ถ้าสร้างทองคำในห้องแล็บได้จะเกิดอะไรขึ้น

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ลองนึกภาพว่าเช้าวันหนึ่งมีข่าวออกมาว่า นักวิทยาศาสตร์สร้างทองคำในห้องแล็บได้จริง คนที่มีทองเก็บไว้อาจเริ่มกังวลว่าราคาจะร่วง ส่วนคนที่กำลังอยากซื้อสร้อยทองก็คงแอบหวังว่าจะได้ซื้อถูกลง

คำถามคือ แค่สร้างทองคำขึ้นมาได้ จะทำให้ทองที่มีอยู่ในมือลดค่าลงทันทีหรือเปล่า?

คำตอบขึ้นอยู่กับว่าผลิตได้มากแค่ไหนและต้นทุนเท่าไร ถ้าสร้างได้เพียงอะตอมจำนวนน้อยด้วยเครื่องมือราคาแพง ผลต่อตลาดแทบไม่มี แต่ถ้าวันหนึ่งผลิตทองคำที่ปลอดภัยได้จำนวนมากในราคาถูกกว่าที่ตลาดขายอยู่ ก็มีโอกาสกดดันราคาทองและเปลี่ยนธุรกิจที่เกี่ยวข้องทั่วโลก

ที่น่าสนใจคือ มนุษย์สร้างนิวเคลียสของทองคำได้แล้ว เพียงแต่ยังห่างไกลจากการผลิตเป็นทองแท่งขายในร้าน

เปลี่ยนธาตุอื่นให้เป็นทองได้อย่างไร

ทองคำเป็นธาตุที่มีโปรตอนอยู่ในนิวเคลียส 79 ตัว ส่วนตะกั่วมี 82 ตัว การจะเปลี่ยนตะกั่วให้เป็นทองจึงต้องเปลี่ยนโครงสร้างนิวเคลียส ไม่ใช่นำโลหะมาหลอมรวมกันหรือผสมสารเคมีธรรมดา

ในปี 2025 CERN รายงานผลการศึกษาจากเครื่องเร่งอนุภาค LHC เมื่ออนุภาคตะกั่วพุ่งผ่านกันด้วยพลังงานสูง อันตรกิริยาที่เกิดขึ้นสามารถทำให้โปรตอนสามตัวหลุดออกจากนิวเคลียสตะกั่ว จนเกิดนิวเคลียสของทองคำขึ้น

ช่วงเดินเครื่องระหว่างปี 2015–2018 นักวิจัยประเมินว่าการทดลองหลักทั้งสี่แห่งสร้างนิวเคลียสทองคำรวมกันราว 86,000 ล้านนิวเคลียส ฟังดูมาก แต่คิดเป็นมวลเพียง 29 พิโคกรัม หรือ 0.000000000029 กรัม และนิวเคลียสเหล่านั้นอยู่ได้เพียงชั่วขณะก่อนชนอุปกรณ์แล้วแตกออก จึงไม่ได้มีทองให้เก็บมาทำเครื่องประดับ

อีกแนวทางหนึ่งคือข้อเสนองานวิจัยที่ใช้อนุภาคจากปฏิกิริยาฟิวชันเปลี่ยนปรอทเป็นทองคำชนิดเสถียร ผลผลิตที่ผู้วิจัยเสนอเป็นผลจากแบบจำลอง ไม่ใช่หลักฐานว่าโรงงานผลิตทองในต้นทุนที่แข่งขันได้เปิดใช้งานแล้ว

ถ้าทำได้มากและถูก ราคาทองจะเป็นอย่างไร

สมมติว่าเทคโนโลยีก้าวหน้าไปจนผลิตทองคำบริสุทธิ์ได้ต่อเนื่อง และมีทองใหม่ไหลเข้าสู่ตลาดในปริมาณมาก ราคาก็มีแนวโน้มถูกกดดัน เพราะผู้ซื้อมีทางเลือกเพิ่มขึ้น ขณะเดียวกัน นักลงทุนบางส่วนอาจขายทองที่ถืออยู่หากเชื่อว่าในอนาคตทองจะหาได้ง่ายกว่าเดิม

แต่ราคาจะลดลงเท่าไรตอบเป็นตัวเลขล่วงหน้าไม่ได้ ตลาดยังขึ้นอยู่กับปริมาณทองที่ผลิตได้จริง ความต้องการซื้อ ต้นทุน พลังงาน และความเชื่อมั่นของผู้ถือครอง หากผลิตได้เพียงเล็กน้อยเมื่อเทียบกับทองที่มีอยู่ ผลต่อราคาอาจจำกัดมาก

ทองจากแล็บถือเป็นทองจริงไหม

ถ้าเป็นทองคำชนิดเสถียร มีความบริสุทธิ์ตามมาตรฐาน และไม่มีสารปนเปื้อนหรือกัมมันตรังสีในระดับที่เป็นอันตราย ก็เป็นทองคำจริงทางเคมี แหล่งกำเนิดไม่ได้เปลี่ยนให้กลายเป็นทองปลอม

อย่างไรก็ตาม วิธีผลิตแต่ละแบบอาจให้ไอโซโทปต่างกัน บางชนิดมีกัมมันตรังสี จึงต้องตรวจสอบผลิตภัณฑ์และกระบวนการก่อนนำไปใช้ ส่วนเครื่องประดับยังมีค่าแรง ค่าลวดลาย และราคาที่ผู้ซื้อยอมจ่าย แม้ราคาวัตถุดิบทองจะลดลง ราคาสร้อยในร้านก็อาจไม่ได้ลดลงในสัดส่วนเดียวกัน

ใครบ้างที่อาจได้รับผลกระทบ

คนที่ถือทองเพื่อเก็บออมอาจเห็นมูลค่าทรัพย์สินลดลงหากราคาทองปรับตัวลงจริง ขณะที่ร้านทองต้องรับมือกับความผันผวนของต้นทุนและราคาขาย ส่วนผู้ผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ซึ่งใช้ทองในชิ้นส่วนบางประเภทอาจได้ประโยชน์จากวัตถุดิบที่ถูกลง

ธนาคารกลางและประเทศที่ถือทองเป็นทุนสำรองก็อาจเห็นมูลค่าทองที่ตีเป็นเงินลดลง แต่ผลต่อระบบการเงินจะมากน้อยเพียงใดขึ้นอยู่กับขนาดและความเร็วของการเปลี่ยนแปลง ไม่ได้หมายความว่าเงินตราจะหมดค่าทันที

ด้านเหมืองทอง หากทองจากแล็บแข่งขันด้านราคาได้จริง เหมืองที่มีต้นทุนสูงอาจอยู่ยากขึ้น กระทบแรงงานและชุมชนที่พึ่งพาเหมือง การขุดที่ลดลงอาจช่วยลดผลกระทบบางอย่างต่อพื้นที่เหมืองได้ แต่ต้องนำพลังงาน วัตถุดิบ และของเสียจากการผลิตแบบใหม่มาคิดด้วย จึงจะเปรียบเทียบผลต่อสิ่งแวดล้อมได้ครบ

ทั้งหมดนี้เป็นภาพสมมติของวันที่ผลิตทองได้คุ้มค่าในปริมาณมาก ส่วนสิ่งที่พิสูจน์ได้จากการทดลองของ CERN คือการเปลี่ยนธาตุให้เกิดนิวเคลียสทองคำทำได้จริงในระดับเล็กมาก ระหว่างนิวเคลียสที่เกิดขึ้นชั่วพริบตากับทองแท่งที่วางขายได้ ยังมีเรื่องต้นทุน ปริมาณ และความปลอดภัยอีกมากที่ต้องผ่านให้ได้