ระยะทางมาราธอนมีที่มาอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาสมัครงานวิ่ง เรามักเห็นระยะฟูลมาราธอนเขียนไว้ว่า 42.195 กิโลเมตร ตัวเลข 195 เมตรท้ายดูละเอียดจนชวนสงสัยว่าทำไมการแข่งขันจึงไม่ได้จบที่ 42 กิโลเมตรพอดี

ระยะนี้ไม่ได้ถูกกำหนดไว้ตั้งแต่มีมาราธอนครั้งแรก ในโอลิมปิกยุคใหม่ช่วงต้น ผู้จัดแต่ละเมืองใช้เส้นทางและระยะทางต่างกัน โดยเริ่มจากแนวคิดการแข่งขันประมาณ 40 กิโลเมตร

ตัวเลขที่ใช้กันทุกวันนี้มาจาก เส้นทางโอลิมปิกลอนดอน ปี 1908 ซึ่งกำหนดไว้ที่ 26 ไมล์ 385 หลา หรือ 42.195 กิโลเมตร ก่อนที่สหพันธ์กรีฑานานาชาติจะรับรองเป็นระยะมาตรฐานในปี 1921

การแข่งขันที่ลอนดอนเริ่มบริเวณปราสาทวินด์เซอร์ แล้วไปสิ้นสุดภายในสนามกีฬาไวต์ซิตี ตรงหน้าพลับพลาที่ประทับ เมื่อกำหนดจุดเริ่มและจุดจบเข้าด้วยกัน ระยะที่ประกาศสำหรับการแข่งขันครั้งนั้นจึงเป็นตัวเลขที่ไม่ลงตัวอย่างที่เห็น

ส่วนตัวเลข 26.2 ไมล์ที่มักพบในภาษาอังกฤษเป็นค่าปัดเศษ ระยะมาตรฐานที่แม่นยำกว่าคือ 26 ไมล์ 385 หลา หรือประมาณ 26.219 ไมล์ ซึ่งเท่ากับ 42.195 กิโลเมตร

มีเรื่องเล่าว่าจุดเริ่มต้นถูกเลือกเพื่อให้พระราชวงศ์ทอดพระเนตรจากห้องเด็ก แต่ Olympedia ซึ่งตรวจสอบงานศึกษาประวัติการแข่งขัน ระบุว่าคำอธิบายเรื่องห้องเด็กไม่ถูกต้อง หลักฐานร่วมสมัยชี้ว่าผู้จัดพยายามขออนุญาตใช้พื้นที่ปราสาทมาก่อน จึงไม่ควรสรุปว่ามีพระราชประสงค์ให้เปลี่ยนเส้นทางด้วยเหตุผลนั้น

ลอนดอนยังไม่ได้ทำให้ทุกสนามเปลี่ยนระยะทันที พิพิธภัณฑ์โอลิมปิกระบุว่าโอลิมปิกสตอกโฮล์ม ปี 1912 ใช้ระยะ 40.2 กิโลเมตร ส่วนแอนต์เวิร์ป ปี 1920 ใช้ 42.750 กิโลเมตร ทั้งสองครั้งจึงต่างจากลอนดอนและต่างกันเองด้วย

การกำหนดมาตรฐานเกิดขึ้นในปี 1921 และโอลิมปิกปารีส ปี 1924 กลับมาใช้ระยะ 42.195 กิโลเมตร พิพิธภัณฑ์โอลิมปิกระบุด้วยว่าบันทึกของสหพันธ์ไม่ได้อธิบายเหตุผลที่เลือกตัวเลขจากลอนดอน จึงบอกได้ว่าเลือกใช้ระยะนั้น แต่ไม่อาจฟันธงเหตุผลเบื้องหลังการตัดสินใจ

เมื่อสนามแข่งใช้ระยะเดียวกัน นักวิ่งและผู้จัดก็มีหลักร่วมสำหรับวางแผนการแข่งขันและเปรียบเทียบเวลา แม้สภาพอากาศ ความลาดชัน และเส้นทางแต่ละสนามจะต่างกันอยู่ดี

ระยะ 195 เมตรท้ายจึงมีที่มาจากเส้นทางที่กำหนดไว้สำหรับการแข่งขันเมื่อปี 1908 แล้วกลายเป็นส่วนหนึ่งของมาตรฐานที่รับรองในเวลาต่อมา ไม่ใช่เศษระยะที่ผู้จัดงานวิ่งแต่ละแห่งเพิ่มขึ้นเอง