หมอจีนสมัยหมิงอาจใช้สารพิษจากพืชเป็นยาชาก่อนผ่าตัดจริงหรือ?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

หลักฐานจากสุสานแพทย์จีนสมัยหมิงชี้ว่า อาจมีการใช้สารจากพืชทำให้ผิวชาก่อนผ่าตัด นักวิจัยพบคราบที่น่าจะมีอะโคไนตินบนกรรไกรและแหนบสองชิ้นจากสุสานของแพทย์ชื่อ Xia Quan ในเมืองเจียงอิน มณฑลเจียงซู ร่องรอยนี้เพิ่มหลักฐานทางกายภาพให้กับตำรายาจีนที่กล่าวถึงการใช้ยาชา

ทีมวิจัยใช้กล้องจุลทรรศน์แบบกระเจิงรามานชนิดกระตุ้น หรือ SRS ส่องคราบบนเครื่องมือโดยไม่ทำลายตัวอย่าง วิธีนี้ใช้แสงเลเซอร์อ่านรูปแบบการสั่นของโมเลกุล แล้วเทียบกับสัญญาณอ้างอิง จึงตรวจคราบขนาดเล็กที่มีอยู่น้อยได้ โดยไม่ต้องเก็บตัวอย่างออกจากเครื่องมือ

สัญญาณที่พบสอดคล้องกับสารในพืชสกุล Aconitum ซึ่งมีสารอัลคาลอยด์ที่เป็นพิษสูง ผู้วิจัยจึงเสนอว่าคราบอาจมีอะโคไนติน ตำราแพทย์จีนเก่าก็ระบุพืชสกุลนี้ไว้ในส่วนผสมของตำรับยาชา เมื่อพิจารณาข้อมูลสองด้านร่วมกัน ทีมวิจัยจึงตีความว่าคราบบนกรรไกรและแหนบอาจมาจากยาที่ใช้ในงานผ่าตัด

ตำแหน่งคราบช่วยบอกวิธีใช้ได้บางส่วน นักวิจัยพบร่องรอยบริเวณใช้งานของเครื่องมือ และเสนอว่ายาอาจถูกทาบนผิวตรงจุดที่จะกรีด เพื่อบรรเทาความเจ็บก่อนผ่าตัด นี่เป็นข้อสรุปจากตำรายาและตำแหน่งคราบ ไม่ใช่บันทึกการรักษาที่เล่าขั้นตอนของคนไข้รายใดไว้ครบถ้วน

อะโคไนตินเป็นสารพิษรุนแรง ผู้เขียนงานวิจัยเสนอว่าแพทย์สมัยหมิงอาจจำกัดพิษด้วยการใช้เฉพาะที่และควบคุมตำรับยา แต่การศึกษาคราบบนเครื่องมือไม่ได้บอกปริมาณยาที่ใช้ หรือยืนยันผลด้านความปลอดภัยในผู้ป่วยแต่ละคน คำอธิบายเรื่องการควบคุมพิษจึงเป็นการตีความของผู้วิจัยจากหลักฐานที่มี

งานนี้ตรวจเครื่องมือแพทย์เพียงสองชิ้นจากสุสานแห่งเดียว จึงยังตอบไม่ได้ว่าวิธีนี้แพร่หลายแค่ไหน หรือใช้กับการผ่าตัดทุกประเภทหรือไม่ จุดที่งานวิจัยแสดงได้ชัดคือการตรวจคราบด้วย SRS ช่วยเชื่อมสารตกค้างบนวัตถุเข้ากับตำรับยาในเอกสาร และทำให้เห็นเบาะแสการแพทย์จีนสมัยหมิงที่ตัวตำราเพียงอย่างเดียวไม่อาจยืนยันได้

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th