ร่องรอยเพลง The House Carpenter ย้อนไปถึงปี 1657 ได้ไหม—แล้วปี 1685 มาจากไหน?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

คำตอบคือ ปี 1657 เป็นปีที่มีผู้จดทะเบียนเพลงบัลลาดซึ่งอาจเป็นต้นเค้าของ The House Carpenter ส่วนปี 1685 มาจากบันทึกของ Alan Lomax ที่หอสมุดรัฐสภาสหรัฐฯ นำมาอ้าง ทั้งสองปีจึงไม่ได้ยืนยันสำเนาเพลงชิ้นเดียวกัน และยังใช้ชี้ปีเกิดของเพลงอย่างแน่นอนไม่ได้

นักวิชาการ Lene Petersen เขียนในวารสาร Oral Tradition ว่าเพลงที่รู้จักกันในชื่อ The House Carpenter, James Harris หรือ The Daemon Lover อาจมีต้นเค้าจากเพลงพิมพ์ชื่อ A Warning for Married Women ซึ่งมีรายการในทะเบียนของสมาคมผู้พิมพ์หนังสืออังกฤษเมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 1657 คำว่า “อาจ” สำคัญตรงนี้ เพราะรายการทะเบียนเป็นหลักฐานว่ามีชื่อสิ่งพิมพ์อยู่ในบันทึก ไม่ได้แปลว่าเรายังมีแผ่นพิมพ์ฉบับนั้นให้ตรวจโดยตรง

ชื่อเต็มที่ Petersen ยกมาบอกว่าเพลงเป็นตัวอย่างเตือนหญิงที่ให้คำมั่นกับกะลาสี แต่ภายหลังแต่งงานกับช่างไม้ แล้วถูกวิญญาณพาตัวไป เรื่องนี้เป็นโครงเรื่องในเพลงบัลลาด ไม่ใช่บันทึกยืนยันเหตุเหนือธรรมชาติหรือหลักฐานว่ามีหญิงคนหนึ่งถูกพาไปจริง

ส่วนปี 1685 ปรากฏในข้อความที่ Alan Lomax เขียนประกอบเพลงของนักร้องพื้นบ้าน Texas Gladden ในช่วงทศวรรษ 1940 หอสมุดรัฐสภาสหรัฐฯ นำบันทึกนั้นมาเผยแพร่ โดย Lomax ระบุว่า “ฉบับแรกสุด” ปรากฏเป็นแผ่นเพลงพิมพ์ในปี 1685 ชื่อ James Harris, The Daemon Lover และยาว 32 บท ข้อมูลนี้จึงควรระบุว่าเป็นคำอธิบายของ Lomax ซึ่งหอสมุดนำมาอ้าง ไม่ใช่ข้อสรุปใหม่จากการตรวจต้นฉบับโดยบทความของหอสมุด

แล้วทำไมปี 1657 กับ 1685 จึงอยู่ร่วมกันได้? Petersen อ้างทะเบียนปี 1657 ว่าเป็นร่องรอยของเพลงที่อาจเป็นต้นเค้า ขณะที่ Lomax กล่าวถึงฉบับพิมพ์ที่เขามองว่าเก่าที่สุดในปี 1685 คำว่า “ต้นเค้า” กับ “ฉบับพิมพ์เก่าที่สุด” หมายถึงหลักฐานคนละประเภท และการมีชื่อในทะเบียนก็ไม่ได้รับประกันว่าสำเนาที่พิมพ์ในปีนั้นยังหลงเหลืออยู่ให้เราเห็น

หลักฐานอีกชั้นคือเพลงที่คนร้องสืบต่อกันมา Petersen เปรียบเทียบฉบับที่บันทึกไว้ก่อนปี 1884 ฉบับภาษาอังกฤษช่วงกลาง และฉบับที่บันทึกจาก LaRena Clark ในแคนาดาปี 1961 เนื้อหาเปลี่ยนไปตามฉบับ เช่น จำนวนลูกที่ผู้หญิงทิ้งไว้ รายละเอียดการเดินเรือ และตอนจบ ผู้เขียนชี้ว่าฉบับที่นำมาเทียบไม่มีฉบับใดเป็น “ต้นฉบับแท้” ที่ยืนยันได้

ดังนั้นคำตอบที่ตรงหลักฐานคือ เราติดตามร่องรอยของเรื่องได้ถึงทะเบียนปี 1657 และพบคำกล่าวของ Lomax ที่ระบุปี 1685 แต่ข้อมูลสองชุดนี้ยังไม่พอให้ฟันธงว่าเพลงฉบับแรกเกิดในปีใด การเปลี่ยนถ้อยคำและรายละเอียดในฉบับที่ร้องภายหลังช่วยให้เห็นว่าเพลงเดินทางผ่านการเล่าซ้ำอย่างไร โดยไม่ต้องสมมติว่ามีเวอร์ชันหนึ่งเวอร์ชันใดเป็นต้นแบบสมบูรณ์

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th