หัวล้านมีกี่เภทใครเป็นผู้จัดลำดับ

อาการหัวล้านเป็นเรื่องที่พบได้ในผู้คนทั่วโลก ทั้งผู้ชายและผู้หญิง บางคนเริ่มมีผมบางตั้งแต่อายุยังน้อย ขณะที่บางคนเริ่มมีผมร่วงเมื่ออายุมากขึ้น ลักษณะของหัวล้านก็แตกต่างกันไป บางคนผมเริ่มถอยบริเวณหน้าผากจนเป็นรูปตัวเอ็ม บางคนผมบางบริเวณกลางศีรษะ และบางคนผมร่วงเป็นบริเวณกว้างจนเหลือเส้นผมเพียงด้านข้างและด้านหลังของศีรษะ

หลายคนอาจสงสัยว่า หัวล้านมีกี่ประเภท ใครเป็นคนคิดค้นการแบ่งระดับหัวล้าน และการจัดลำดับดังกล่าวเริ่มต้นขึ้นตั้งแต่เมื่อไหร่ รวมถึงประเทศไทยเริ่มนำความรู้เรื่องนี้มาใช้ตั้งแต่เมื่อใด

คำตอบที่สำคัญคือ การแบ่งระดับหัวล้านที่แพทย์นิยมใช้ในปัจจุบันไม่ได้เริ่มต้นจากประเทศไทย แต่พัฒนาขึ้นจากงานศึกษาของนักวิจัยและแพทย์ในต่างประเทศ โดยมีการศึกษารูปแบบผมร่วงตั้งแต่ช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 20 ก่อนที่แพทย์ชาวอเมริกันชื่อ นอร์วูด จะปรับปรุงระบบการแบ่งระดับให้เป็นที่ยอมรับอย่างกว้างขวางในปี พ.ศ. 2518 หรือ ค.ศ. 1975 PubMed 

บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจตั้งแต่ความหมายของหัวล้าน ประเภทของผมร่วง ประวัติการจัดลำดับ ไปจนถึงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการใช้ระบบดังกล่าวในประเทศไทย

ประวัติการจัดลำดับหัวล้าน เริ่มต้นเมื่อไหร่

หากย้อนกลับไปดูประวัติทางการแพทย์ การจัดลำดับหัวล้านไม่ได้เกิดขึ้นจากคนเพียงคนเดียว แต่มีนักวิจัยหลายคนช่วยกันพัฒนาวิธีจำแนก เพื่อให้แพทย์สามารถบอกได้ว่าผมร่วงอยู่ในระยะใด และมีรูปแบบอย่างไร 

พ.ศ. 2493 — เริ่มมีการแบ่งรูปแบบหัวล้าน

นักวิจัยชื่อ บีค ศึกษาผู้ชายที่มีผมร่วงตามรูปแบบ และแบ่งออกเป็นสองลักษณะหลัก ได้แก่ หัวล้านบริเวณด้านหน้า และหัวล้านบริเวณด้านหน้าต่อเนื่องไปถึงส่วนบนของศีรษะ ถือเป็นหนึ่งในความพยายามระยะแรกในการจำแนกหัวล้านอย่างเป็นระบบ 

พ.ศ. 2494 — เจมส์ แฮมิลตัน พัฒนาการแบ่งระดับ

แพทย์และนักวิจัยชื่อ เจมส์ แฮมิลตัน ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพันธุกรรม ฮอร์โมน และการเกิดหัวล้าน พร้อมเสนอการจำแนกผมร่วงที่ละเอียดขึ้น โดยพิจารณาการถอยร่นของแนวผมด้านหน้าและการบางบริเวณกลางศีรษะ ระบบดั้งเดิมของเขามีหลายระยะและหลายรูปแบบย่อย

พ.ศ. 2518 — นอร์วูดปรับปรุงระบบให้ใช้แพร่หลาย

นายแพทย์ โอทาร์ นอร์วูด นำระบบของแฮมิลตันมาปรับปรุง หลังศึกษาผู้ชายจำนวน 1,000 คน และเผยแพร่ผลงานเรื่องการจำแนกหัวล้านในวารสารทางการแพทย์ ระบบนี้เรียกว่า นอร์วูด–แฮมิลตัน และกลายเป็นมาตรฐานที่นิยมใช้ประเมินหัวล้านแบบผู้ชายในเวลาต่อมา PubMed +1

หัวล้านมีกี่ระดับ

ระบบนอร์วูด–แฮมิลตันแบ่งความรุนแรงของหัวล้านแบบผู้ชายออกเป็น 7 ระดับหลัก โดยบางระดับมีรูปแบบย่อยเพิ่มเติม จุดประสงค์คืออธิบายการเปลี่ยนแปลงของแนวผมและบริเวณที่ผมบาง ไม่ใช่การจัดอันดับความหล่อหรือความผิดปกติของบุคคล 

ระดับที่ 1 — แนวผมยังปกติ

เส้นผมยังหนาแน่น แนวผมด้านหน้ายังไม่ถอยร่นอย่างชัดเจน หรือมีการเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อยตามวัย

ระดับที่ 2 — หน้าผากเริ่มเว้าตรงขมับ

แนวผมบริเวณขมับทั้งสองข้างเริ่มถอย ทำให้หน้าผากดูกว้างขึ้นเล็กน้อย

![ไขข้อสงสัยผมบางในผู้ชาย สาเหตุเกิดจากอะไร? มีกี่ระดับ ? - ศูนย์การแพทย์ธนบุรี ศูนย์รักษาปัญหาผมและควบคุมน้ำหนักครบวงจร

ระดับที่ 3 — แนวผมถอยเป็นรูปตัวเอ็มชัดเจน

บริเวณขมับเว้าลึกขึ้นจนสังเกตได้ และอาจเริ่มเห็นหนังศีรษะบริเวณแนวผมด้านหน้า

ระดับที่ 4 — ผมด้านหน้าและกลางศีรษะบาง

แนวผมด้านหน้าถอยลึกขึ้น พร้อมกับเริ่มเห็นบริเวณผมบางหรือศีรษะล้านที่กระหม่อม โดยยังมีแนวผมคั่นระหว่างสองบริเวณ

ระดับที่ 5 — พื้นที่ผมบางกว้างขึ้น

บริเวณล้านด้านหน้าและกระหม่อมขยายกว้างขึ้น เส้นผมที่คั่นระหว่างสองบริเวณเริ่มบางและแคบลง

ระดับที่ 6 — บริเวณล้านด้านหน้าเชื่อมต่อกับกระหม่อม

ผมส่วนบนศีรษะร่วงมากขึ้นจนบริเวณล้านด้านหน้าและด้านบนเชื่อมต่อกัน เหลือเส้นผมบริเวณด้านข้างและด้านหลังม

ระดับที่ 7 — หัวล้านระยะรุนแรงที่สุดในระบบนี้

เส้นผมบริเวณส่วนบนศีรษะเหลืออยู่น้อยมาก โดยทั่วไปจะเหลือแนวผมด้านข้างและด้านหลังเป็นแถบโค้งคล้ายเกือกม้า

หมายเหตุ: ภาพประกอบเป็นภาพอ้างอิงตามลักษณะของแต่ละระดับ ไม่ใช่การวินิจฉัยจากภาพจริงของบุคคล และระบบนี้ใช้ประเมินหัวล้านแบบผู้ชายเป็นหลัก

แล้วหัวล้านของผู้หญิงแบ่งอย่างไร

หัวล้านในผู้หญิงไม่จำเป็นต้องมีลักษณะเหมือนผู้ชาย ผู้หญิงจำนวนมากมีอาการผมบางบริเวณกลางศีรษะ แต่แนวผมด้านหน้ายังอยู่ค่อนข้างปกติ จึงมีระบบแบ่งระดับอีกแบบหนึ่งที่เรียกว่า ระบบลุดวิก ซึ่งพัฒนาขึ้นในปี พ.ศ. 2520 หรือ ค.ศ. 1977 โดยทั่วไปแบ่งเป็น 3 ระดับ PMC +1

* ระดับที่ 1 ผมบริเวณกลางศีรษะเริ่มบาง แต่ยังไม่เห็นหนังศีรษะชัดเจน

* ระดับที่ 2 ผมบางมากขึ้นจนเห็นหนังศีรษะได้ชัด โดยเฉพาะบริเวณกลางศีรษะ

* ระดับที่ 3 ผมบางอย่างรุนแรงในบริเวณส่วนบนของศีรษะ

อย่างไรก็ตาม ผู้หญิงบางคนอาจมีผมร่วงจากสาเหตุอื่น ไม่ใช่ผมบางจากพันธุกรรมและฮอร์โมน จึงไม่ควรใช้ระบบนี้ตัดสินโรคด้วยตนเอง

### หัวล้านมีกี่ประเภท หากแบ่งตามสาเหตุ

หากพูดถึงประเภทของหัวล้านในทางการแพทย์ ต้องแยกให้ออกระหว่างการแบ่งตามระดับความรุนแรงกับการแบ่งตามสาเหตุ เพราะทั้งสองอย่างไม่ใช่เรื่องเดียวกัน

ข้อมูลจากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลอธิบายว่า ภาวะผมร่วงและผมบางเกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งพันธุกรรม ฮอร์โมน การติดเชื้อ โรคภูมิคุ้มกัน ความผิดปกติของวงจรเส้นผม และการเกิดแผลเป็นที่หนังศีรษะ ศิริราชพยาบาล +1

ประเภทที่ควรรู้จัก ได้แก่

* หัวล้านจากพันธุกรรมและฮอร์โมน เป็นรูปแบบที่พบได้บ่อย ผมจะค่อย ๆ เส้นเล็กลงและบางลงตามตำแหน่งที่มีแนวโน้มทางพันธุกรรม

* ผมร่วงเป็นหย่อม มักเกิดเป็นวงหรือเป็นหย่อม อาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน และอาจงอกกลับได้

* ผมร่วงทั่วศีรษะ อาจเกิดหลังเจ็บป่วย มีไข้สูง เครียดรุนแรง หรือมีปัจจัยกระทบวงจรการเติบโตของเส้นผม

* ผมร่วงจากการติดเชื้อ เช่น เชื้อราบนหนังศีรษะ ซึ่งอาจพบขุย สะเก็ด หรือการอักเสบร่วมด้วย

* ผมร่วงชนิดมีแผลเป็น เกิดจากโรคอักเสบบางชนิดหรือการบาดเจ็บที่ทำลายรากผม ทำให้ผมบริเวณนั้นอาจไม่งอกกลับตามปกติ

* ผมร่วงจากการดึงหรือถอนผมซ้ำ ๆ ทำให้ผมแหว่งหรือเป็นหย่อม และควรประเมินสาเหตุที่ทำให้เกิดพฤติกรรมดังกล่าวด้วย

ประเภทเหล่านี้เป็นการสรุปตามลักษณะและสาเหตุที่พบบ่อย ไม่ใช่จำนวนประเภททั้งหมดของโรคผมร่วงในทางการแพทย์ ศิริราชพยาบาล +2

ประเทศไทยเริ่มจัดลำดับหัวล้านตั้งแต่เมื่อไหร่

ประเด็นนี้ต้องตอบอย่างระมัดระวัง เพราะยังไม่พบหลักฐานที่ยืนยันได้แน่ชัดว่า ประเทศไทยเริ่มนำระบบนอร์วูด–แฮมิลตันมาใช้เป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. ใด หรือโรงพยาบาลแห่งใดเป็นผู้เริ่มใช้ก่อน

สิ่งที่ยืนยันได้คือ ปัจจุบันประเทศไทยมีการตรวจวินิจฉัยและรักษาโรคเส้นผมอย่างเป็นระบบ โดยมีหน่วยงานเฉพาะทาง เช่น สาขาวิชาโรคเส้นผมและการผ่าตัดปลูกถ่ายเส้นผมของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งให้บริการเกี่ยวกับผมบางจากพันธุกรรม ผมร่วงเป็นหย่อม ผมร่วงชนิดมีแผลเป็น และการปลูกถ่ายเส้นผม Dermatology +1

ดังนั้น หากต้องการเขียนประวัติในบริบทของประเทศไทยให้ถูกต้อง ควรระบุว่า ระบบแบ่งระดับหัวล้านที่นิยมใช้ในปัจจุบันมีต้นกำเนิดจากงานวิจัยในต่างประเทศ และมีการนำความรู้ดังกล่าวมาใช้ในการตรวจประเมินผู้ป่วยในประเทศไทย แต่ยังไม่มีหลักฐานที่เพียงพอจะระบุปีแรกที่เริ่มใช้ในประเทศไทยอย่างแน่นอน

การกล่าวว่าประเทศไทยเริ่มจัดลำดับหัวล้านในปีใดปีหนึ่งโดยไม่มีหลักฐานอ้างอิง อาจทำให้ผู้อ่านเข้าใจผิดได้

สรุป

หัวล้านไม่ใช่ภาวะที่มีเพียงรูปแบบเดียว หากแบ่งตามระดับความรุนแรงของหัวล้านแบบผู้ชาย ระบบที่ได้รับความนิยมมากที่สุดระบบหนึ่งคือระบบนอร์วูด–แฮมิลตัน ซึ่งมี 7 ระดับหลัก พัฒนาจากผลงานของเจมส์ แฮมิลตันในปี พ.ศ. 2494 และได้รับการปรับปรุงโดยนายแพทย์โอทาร์ นอร์วูดในปี พ.ศ. 2518 ส่วนผมบางแบบผู้หญิงมีระบบลุดวิกที่แบ่งออกเป็น 3 ระดับ

สำหรับประเทศไทย แม้จะมีการตรวจและรักษาปัญหาผมร่วงในโรงพยาบาลและคลินิกเฉพาะทาง แต่ยังไม่สามารถยืนยันปีแรกที่เริ่มนำระบบแบ่งระดับหัวล้านมาใช้ได้จากหลักฐานที่ค้นพบในครั้งนี้

สิ่งสำคัญที่สุดคือ ผู้ที่มีผมบางหรือหัวล้านไม่ควรสรุปสาเหตุจากรูปลักษณ์เพียงอย่างเดียว เพราะการรักษาจะได้ผลเหมาะสมต้องเริ่มจากการตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง โดยเฉพาะกรณีผมร่วงรวดเร็ว ร่วงเป็นหย่อม หรือมีอาการอักเสบและแผลเป็นบนหนังศีรษะ ควรพบแพทย์ผิวหนังเพื่อรับการวินิจฉัย

### แหล่งข้อมูลอ้างอิง

* [งานวิจัยของนอร์วูด เรื่องการจำแนกหัวล้านและอุบัติการณ์ ค.ศ. 1975 — ฐานข้อมูลแพทยศาสตร์สหรัฐอเมริกา](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1188424/?utm_source=chatgpt.com)

* [บทความทบทวนประวัติระบบจำแนกหัวล้านตามรูปแบบ — วารสารทางการแพทย์](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/4812885/?utm_source=chatgpt.com)

* [ประวัติและระบบแบ่งระดับหัวล้านแบบผู้ชาย — บทความวิชาการทางการแพทย์](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5596658/?utm_source=chatgpt.com)

* [ความรู้เรื่องผมร่วง ผมบาง และศีรษะล้าน — คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล](https://www.si.mahidol.ac.th/Th/healthdetail.asp?aid=405&utm_source=chatgpt.com)

* [รู้จักศีรษะล้านและแนวทางดูแล — คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล](https://si.mahidol.ac.th/Th/healthdetail.asp?aid=788&utm_source=chatgpt.com)

* [สาขาวิชาโรคเส้นผมและการผ่าตัดปลูกถ่ายเส้นผม — คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล](https://www2.si.mahidol.ac.th/department/dermatology/About-Us/Hair-Diseases-and-Hair-Transplant-Surgery?utm_source=chatgpt.com)