คนอิหร่านนับถือศาสนาอะไรกันบ้าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เมื่อพูดถึงอิหร่าน หลายคนนึกถึงมัสยิด โดมกระเบื้องสีฟ้า และวิถีชีวิตที่เกี่ยวข้องกับศาสนา แต่คนในประเทศนี้นับถือศาสนาเดียวกันทั้งหมดหรือเปล่า?

คำตอบคือ ศาสนาประจำชาติของอิหร่านคือศาสนาอิสลาม นิกายชีอะฮ์ สายสิบสองอิมาม หรือที่เรียกอีกชื่อว่าสำนักญะอ์ฟะรี ส่วนประชากรมีทั้งมุสลิมนิกายอื่น ผู้ที่นับถือศาสนาอื่น และผู้ที่มีความเชื่อต่างออกไป

รัฐธรรมนูญอิหร่านมาตรา 12 ระบุให้อิสลามสายชีอะฮ์สิบสองอิมามเป็นศาสนาทางการ ขณะเดียวกันก็กล่าวถึงสำนักต่าง ๆ ของมุสลิมซุนนีและให้การรับรองการประกอบพิธีตามแนวทางของตนภายใต้บทบัญญัติที่กำหนด

ตามรายงานเสรีภาพทางศาสนาปี 2023 ของกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ซึ่งอ้างการประมาณของรัฐบาลอิหร่าน มุสลิมคิดเป็นประมาณ 99.4% ของประชากร โดยในกลุ่มมุสลิมประมาณ 90–95% เป็นชีอะฮ์ และ 5–10% เป็นซุนนี ตัวเลขเหล่านี้เป็นการประมาณทางการ ไม่อาจบอกความเชื่อส่วนตัวของทุกคนได้อย่างแน่นอน

ชีอะฮ์กับซุนนีต่างก็นับถือศาสนาอิสลาม มีความเชื่อร่วมกันหลายประการ รวมถึงการนับถือพระเจ้าองค์เดียวและการยึดคัมภีร์อัลกุรอาน แต่มีความแตกต่างทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับผู้นำชุมชนมุสลิมหลังศาสดามุฮัมมัด รวมถึงแนวทางปฏิบัติและการตีความบางเรื่อง

ชาวชีอะฮ์สายสิบสองอิมามให้ความสำคัญกับอิมาม 12 ท่านในฐานะผู้นำทางศาสนา โดยถือว่าอิมามอะลีเป็นอิมามองค์แรก ส่วนชาวซุนนีในอิหร่านมีชุมชนอยู่ในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะบางจังหวัดทางตะวันตกเฉียงเหนือ ตะวันออกเฉียงเหนือ ตะวันออกเฉียงใต้ และตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศ

นอกจากชาวมุสลิมแล้ว อิหร่านยังมีชุมชนชาวคริสต์ ชาวยิว และผู้นับถือศาสนาโซโรอัสเตอร์ ซึ่งเป็นศาสนาเก่าแก่ที่มีรากฐานในดินแดนเปอร์เซีย รัฐธรรมนูญมาตรา 13 ระบุรับรองทั้งสามกลุ่มในฐานะชนกลุ่มน้อยทางศาสนา และให้ประกอบพิธีได้ภายใต้ขอบเขตของกฎหมาย

อย่างไรก็ตาม การรับรองตามรัฐธรรมนูญไม่ได้หมายความว่าทุกชุมชนมีเสรีภาพเท่ากันในทางปฏิบัติ รายงานของกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ระบุถึงข้อจำกัดและการเลือกปฏิบัติต่อกลุ่มศาสนาต่าง ๆ รวมถึงชาวบาไฮที่ไม่ได้รับการรับรองในมาตราดังกล่าว

ดังนั้น ถ้าถามถึงศาสนาประจำชาติ คำตอบคืออิสลามนิกายชีอะฮ์สายสิบสองอิมาม แต่ถ้าถามว่าคนอิหร่านทุกคนนับถือเหมือนกันไหม คำตอบคือไม่ใช่ เพราะในสังคมอิหร่านยังมีผู้คนจากหลายศาสนาและหลายความเชื่ออาศัยอยู่ร่วมกัน