแต่ 10 เฮกตาร์ หรือ 0.1 ตารางกิโลเมตรขึ้นไป พบทะเลสาบทั่วโลกราว 1.42 ล้านแห่ง ในจำนวนนี้อยู่ในแคนาดาประมาณ 879,800 แห่ง เมื่อใช้เกณฑ์เดียวกัน แคนาดาจึงมีจำนวนมากกว่าส่วนที่เหลือของโลกในฐานข้อมูลชุดนั้น

งานเดียวกันระบุรัสเซียไว้ประมาณ 201,200 แห่ง และสหรัฐอเมริกาประมาณ 102,500 แห่ง ตัวเลขช่วยให้เห็นระยะห่างระหว่างประเทศได้ชัด แต่ไม่ได้หมายความว่าแหล่งน้ำทุกแห่งบนโลกถูกนับครบแล้ว เพราะทะเลสาบที่เล็กกว่าเกณฑ์ไม่อยู่ในยอดเปรียบเทียบนี้

ส่วนรายงานของสหภาพสากลว่าด้วยการอนุรักษ์ธรรมชาติ หรือ IUCN อ้างข้อมูลหน่วยงานทรัพยากรธรรมชาติแคนาดาว่า มีทะเลสาบประมาณ 2 ล้านแห่งที่ถูกทำแผนที่ในประเทศ จึงพออธิบายได้ว่าทำไมเราถึงพบทั้งตัวเลขหลักแสนและหลักล้าน แต่ข้อมูลนี้ไม่ได้ยืนยันว่าจำนวนทั้งหมดมีมากกว่า 2 ล้านแห่ง หรือมากกว่าทุกประเทศรวมกันเมื่อรวมทะเลสาบขนาดเล็กทั้งหมด

ทำไมแคนาดาจึงมีทะเลสาบมาก?

ส่วนหนึ่งเป็นร่องรอยจากยุคน้ำแข็ง เมื่อแผ่นน้ำแข็งขนาดใหญ่เคลื่อนตัวผ่านแผ่นดิน มันกัดเซาะหินและช่วยสร้างแอ่งหรือพื้นที่ต่ำไว้หลายแห่ง หลังน้ำแข็งถอยร่น น้ำจึงสะสมในแอ่งเหล่านั้น ประกอบกับภูมิประเทศและสภาพอากาศที่เอื้อต่อการคงอยู่ของแหล่งน้ำ ทำให้เกิดทะเลสาบกระจายอยู่เป็นจำนวนมาก

บริเวณหินเก่าแก่ที่เรียกว่าแคนาเดียนชีลด์เป็นพื้นที่หนึ่งที่เห็นทะเลสาบกระจายหนาแน่น ภาพทะเลสาบเล็กใหญ่สลับกับป่าและโขดหินจึงเป็นลักษณะคุ้นตาในหลายส่วนของประเทศ ไม่ได้มีแต่ทะเลสาบขนาดใหญ่ที่ปรากฏในหนังสือภูมิศาสตร์เท่านั้น

จำนวนมาก ไม่ได้แปลว่ามีน้ำมากที่สุดตามสัดส่วน

รายงานรัฐบาลแคนาดาประเมินว่า ทะเลสาบในเกณฑ์เดียวกันคิดเป็นประมาณ 62% ของจำนวนทะเลสาบโลก แต่คิดเป็นราว 32% ของพื้นที่ผิวน้ำทะเลสาบ และประมาณ 7% ของปริมาตรน้ำในทะเลสาบทั่วโลก ตัวเลขทั้งสามวัดคนละอย่างกัน ทะเลสาบเล็กจำนวนมากช่วยเพิ่มยอดนับได้เร็ว ขณะที่ปริมาตรขึ้นอยู่กับทั้งพื้นที่และความลึก

แคนาดายังมีทะเลสาบขนาดใหญ่หลายแห่ง รวมถึงบางส่วนของกลุ่มเกรตเลกส์ที่อยู่ร่วมกับสหรัฐอเมริกา แหล่งน้ำเหล่านี้เกี่ยวข้องกับน้ำดื่ม การคมนาคม และกิจกรรมของชุมชน แต่การมีแหล่งน้ำจำนวนมากก็ไม่ได้ทำให้น้ำทุกแห่งสะอาดหรือพร้อมใช้โดยอัตโนมัติ การดูแลคุณภาพน้ำและระบบนิเวศจึงยังสำคัญ

ดังนั้น ประโยคที่ว่าแคนาดามีทะเลสาบมากกว่าที่เหลือของโลกรวมกันมีหลักฐานรองรับเมื่อระบุเกณฑ์ขนาดให้ชัด ส่วนยอดประมาณ 2 ล้านแห่งบอกถึงจำนวนที่ทำแผนที่ไว้ในประเทศ ไม่ใช่ตัวเลขเดียวกับที่ใช้คำนวณส่วนแบ่ง 62%