เครื่องบินโดยสารหนึ่งลำใช้น้ำมันเชื้อเพลิงกี่ลิตรต่อชั่วโมง และต้นทุนการบินแต่ละรอบคิดอย่างไร

เครื่องบินโดยสารเป็นยานพาหนะที่ต้องใช้พลังงานจำนวนมากในการเดินทางแต่ละครั้ง โดยเฉพาะเครื่องบินโดยสารขนาดใหญ่ที่ต้องบรรทุกผู้โดยสาร สัมภาระ และสินค้าไปพร้อมกัน หลายคนอาจเคยสงสัยว่าเครื่องบินหนึ่งลำต้องเติมน้ำมันกี่ลิตร และเมื่อเดินทางจากสนามบินหนึ่งไปยังอีกสนามบินหนึ่ง สายการบินต้องจ่ายต้นทุนเป็นเงินจำนวนเท่าไร

 

ความจริงแล้วค่าใช้จ่ายในการทำการบินไม่ได้มีเพียงค่าน้ำมันเชื้อเพลิงเท่านั้น แต่ยังรวมถึงเงินเดือนนักบินและลูกเรือ ค่าบำรุงรักษาเครื่องบิน ค่าเช่าหรือค่าเสื่อมราคาเครื่องบิน ค่าธรรมเนียมสนามบิน ค่าบริการควบคุมจราจรทางอากาศ และค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง การคำนวณต้นทุนจึงต้องนำค่าใช้จ่ายหลายส่วนมารวมกัน

 

1. เครื่องบินโดยสารใช้น้ำมันกี่ลิตรต่อชั่วโมง

 

ปริมาณน้ำมันที่เครื่องบินใช้แตกต่างกันตามขนาดและรุ่นของเครื่องบิน โดยเครื่องบินโดยสารขนาดกลางที่ใช้เดินทางระยะสั้นถึงระยะกลางจะใช้น้ำมันน้อยกว่าเครื่องบินลำตัวกว้างที่ออกแบบมาสำหรับเดินทางระยะไกล

 

ข้อมูลอัตราการเผาผลาญเชื้อเพลิงของ EUROCONTROL แสดงให้เห็นว่าเครื่องบินโดยสารแบบลำตัวแคบ (Narrow-body) ใช้น้ำมันในช่วงบินระดับความสูงประมาณ 40.1 กิโลกรัมต่อนาที ส่วนเครื่องบินลำตัวกว้าง (Wide-body) ใช้ประมาณ 113.9 กิโลกรัมต่อนาที

 

เมื่อแปลงเป็นปริมาตรโดยใช้น้ำหนักเชื้อเพลิงเฉลี่ยประมาณ 0.8 กิโลกรัมต่อลิตร จะได้ตัวเลขประมาณดังนี้

 

- เครื่องบินโดยสารลำตัวแคบ ใช้น้ำมันประมาณ 3,000 ลิตรต่อชั่วโมง

- เครื่องบินโดยสารลำตัวกว้าง ใช้น้ำมันประมาณ 8,500 ลิตรต่อชั่วโมง

 

ตัวเลขเหล่านี้เป็นค่าประมาณสำหรับช่วงบิน ไม่ใช่อัตราการใช้น้ำมันคงที่ตลอดเที่ยวบิน เพราะช่วงขึ้นบิน ไต่ระดับ และลงจอดมีอัตราการใช้น้ำมันแตกต่างกัน

 

2. เครื่องบิน Airbus A320 ใช้น้ำมันประมาณเท่าไร

 

Airbus A320 เป็นเครื่องบินโดยสารที่สายการบินจำนวนมากนำมาใช้กับเส้นทางภายในประเทศและระหว่างประเทศระยะใกล้ถึงปานกลาง

 

ข้อมูลประมาณการจากแบบจำลองสมรรถนะเครื่องบิน OpenAP แสดงให้เห็นว่า A320 ที่สภาวะการบินและน้ำหนักตามตัวอย่างสามารถใช้น้ำมันประมาณ 2,578 กิโลกรัมต่อชั่วโมง หรือคิดเป็นประมาณ 3,200 ลิตรต่อชั่วโมง

 

หากเครื่องบินบินต่อเนื่องเป็นเวลา 2 ชั่วโมง อาจใช้น้ำมันประมาณ 6,400 ลิตร แต่ปริมาณจริงจะเปลี่ยนไปตามน้ำหนักเครื่องบิน สภาพอากาศ ระดับความสูง และเส้นทางที่ได้รับอนุญาตให้บิน

 

3. เครื่องบิน Boeing 737 ใช้น้ำมันมากแค่ไหน

 

Boeing 737 เป็นเครื่องบินโดยสารลำตัวแคบที่นิยมใช้ในเที่ยวบินระยะสั้นและระยะกลาง โดยมีหลายรุ่น เช่น 737-800 และ 737 MAX ซึ่งมีประสิทธิภาพการใช้น้ำมันแตกต่างกัน

 

การใช้น้ำมันของเครื่องบินตระกูลนี้ไม่ได้มีตัวเลขเดียวสำหรับทุกรุ่น เพราะยังขึ้นอยู่กับจำนวนผู้โดยสาร น้ำหนักสัมภาระ และระยะทางที่บินด้วย โดยทั่วไปเครื่องบินขนาดนี้มีอัตราการใช้น้ำมันในช่วงบินระดับใกล้เคียงกับเครื่องบิน A320

 

หากใช้ตัวเลขประมาณ 3,000 ลิตรต่อชั่วโมงเป็นตัวอย่าง เครื่องบินที่บิน 1 ชั่วโมงจะใช้น้ำมันประมาณ 3,000 ลิตร และหากบิน 2 ชั่วโมงก็อาจใช้น้ำมันประมาณ 6,000 ลิตร ทั้งนี้เป็นเพียงตัวเลขสำหรับคำนวณเบื้องต้น ไม่ใช่ข้อมูลการใช้เชื้อเพลิงจริงของทุกเที่ยวบิน

 

4. เครื่องบินลำใหญ่ที่บินระยะไกลใช้น้ำมันกี่ลิตร

 

เครื่องบินโดยสารลำตัวกว้าง เช่น Boeing 777, Boeing 787 และ Airbus A330 ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับผู้โดยสารจำนวนมากและการเดินทางระยะไกล จึงมีเครื่องยนต์และน้ำหนักเครื่องบินมากกว่าเครื่องบินโดยสารขนาดกลาง

 

เมื่ออ้างอิงอัตราการใช้เชื้อเพลิงเฉลี่ยของเครื่องบินลำตัวกว้างจาก EUROCONTROL จะอยู่ที่ประมาณ 8,500 ลิตรต่อชั่วโมงในช่วงบินระดับความสูง

 

หากบินต่อเนื่อง 8 ชั่วโมง อาจใช้น้ำมันประมาณ 68,000 ลิตร แต่ตัวเลขจริงของเครื่องบินแต่ละรุ่นอาจแตกต่างกันมาก โดยเฉพาะเมื่อบรรทุกผู้โดยสารเต็มลำ มีสินค้าใต้ท้องเครื่อง หรือจำเป็นต้องบินอ้อมเส้นทาง

 

5. ค่าน้ำมันเครื่องบินหนึ่งชั่วโมงคิดเป็นเงินเท่าไร

 

การคำนวณค่าน้ำมันสามารถทำได้โดยนำปริมาณเชื้อเพลิงที่ใช้คูณกับราคาน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยาน ซึ่งสายการบินใช้น้ำมันประเภท Jet A-1

 

ตัวอย่างสมมติให้ราคาน้ำมันอยู่ที่ลิตรละ 30 บาท เพื่อให้เห็นภาพการคำนวณ

 

เครื่องบินโดยสารขนาดกลางใช้น้ำมัน 3,000 ลิตรต่อชั่วโมง

 

3,000 × 30 = 90,000 บาท

 

หมายความว่าเครื่องบินอาจมีค่าน้ำมันประมาณ 90,000 บาทต่อชั่วโมง หากใช้อัตราการบริโภคน้ำมันตามตัวอย่างและราคาน้ำมันลิตรละ 30 บาท

 

ส่วนเครื่องบินลำตัวกว้างที่ใช้น้ำมันประมาณ 8,500 ลิตรต่อชั่วโมง จะมีค่าน้ำมันประมาณ 255,000 บาทต่อชั่วโมงภายใต้สมมติฐานราคาเดียวกัน

 

อย่างไรก็ตาม ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานเปลี่ยนแปลงได้ตามตลาดโลก ภูมิภาค และสัญญาจัดซื้อของแต่ละสายการบิน ตัวเลขนี้จึงเป็นเพียงตัวอย่างการคำนวณ ไม่ใช่ราคาน้ำมันที่สายการบินทุกแห่งจ่ายจริง

 

6. ต้นทุนการบินหนึ่งเที่ยวบินมีค่าใช้จ่ายอะไรบ้าง

 

ต้นทุนการบินแต่ละเที่ยวไม่ได้มีเฉพาะค่าน้ำมัน แต่ยังมีค่าใช้จ่ายอีกหลายประเภทที่สายการบินต้องรับผิดชอบ โดยสามารถแบ่งออกเป็นส่วนสำคัญได้ดังนี้

 

ค่าน้ำมันเชื้อเพลิง

 

เป็นค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่ของสายการบิน เพราะเครื่องบินต้องใช้น้ำมันจำนวนมากในทุกเที่ยวบิน ข้อมูลของสมาคมขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศ หรือ IATA ระบุว่าในปี 2022 น้ำมันและน้ำมันหล่อลื่นคิดเป็น 28.7% ของต้นทุนสายการบินทั่วโลก

 

เงินเดือนนักบินและลูกเรือ

 

ประกอบด้วยค่าตอบแทนนักบินผู้ช่วยและนักบินกัปตัน รวมถึงพนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน ค่าใช้จ่ายอาจแตกต่างตามระยะเวลาปฏิบัติงาน ประสบการณ์ และรูปแบบการจ้างงาน

 

ค่าบำรุงรักษาเครื่องบิน

 

เครื่องบินต้องได้รับการตรวจสอบและบำรุงรักษาตามระยะเวลาที่กำหนด ทั้งเครื่องยนต์ ระบบควบคุม อุปกรณ์ภายใน และโครงสร้างลำตัว เพื่อให้สามารถใช้งานได้อย่างปลอดภัย

 

ค่าเช่าและค่าเสื่อมราคาเครื่องบิน

 

สายการบินบางแห่งซื้อเครื่องบินมาเป็นทรัพย์สินของบริษัท ขณะที่บางแห่งใช้วิธีเช่าจากบริษัทให้เช่าเครื่องบิน จึงมีต้นทุนด้านการเป็นเจ้าของหรือค่าเช่าที่ต้องนำมาคำนวณด้วย

 

ค่าธรรมเนียมสนามบิน

 

ประกอบด้วยค่าขึ้นลงสนามบิน ค่าจอดเครื่องบิน ค่าบริการภาคพื้นดิน และค่าใช้บริการสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ

 

ค่าบริการควบคุมจราจรทางอากาศ

 

เป็นค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับการใช้บริการนำร่องและควบคุมการจราจรทางอากาศ ซึ่งอาจคิดตามระยะทาง น้ำหนักเครื่องบิน และเขตน่านฟ้าที่บินผ่าน

 

7. ตัวอย่างคำนวณต้นทุนเครื่องบินโดยสารหนึ่งเที่ยวบิน

 

สมมติให้เครื่องบินโดยสารขนาดกลางใช้น้ำมัน 3,000 ลิตรต่อชั่วโมง และใช้เวลาบิน 2 ชั่วโมง โดยกำหนดราคาน้ำมันสมมติลิตรละ 30 บาท

 

การคำนวณค่าน้ำมันจะเป็นดังนี้

 

- ปริมาณน้ำมันที่ใช้ 3,000 × 2 = 6,000 ลิตร

- ราคาน้ำมัน 30 บาทต่อลิตร

- ค่าน้ำมันรวม 6,000 × 30 = 180,000 บาท

 

นั่นหมายความว่าเฉพาะค่าน้ำมันตามสมมติฐานนี้อยู่ที่ 180,000 บาทต่อเที่ยวบิน

 

แต่เมื่อรวมเงินเดือนลูกเรือ ค่าบำรุงรักษา ค่าเช่าเครื่องบิน ค่าธรรมเนียมสนามบิน และค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ต้นทุนจริงจะสูงกว่าค่าน้ำมันอย่างมาก

 

สายการบินจึงต้องคำนวณต้นทุนทุกส่วนก่อนกำหนดราคาบัตรโดยสาร รวมถึงพิจารณาจำนวนผู้โดยสารที่คาดว่าจะเดินทาง รายได้จากสัมภาระเพิ่มเติม และรายได้จากการขนส่งสินค้าใต้ท้องเครื่องด้วย

 

8. สายการบินต้องมีผู้โดยสารกี่คนจึงจะคุ้มทุน

 

การทำกำไรของสายการบินไม่ได้ขึ้นอยู่กับจำนวนผู้โดยสารเพียงอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณารายได้รวมเทียบกับต้นทุนทั้งหมดของเที่ยวบิน

 

ตัวอย่างเช่น หากเที่ยวบินหนึ่งมีต้นทุนรวม 500,000 บาท และมีที่นั่งให้บริการ 180 ที่นั่ง หากขายบัตรโดยสารได้ครบทุกที่นั่ง สายการบินจะต้องมีรายได้เฉลี่ยอย่างน้อยประมาณ 2,778 บาทต่อที่นั่ง จึงจะครอบคลุมต้นทุน 500,000 บาทตามสมมติฐานนี้

 

แต่ถ้ามีผู้โดยสารเพียง 150 คน รายได้เฉลี่ยต่อคนจะต้องสูงขึ้นเป็นประมาณ 3,334 บาท จึงจะครอบคลุมต้นทุนเท่าเดิม

 

ตัวอย่างนี้ยังไม่รวมภาษี ค่าธรรมเนียมที่เก็บแทนหน่วยงานอื่น และรายได้จากบริการเสริม ซึ่งอาจทำให้ผลการคำนวณจริงแตกต่างออกไป

 

บทสรุป

 

เครื่องบินโดยสารขนาดกลางอย่าง Airbus A320 หรือ Boeing 737 อาจใช้น้ำมันประมาณ 3,000 ลิตรต่อชั่วโมงในช่วงบินระดับความสูง ส่วนเครื่องบินลำตัวกว้างที่ใช้เดินทางระยะไกลอาจใช้น้ำมันประมาณ 8,500 ลิตรต่อชั่วโมง หากคิดราคาน้ำมันสมมติลิตรละ 30 บาท จะมีค่าน้ำมันประมาณ 90,000–255,000 บาทต่อชั่วโมง

 

อย่างไรก็ตาม ต้นทุนการบินจริงไม่ได้มีแค่ค่าน้ำมัน แต่ยังรวมถึงเงินเดือนนักบินและลูกเรือ ค่าซ่อมบำรุง ค่าเช่าเครื่องบิน ค่าธรรมเนียมสนามบิน และค่าบริการควบคุมจราจรทางอากาศด้วย สายการบินจึงต้องคำนวณต้นทุนทั้งหมดต่อเที่ยวบิน แล้วนำไปเปรียบเทียบกับรายได้จากการขายบัตรโดยสารและบริการเสริม เพื่อประเมินว่าเที่ยวบินนั้นสามารถดำเนินงานได้อย่างคุ้มทุนหรือไม่