หม้อดินอายุ 5,000 ปีเก็บร่องรอยมื้ออาหารที่ไหม้ติดก้นไว้ได้อย่างไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

นักวิจัยรู้ว่าเศษดำในหม้ออายุราว 5,000 ปีมีธัญพืชจาก เนื้อเยื่อเมล็ดที่ยังติดอยู่ในคราบ พวกเขาส่องเศษเหล่านั้นด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน แล้วตรวจองค์ประกอบทางเคมี ผลพบข้าวสาลีเอมเมอร์ ข้าวบาร์เลย์ และเมล็ดพืชป่าไวต์กูสฟุต จึงเห็นหลักฐานจากตัวอาหารที่ไหม้ติดผิวภาชนะโดยตรง

ชิ้นภาชนะมาจากแหล่งโบราณคดี Oldenburg LA 77 ทางตอนเหนือของเยอรมนี แหล่งชุมชนนี้มีอายุประมาณ 3,300–2,900 ปีก่อนคริสตกาล หรือราวห้าพันปีก่อน งานวิจัยตีพิมพ์ใน PLOS ONE ปี 2024 ศึกษาคราบอาหารบนผิวภาชนะ ไม่ได้อาศัยเพียงสารที่ซึมอยู่ในเนื้อดิน

กล้องอิเล็กตรอนช่วยให้นักวิจัยเห็นรูปทรงของเนื้อเยื่อพืช เช่น ชั้นเซลล์ด้านนอกเมล็ดและเศษเปลือกข้าวสาลีเอมเมอร์ ส่วนข้าวบาร์เลย์ระบุได้จากชั้นเซลล์สะสมอาหารที่เรียงซ้อนหลายชั้น ในคราบบางชิ้นยังมีเมล็ดบาร์เลย์ที่เก็บเกี่ยวตอนยังไม่แก่เต็มที่ และมีเมล็ดไวต์กูสฟุตอยู่ร่วมกับเอมเมอร์ด้วย

อีกชุดหนึ่งใช้เครื่องวิเคราะห์เคมีตรวจน้ำตาล แป้ง โปรตีน และไขมัน งานวิจัยตรวจคราบ 21 ตัวอย่าง แต่มีเพียงบางตัวอย่างที่ยังเก็บองค์ประกอบอาหารเดิมไว้ให้วิเคราะห์ได้ดี กลุ่มที่อ่านผลได้มีแป้งหรือน้ำตาลเด่น ขณะที่ไขมันมีน้อยมาก ผลทางเคมีนี้สนับสนุนว่าคราบเหล่านั้นมาจากอาหารพืช แต่การระบุชนิดธัญพืชต้องอาศัยภาพเนื้อเยื่อภายใต้กล้องร่วมด้วย

จุดที่ทำให้คนสับสนคือการศึกษาก่อนหน้านี้พบร่องรอยผลิตภัณฑ์นมในไขมันที่ซึมเข้าเนื้อภาชนะ งานใหม่ตรวจคราบไหม้บนผิว ซึ่งเก็บเศษพืชและแป้งไว้ได้ดีกว่า ทั้งสองผลจึงไม่จำเป็นต้องหักล้างกัน: หม้อใบเดียวอาจผ่านการใช้งานหลายครั้ง และเจ้าของหม้ออาจปรุงทั้งธัญพืชกับผลิตภัณฑ์นม

นักวิจัยเสนอว่าเอมเมอร์บางส่วนผ่านการงอกก่อนนำไปปรุง และข้าวบาร์เลย์บางส่วนเก็บตอนยังเขียว ข้อมูลเหล่านี้บอกขั้นตอนเตรียมวัตถุดิบได้ แต่ไม่เผยสัดส่วน น้ำปรุง เครื่องปรุง หรือรสที่คนสมัยนั้นชอบ งานศึกษาจึงชี้ว่ามีมื้ออาหารจากธัญพืชและพืชป่า ไม่ได้ยืนยันว่าในหม้อเป็นสูตรโจ๊กแบบใดแบบหนึ่ง

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th