ทำไมลอยกระทงจึงเป็นวันขอขมาพระแม่คงคา และประเพณีนี้เกี่ยวข้องกับสุโขทัยอย่างไร
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
คนไทยจำนวนมากลอยกระทงเพื่อขอบคุณและขอขมาพระแม่คงคา เพราะน้ำหล่อเลี้ยงชีวิตมาตลอดทั้งปี ทั้งใช้ดื่มกิน ทำมาหากิน และชำระล้างสิ่งต่าง ๆ การนำดอกไม้ธูปเทียนไปลอยจึงเป็นการแสดงความเคารพและขออภัยที่อาจทำให้น้ำสกปรก
แต่ความหมายของคืนวันเพ็ญเดือนสิบสองไม่ได้มีเพียงเรื่องเดียว บางคนลอยเพื่อบูชาตามความเชื่อทางพุทธศาสนา บางคนขอให้เคราะห์ร้ายผ่านไป หรือใช้เวลาอยู่กับครอบครัวและคนรัก ส่วนคำถามว่าประเพณีนี้เริ่มขึ้นที่ใดและเมื่อไร ยังไม่มีหลักฐานให้ชี้ได้แน่ชัด
ทำไมจึงต้องขอขมาน้ำ
แม่น้ำลำคลองเคยเป็นทั้งแหล่งอาหาร เส้นทางเดินทาง และน้ำสำหรับเพาะปลูก ผู้คนจึงมีความผูกพันกับน้ำในฐานะสิ่งที่ให้คุณ ขณะเดียวกันการใช้ชีวิตก็อาจทำให้น้ำสกปรก ความเชื่อเรื่องการขอขมาพระแม่คงคาจึงเป็นวิธีหนึ่งในการแสดงความสำนึกต่อสิ่งที่หล่อเลี้ยงชีวิต
มีข้อสันนิษฐานว่าความเคารพผีน้ำหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำน้ำในท้องถิ่น อาจผสมกับคติเรื่องเทพจากอินเดียจนเกิดคำอธิบายที่คุ้นเคยในสังคมไทย แต่เส้นทางการเปลี่ยนแปลงนี้เป็นข้อสันนิษฐานทางประวัติศาสตร์ ไม่อาจระบุได้แน่นอนว่าเกิดขึ้นเมื่อไรหรือเป็นต้นทางเดียวของทุกชุมชน
ประเพณีจากอินเดียเกี่ยวข้องอย่างไร
คำอธิบายที่พบในเอกสารของกระทรวงวัฒนธรรมเชื่อมการตามประทีปเข้ากับพิธีพราหมณ์และเทศกาลทีปาวลีของอินเดีย ก่อนอธิบายว่ามีการนำคติทางพุทธศาสนาเข้ามาผสม เช่น การลอยเครื่องสักการะเพื่อบูชารอยพระพุทธบาทริมแม่น้ำนัมมทา
อย่างไรก็ตาม ความคล้ายกันของการจุดไฟหรือบูชาน้ำยังไม่ใช่หลักฐานเพียงพอที่จะบอกว่าเทศกาลลอยกระทงของไทยรับมาจากพิธีใดในอินเดียโดยตรง เอกสารที่เผยแพร่โดยกรมศิลปากรก็ระบุว่าที่มา ช่วงเริ่มต้น และความมุ่งหมายดั้งเดิมของการลอยกระทงยังเป็นเรื่องที่ตอบให้แน่ชัดไม่ได้
คติพุทธเองก็มีเรื่องเล่าหลายสาย นอกจากการบูชารอยพระพุทธบาทแล้ว ยังมีความเชื่อเรื่องการบูชาพระเกศแก้วจุฬามณีหรือการรับเสด็จพระพุทธเจ้า เรื่องเหล่านี้ควรอ่านในฐานะความเชื่อและตำนานที่ผู้คนใช้ให้ความหมายแก่พิธี
นางนพมาศกับสุโขทัยเป็นประวัติศาสตร์แน่นอนหรือไม่
เรื่องที่คุ้นหูกันเล่าว่า นางนพมาศหรือท้าวศรีจุฬาลักษณ์ประดิษฐ์กระทงรูปดอกบัวถวายพระร่วงในสมัยสุโขทัย เรื่องนี้มีอยู่ในหนังสือตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ และมีส่วนสำคัญที่ทำให้ภาพของสุโขทัยกับกระทงดอกบัวอยู่ในความทรงจำของคนไทย
แต่การมีเรื่องเล่าไม่ได้ยืนยันว่าบุคคลและเหตุการณ์เกิดขึ้นตามนั้น เอกสารของกรมศิลปากรอธิบายว่าหนังสือนางนพมาศแต่งขึ้นในสมัยหลัง แม้อาจรวบรวมข้อความเก่าบางส่วนไว้ จึงใช้ยืนยันไม่ได้เพียงลำพังว่านางนพมาศเป็นผู้คิดกระทงคนแรก หรือพิธีลอยกระทงในรูปแบบปัจจุบันเริ่มที่สุโขทัย
ส่วนการลอยกระทงคู่กันเพื่ออธิษฐานเรื่องความรัก เป็นความเชื่อและธรรมเนียมที่ผู้คนเลือกถือได้ตามความสบายใจ ไม่ใช่ข้อกำหนดของเทศกาล ใครไปกับเพื่อน กับครอบครัว หรือไปคนเดียวก็มีเหตุผลของตัวเองได้เช่นกัน
หากอยากขอขมาน้ำให้สอดคล้องกับความตั้งใจ ลองเลือกกระทงขนาดเล็ก ใช้ร่วมกัน และหลีกเลี่ยงพลาสติก โฟม ลวด รวมถึงของตกแต่งที่เก็บออกยาก แม้วัสดุธรรมชาติจะย่อยสลายได้ แต่เมื่อมีจำนวนมากก็เพิ่มภาระให้แหล่งน้ำและผู้เก็บ ทางเลือกอีกแบบคือร่วมกิจกรรมที่ไม่เพิ่มวัสดุลงในน้ำ แล้วช่วยกันรักษาความสะอาดแม่น้ำในวันอื่น ๆ ด้วย
ทำไมแมวจึงคาบหนูหรือจิ้งจกมาวางหน้าห้อง จะสอนเราล่าสัตว์ด้วยหรือ?
สร้างทางรถไฟกรุงเทพฯ–โคราช ฝ่าดงพญาเย็นและไข้ป่าในสมัยรัชกาลที่ 5
ต้นไม้กลายเป็นหิน (Petrified Wood) ขนาดมหึมา อยู่ที่ไหนเรามีคำตอบมาให้คุณแล้ว
ฝั่งโขง อ.น๊อตตี้ มาแล้ว! เปิดโพยตัวเลขวันที่ 20 พ.ย. 69 มีครบทั้งเลขเด่น 2 ตัว 3 ตัว และ 4 ตัว
บริษัทรถยนต์สัญชาติไทย ที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดในปัจจุบัน
จุดเล็ก ๆ บนผิวสตรอว์เบอร์รีคือผล ส่วนเนื้อสีแดงคือฐานรองดอก
ส่องแนวทางเลขเด็ด "ขุนพัน นำโชค" งวดวันที่ 1 ธันวาคม 2569
ตีเลขเด็ด "ผู้ว่าราชการจังหวัดตาก" เคาะเลขเด่นสลากสัญจร ลุ้นโชคงวด 1 ธันวาคม 2569
3 สำนักดังปล่อยแนวทางงวด 1 ธันวาคม 2569 ขนมไทย อ.น๊อตตี้ ใต้ฟ้า และเจ๊เขียว มีชุดเลขให้จับตา
ช็อกโกแลตละลายในปาก แต่ไม่ละลายในมือ เพราะไขมันโกโก้ละลายที่ 34 องศา
เรือบรรทุกเครื่องบินที่ใหญ่ที่สุดของจีน เมืองลอยน้ำกลางทะเลที่มีคนอยู่ได้เกือบ 3,000 คน และส่งเครื่องบินรบขึ้นฟ้าได้อย่างไร?
ทำไมสุนัขชอบหมุนตัวก่อนนอน พฤติกรรมนี้ต้องดูไปถึงบรรพบุรุษของมัน
ใส่เหรียญ ผม และเล็บในกระทงตามความเชื่อ เสี่ยงอันตรายต่อคนลงน้ำเก็บอย่างไร
น้ำดื่มกับสารหนูต่างกันอย่างไร ทำความเข้าใจการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำในเชียงราย หลังพบความเสี่ยงสารปนเปื้อนในแม่น้ำ
ทำไมยี่เป็งเชียงใหม่จึงมีโคมลอย ความเชื่อเรื่องบูชาพระเกศแก้วจุฬามณี
ลอยกระทงเสี่ยงจมน้ำแค่ไหน จุดอันตรายริมตลิ่งและสิ่งที่ควรระวังก่อนลงน้ำ


