อำเภอที่มีประชากรน้อยที่สุดในประเทศไทย มีคนอาศัยอยู่กี่คนและมีพื้นที่ขนาดเท่าไร

เมื่อพูดถึงอำเภอในประเทศไทย หลายคนอาจนึกถึงอำเภอขนาดใหญ่ที่มีประชากรอาศัยอยู่อย่างหนาแน่น มีชุมชนและย่านการค้ากระจายอยู่ทั่วพื้นที่ แต่ในอีกด้านหนึ่ง ประเทศไทยก็มีอำเภอที่มีประชากรเพียงหลักพันคนเท่านั้น และหนึ่งในนั้นคืออำเภอที่มีประชากรน้อยที่สุดของประเทศ ซึ่งตั้งอยู่กลางทะเลอ่าวไทย

 

อำเภอแห่งนี้คือ อำเภอเกาะกูด จังหวัดตราด เป็นพื้นที่ที่มีชื่อเสียงด้านการท่องเที่ยวทางทะเล มีชายหาด น้ำตก และธรรมชาติที่ยังคงความอุดมสมบูรณ์ แม้จะมีนักท่องเที่ยวเดินทางมาเยือนจำนวนมาก แต่ประชากรที่มีชื่ออยู่ในทะเบียนราษฎรกลับมีไม่ถึง 3,000 คน

 

1. อำเภอเกาะกูดมีประชากรเพียง 2,963 คน

 

ข้อมูลทางสังคมและภูมิศาสตร์จังหวัดตราด พ.ศ. 2568 ของสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดตราด ระบุว่า อำเภอเกาะกูดมีประชากร 2,963 คน เป็นอำเภอที่มีประชากรน้อยที่สุดของจังหวัดตราด

 

เมื่อเทียบกับอำเภอเมืองตราดซึ่งมีประชากร 74,584 คน จะเห็นความแตกต่างอย่างชัดเจน เพราะอำเภอเกาะกูดมีประชากรน้อยกว่าหลายสิบเท่า

 

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวเป็นจำนวนประชากรตามทะเบียนราษฎร ไม่ใช่จำนวนคนทั้งหมดที่อยู่บนเกาะในแต่ละวัน เนื่องจากเกาะกูดมีนักท่องเที่ยวและผู้ที่เดินทางเข้ามาทำงานตามฤดูกาลด้วย

 

2. อำเภอเกาะกูดมีพื้นที่ประมาณ 129 ตารางกิโลเมตร

 

ข้อมูลในแผนพัฒนาอำเภอเกาะกูดระบุว่า มีพื้นที่เป็นพื้นดินประมาณ 129 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 80,625 ไร่ ส่วนเกาะกูดซึ่งเป็นเกาะหลักมีพื้นที่ประมาณ 105 ตารางกิโลเมตร

 

พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขาและป่าไม้ มีที่ราบบางส่วนบริเวณชายเขาและชายฝั่งทะเล จึงมีลักษณะภูมิประเทศแตกต่างจากอำเภอทั่วไปที่ตั้งอยู่บนแผ่นดินใหญ่

 

จุดที่น่าสนใจคือ แม้เกาะกูดจะมีพื้นที่ค่อนข้างกว้างเมื่อเทียบกับจำนวนประชากร แต่ชุมชนไม่ได้กระจายตัวหนาแน่นทั่วทั้งเกาะ เพราะมีพื้นที่ป่า ภูเขา และพื้นที่ธรรมชาติอยู่เป็นจำนวนมาก

 

3. แบ่งการปกครองออกเป็น 2 ตำบล 8 หมู่บ้าน

 

อำเภอเกาะกูดมีการแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 2 ตำบล ได้แก่

 

- ตำบลเกาะกูด

- ตำบลเกาะหมาก

 

ภายในพื้นที่มีทั้งหมด 8 หมู่บ้าน โดยชุมชนส่วนใหญ่ตั้งอยู่ตามบริเวณชายฝั่งและพื้นที่ที่เหมาะสมต่อการอยู่อาศัยและประกอบอาชีพ

 

การเดินทางระหว่างชุมชนบางแห่งต้องใช้ถนนที่ผ่านพื้นที่ภูเขาและป่าไม้ ทำให้ลักษณะการตั้งถิ่นฐานแตกต่างจากอำเภอที่มีพื้นที่ราบกว้าง

 

4. อาชีพหลักของคนในพื้นที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยว

 

แม้จะมีประชากรไม่มาก แต่อำเภอเกาะกูดเป็นพื้นที่ที่มีบทบาทด้านการท่องเที่ยวของจังหวัดตราดอย่างชัดเจน ชาวบ้านจำนวนหนึ่งประกอบอาชีพเกี่ยวกับโรงแรม รีสอร์ต ร้านอาหาร ร้านค้า เรือโดยสาร และบริการนำเที่ยว

 

นอกจากนี้ยังมีอาชีพประมงและเกษตรกรรม โดยเฉพาะการทำสวนมะพร้าวและยางพารา ซึ่งเป็นอาชีพที่เกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตของชุมชนบนเกาะมาเป็นเวลานาน

 

การมีประชากรไม่มากจึงไม่ได้หมายความว่าพื้นที่แห่งนี้ไม่มีความเคลื่อนไหวทางเศรษฐกิจ เพราะในช่วงฤดูกาลท่องเที่ยวจะมีผู้เดินทางเข้ามาใช้บริการและพักค้างคืนเป็นจำนวนมาก

 

5. เกาะกูดมีธรรมชาติและสถานที่ท่องเที่ยวหลายแห่ง

 

เกาะกูดมีจุดเด่นด้านทรัพยากรธรรมชาติ ทั้งชายหาด น้ำตก ป่าชายเลน และแนวปะการัง สถานที่ที่เป็นที่รู้จัก ได้แก่

 

- น้ำตกคลองเจ้า เป็นน้ำตกที่มีน้ำไหลตลอดปีและเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ

- หาดคลองเจ้า เป็นชายหาดที่มีน้ำทะเลใสและมีที่พักรองรับนักท่องเที่ยว

- อ่าวพร้าว เป็นพื้นที่ชายฝั่งที่มีบรรยากาศสงบ

- หาดบางเบ้า เป็นอีกหนึ่งบริเวณที่นักท่องเที่ยวนิยมเดินทางไปพักผ่อน

 

ทรัพยากรธรรมชาติเหล่านี้เป็นส่วนสำคัญที่ทำให้เกาะกูดกลายเป็นจุดหมายปลายทางของนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ

 

6. การเดินทางไปเกาะกูดต้องใช้เรือโดยสาร

 

เนื่องจากอำเภอเกาะกูดตั้งอยู่กลางทะเลอ่าวไทย การเดินทางจากแผ่นดินใหญ่จึงต้องใช้เรือโดยสาร โดยนักท่องเที่ยวส่วนใหญ่นิยมเดินทางจากท่าเรือในจังหวัดตราด

 

ระยะเวลาเดินทางขึ้นอยู่กับประเภทเรือและสภาพอากาศ โดยทั่วไปต้องใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมงหรือมากกว่านั้น การเดินทางจึงแตกต่างจากอำเภอทั่วไปที่สามารถใช้รถยนต์เดินทางจากตัวจังหวัดได้โดยตรง

 

ข้อจำกัดด้านการเดินทางทางทะเลเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้การขนส่งสินค้า การเข้าถึงบริการ และการบริหารจัดการพื้นที่ต้องมีการวางแผนให้เหมาะสมกับสภาพเกาะ

 

7. ทำไมอำเภอเกาะกูดจึงมีประชากรน้อย

 

สาเหตุสำคัญส่วนหนึ่งมาจากลักษณะทางภูมิศาสตร์ที่เป็นเกาะ มีพื้นที่ป่าไม้และภูเขาเป็นจำนวนมาก รวมถึงการเดินทางที่ต้องพึ่งพาเรือโดยสาร ทำให้รูปแบบการตั้งถิ่นฐานและการขยายตัวของชุมชนแตกต่างจากพื้นที่บนแผ่นดินใหญ่

 

อีกปัจจัยหนึ่งคือเศรษฐกิจของเกาะมีความเกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวสูง ประชากรตามทะเบียนบ้านจึงไม่จำเป็นต้องสะท้อนจำนวนคนที่เข้ามาทำงานหรือพักอาศัยชั่วคราวในพื้นที่ทั้งหมด

 

บทสรุป

 

อำเภอเกาะกูด จังหวัดตราด เป็นอำเภอที่มีประชากรน้อยที่สุดของประเทศไทยตามข้อมูลทางสังคมและภูมิศาสตร์จังหวัดตราด พ.ศ. 2568 โดยมีประชากรตามทะเบียนราษฎร 2,963 คน และมีพื้นที่เป็นพื้นดินประมาณ 129 ตารางกิโลเมตร

 

แม้จะมีประชากรไม่ถึง 3,000 คน แต่อำเภอแห่งนี้กลับมีความสำคัญด้านการท่องเที่ยว มีธรรมชาติที่โดดเด่น และมีเศรษฐกิจที่เกี่ยวข้องกับนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ จึงเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจของอำเภอขนาดประชากรเล็ก แต่มีบทบาทต่อเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวของประเทศ