รังสีอวกาศบริเวณดวงจันทร์เข้มข้นกว่าโลกแค่ไหน เจาะข้อมูลจากหุ่นจำลองในภารกิจ Artemis I

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น
ข้อมูลที่ได้จากภารกิจ Artemis I ชี้ให้เห็นว่า ปริมาณรังสีสะสมบริเวณใกล้ดวงจันทร์มีระดับสูงกว่าในวงโคจรต่ำรอบโลก (Low Earth Orbit) จริง แต่ไม่ได้พุ่งสูงมหาศาลเกินกว่าที่ประเมินไว้ ทั้งนี้ค่าตัวเลขที่วัดได้จะแตกต่างกันไปตามชนิดของรังสีและตำแหน่งติดตั้งเครื่องตรวจวัด ขณะเดียวกันงานวิจัยที่วิเคราะห์ผลึกตรวจวัดรังสีลิเธียมฟลูออไรด์ (LiF) มีเป้าหมายหลักเพื่อทดสอบความแม่นยำในการอ่านสัญญาณของอุปกรณ์ตรวจวัด ไม่ใช่การประเมินความเสี่ยงด้านสุขภาพของนักบินอวกาศโดยตรง
ภารกิจ Artemis I เป็นเที่ยวบินทดสอบแบบไร้มนุษย์ควบคุมเมื่อปี 2022 โดยยาน Orion ได้นำหุ่นจำลองลำตัวมนุษย์ 2 ตัวชื่อ "Helga" และ "Zohar" ร่วมเดินทางไปด้วย ทั้งคู่ได้รับการติดตั้งเซนเซอร์ตรวจจับรังสีไว้หลายตำแหน่งในร่างกายจำลอง เพื่อศึกษาว่ารังสีทะลุผ่านตัวยานเข้ามาและส่งผลกระทบต่ออวัยวะภายในอย่างไร การทดลองภายใต้โครงการ MARE นี้จึงเป็นการเก็บข้อมูลจากสภาพแวดล้อมจริงในอวกาศอย่างละเอียด
สาเหตุที่ระดับรังสีใกล้ดวงจันทร์สูงกว่ารอบโลก เป็นเพราะสภาพแวดล้อมที่ไร้เกราะกำบัง โดยในวงโคจรต่ำรอบโลกยังมีสนามแม่เหล็กโลกคอยกักอนุภาคพลังงานต่ำไว้ในแถบรังสีแวนอัลเลน (Van Allen Belts) แต่นอกวงโคจรระหว่างโลกกับดวงจันทร์จะไม่มีแนวป้องกันดังกล่าว ทำให้ยานต้องเผชิญกับรังสีคอสมิกจากกาแล็กซี (Galactic Cosmic Rays) โดยตรง อย่างไรก็ดี ปริมาณรังสีที่วัดได้จริงยังขึ้นอยู่กับโครงสร้างผนังยาน ตำแหน่งติดตั้งเซนเซอร์ รวมถึงทิศทางการหันของยาน Orion ด้วย
ทาง NASA ระบุว่า ท่าทางการวางตัวของยานส่งผลต่อปริมาณรังสีที่เครื่องตรวจวัดได้อย่างมีนัยสำคัญ ตัวอย่างเช่น ในช่วงที่ยาน Orion จุดเครื่องยนต์ปรับทิศทางเพื่อลดการปะทะกับอนุภาคในแถบแวนอัลเลน ระดับรังสีที่วัดได้ลดลงเกือบครึ่งหนึ่ง แสดงให้เห็นว่าปริมาณรังสีที่นักบินจะได้รับไม่ได้ขึ้นอยู่กับระยะห่างจากโลกเพียงอย่างเดียว แต่ยังขึ้นอยู่กับตำแหน่งและองศาการหันของยานอวกาศด้วย
สำหรับเครื่องตรวจวัดชนิดผลึก LiF นั้น เป็นอุปกรณ์ตรวจวัดแบบพาสซีฟที่ไม่ต้องใช้พลังงานไฟฟ้าขณะทำงาน เมื่อมีอนุภาครังสีวิ่งผ่านจะทิ้งร่องรอยไว้ในโครงสร้างผลึก เมื่อนำกลับมายังห้องปฏิบัติการบนโลก นักวิจัยจะใช้กล้องจุลทรรศน์เรืองแสงกระตุ้นด้วยแสงสีน้ำเงินเพื่ออ่านแสงสีแดงที่เปล่งออกมาจากรอยตำหนิ วิธีนี้ช่วยระบุค่าการถ่ายเทพลังงานเชิงเส้น (LET) ได้อย่างละเอียด ซึ่งบ่งชี้ว่าอนุภาคฝากพลังงานไว้หนาแน่นเพียงใด
เมื่อนำผลจากผลึก LiF ไปเปรียบเทียบกับแผ่นพลาสติกตรวจจับรอยอนุภาคที่ติดตั้งคู่กัน พบว่าผลโดยรวมมีความสอดคล้องกันดี แต่ยังมีความแตกต่างกันในกลุ่มอนุภาคที่มีค่า LET สูงกว่า 100 กิโลอิเล็กตรอนโวลต์ต่อไมโครเมตร ซึ่งผลึก LiF จะอ่านค่าได้สูงกว่า ความต่างนี้มีผลโดยตรงต่อการประเมินปัจจัยคุณภาพของรังสีและปริมาณโดสเทียบเท่า จึงจำเป็นต้องเทียบมาตรฐานและทำความเข้าใจขีดจำกัดของเครื่องมือก่อนนำข้อมูลไปใช้งาน
ผลการศึกษานี้ช่วยยืนยันและเพิ่มประสิทธิภาพของเครื่องมือตรวจวัดในอวกาศ ทว่าไม่ได้หมายความว่าการเดินทางไปดวงจันทร์จะปลอดภัยอย่างไร้กังวล เพราะระดับความเสี่ยงต่อสุขภาพของมนุษย์ยังขึ้นอยู่กับชนิดของอนุภาค พลังงาน ระยะเวลาที่สัมผัส การป้องกันของยาน และพายุสุริยะที่อาจเกิดขึ้น การประเมินความปลอดภัยสำหรับภารกิจที่มีมนุษย์เดินทางไปด้วยในอนาคต จึงต้องอาศัยข้อมูลจากเครื่องมือวัดหลากหลายชนิดร่วมกับแบบจำลองชีววิทยาทางการแพทย์ต่อไป
ขอบคุณภาพประกอบจาก graphic.in.th
เปิดเลขธูป 3 ตัวตรง "ท้าวเวสสุวรรณ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
แม่น้ำหนึ่ง งวด 1 ธ.ค. 69 เลขธูปปู่ 395 ชุดหัวใจ 6 คู่ 549-369 และอีก 10 ชุดเลขสองตัว
กรมอุตุฯ เตือนฝนตกหนักถึงหนักมาก 9 จังหวัด เสี่ยงน้ำท่วมฉับพลันและน้ำป่าไหลหลาก ระหว่างวันที่ 20–22 พฤศจิกายน 2569
หุ้น Anthropic พุ่งขึ้น 34% ในวันแรกของการซื้อขาย ระดมทุนได้ 81.3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ และสร้างสถิติใหม่ของการเสนอขายหุ้น IPO ทั่วโลก
หุ่นยนต์ทำงาน 2 ตัว ถูกไล่ออกจากร้านสะดวกซื้อ
@ยืน ชูเลขล่างเม็ดเดียว 49 จับตาแนวทางสั้น ๆ งวดนี้
มีภาพหลุดทรัมป์ระหว่างที่สี จิ้นผิงกล่าวสุนทรพจน์ในการประชุมเอเปค!
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
ฮอนด้าเตรียมเปิดตัวรถ SUV ขนาดใหญ่ ในฤดูใบไม้ผลิปีหน้า
เผยปริศนา "ป้ายราคามีกากบาท " ในร้าน "เซเว่น อีเลฟเว่น"..ใครเห็นก็สงสัย!
รัฐบาลทรัมป์อนุมัติชิป AI เกือบ 880,000 ชิ้นภายในหกเดือน ซึ่งรวมถึงชิปจาก Tencent และ Baidu ด้วย
ปรากฏการณ์ก้อนหิมะกลิ้งเองตามธรรมชาติ (Snow Rollers) เมื่อสายลมกลายเป็นช่างปั้นหิมะ สร้างก้อนหิมะทรงกระบอกโดยไม่ต้องใช้มือมนุษย์
จากแนวคิดเล็ก ๆ สู่การสร้างธุรกิจให้ประสบความสำเร็จ!!
ปรากฏการณ์ก้อนหิมะกลิ้งเองตามธรรมชาติ (Snow Rollers) เมื่อสายลมกลายเป็นช่างปั้นหิมะ สร้างก้อนหิมะทรงกระบอกโดยไม่ต้องใช้มือมนุษย์
10 ชื่อผู้ชายไทยยอดนิยม สมชายแชมป์ 479,924 คน พร้อมความหมายและเทรนด์ชื่อแต่ละยุค
อิฐโปร่งแสงและคอนกรีตส่งผ่านแสง นวัตกรรมก่อสร้างที่ทำให้กำแพงปูนมองเห็นแสงได้