ผ้าไวกิงอายุราว 1,300 ปีติดอยู่กับเข็มกลัด—เกลือโลหะอาจช่วยรักษาไว้ได้อย่างไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

รายงานของนักโบราณคดีเสนอว่าเกลือจากเข็มกลัดโลหะที่ผุกร่อนอาจช่วยยับยั้งจุลินทรีย์ซึ่งทำลายเส้นใยผ้า เศษผ้าพบติดอยู่ทั้งด้านหน้าและด้านหลังของเข็มกลัดรูปวงรีสองชิ้นในหลุมศพหญิงยุคไวกิงที่ Skonager ทางตะวันตกของคาบสมุทรจัตแลนด์ ประเทศเดนมาร์ก

ชิ้นผ้าไม่ได้เหลือเป็นเสื้อทั้งตัว แต่เป็นเส้นใยและเศษเล็ก ๆ ที่ยังเกาะกับโลหะ รายงานที่ Smithsonian อ้างจากพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นเสนอว่าการกัดกร่อนของโลหะปล่อยเกลือออกมา ซึ่งอาจช่วยรักษาเศษผ้าบางส่วนไว้ นักอนุรักษ์จึงต้องค่อย ๆ แยกดินและสิ่งของออกจากหลุมอย่างระมัดระวัง

รายงานการค้นพบอธิบายว่าเกลือซึ่งปล่อยจากเข็มกลัดที่ผุกร่อนอาจยับยั้งจุลินทรีย์ที่ปกติทำลายเส้นใยผ้าได้ กระบวนการที่เรียกว่าการเกิดแร่ธาตุบนเส้นใยทำให้ร่องรอยผ้าบางส่วนหลงเหลืออยู่ แต่รายงานยังไม่ระบุว่าได้ตรวจพบเกลือชนิดใดหรือยืนยันกลไกนี้ด้วยผลทดสอบเฉพาะแล้ว นักวิจัยจึงยังต้องตรวจตัวอย่างเพื่อดูว่าเส้นใยและสภาพแวดล้อมเก็บรายละเอียดอะไรไว้

นี่เป็นเหตุผลที่เสื้อผ้าโบราณมักหายไปจากหลุมศพ ผ้าทำจากเส้นใยพืชหรือสัตว์ จึงผุสลายได้ง่ายเมื่อจุลินทรีย์มีความชื้นและสภาพเหมาะสม เศษผ้าที่รอดมักติดอยู่กับเครื่องประดับหรืออาวุธซึ่งทำจากโลหะ พอโลหะกร่อน สารที่ปล่อยออกมาอาจทำให้เส้นใยบางส่วนคงรูปพอให้นักโบราณคดีเห็นลายทอหรือแนวตะเข็บ

ตำแหน่งของเศษผ้าบนเข็มกลัดทั้งสองด้านอาจช่วยบอกว่าเครื่องแต่งกายซ้อนกันอย่างไร พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเดนมาร์กอธิบายว่าเข็มกลัดรูปเปลือกหอยหรือวงรีมักใช้ยึดสายชุดกระโปรงแบบสวมทับเสื้อชั้นในของผู้หญิงไวกิง อย่างไรก็ตาม ข้อมูลทั่วไปเรื่องเครื่องแต่งกายยังไม่ยืนยันว่าเศษแต่ละชิ้นจากหลุมนี้เป็นผ้าชั้นใด

นักวิเคราะห์สิ่งทอจะตรวจชนิดเส้นใย วิธีปั่นด้าย และเทคนิคการทอ ส่วนทีมวิจัยจะตรวจร่องรอยสีที่อาจหลงเหลือและหาอายุด้วยคาร์บอนกัมมันตรังสี จึงยังต้องตรวจอายุจากตัวอย่างผ้าโดยตรง คำว่า “ราว 1,300 ปี” เป็นการอ้างอิงอายุโดยประมาณของหลุมตามบริบท ไม่ใช่ผลกำหนดอายุผ้าสำเร็จแล้ว

เข็มกลัดชิ้นหนึ่งมีร่องรอยซ่อม นักโบราณคดีจึงตั้งข้อสังเกตว่าอาจถูกใช้มานานหรือส่งต่อในครอบครัว แต่ยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าเป็นมรดกตกทอด การเทียบอายุของผ้ากับตัวเข็มกลัดในอนาคตจะช่วยทดสอบว่าของทั้งสองอย่างอยู่ร่วมสมัยกันหรือไม่

สิ่งที่พบจึงไม่ใช่เสื้อไวกิงสมบูรณ์ หากเป็นหลักฐานชิ้นเล็กที่บอกได้มากขึ้นเพราะติดอยู่กับโลหะ การวิเคราะห์ที่กำลังทำจะช่วยแยกสิ่งที่เห็นจริงบนเส้นใยออกจากภาพที่เราคาดเดาเรื่องชุดของผู้ตาย

ภาพประกอบเป็นภาพจำลองทั่วไป ไม่ใช่ภาพถ่ายวัตถุจากหลุม Skonager

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th