ธนบัตรของไทยแรกเริ่มใช้ปี พ.ศ.ใด

ธนบัตรใบแรกของประเทศไทยเริ่มออกใช้ใน พ.ศ. 2445 ตรงกับรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 โดยมีการเปิดให้ประชาชนนำเงินตราโลหะมาแลกเป็นธนบัตรได้ตั้งแต่วันที่ 23 กันยายน พ.ศ. 2445

ธนบัตรรุ่นแรกพิมพ์ที่ประเทศอังกฤษ และมีลักษณะพิมพ์เพียงด้านเดียว จึงเรียกกันว่า “ธนบัตรหน้าเดียว” ตามข้อมูลของธนาคารแห่งประเทศไทย ธนาคารแห่งประเทศไทย 

มีรายละเอียดที่น่าสนใจอีกอย่างหนึ่ง คือ ธนบัตรฉบับแรกที่มีการจัดทำขึ้นเป็นธนบัตรชนิดราคา 5 บาท ส่วนธนบัตรรุ่นแรกที่ทยอยออกใช้มีหลายชนิดราคา ตามข้อมูลจากพิพิธภัณฑ์ธนาคารแห่งประเทศไทย ศูนย์การเรียนรู้ธนาคารแห่งประเทศไทย 

 รายงานเรื่องประวัติธนบัตรใบแรกของประเทศไทย

เรียบเรียงจากข้อมูลของธนาคารแห่งประเทศไทยและพิพิธภัณฑ์ธนบัตร

 จุดเริ่มต้นของธนบัตรไทย

ก่อนที่ประเทศไทยจะมีธนบัตรใช้กันอย่างแพร่หลาย ประชาชนใช้เงินตราหลายรูปแบบในการซื้อขายแลกเปลี่ยน ไม่ว่าจะเป็นหอยเบี้ย เงินพดด้วง และเหรียญกษาปณ์ เมื่อการค้าขยายตัวมากขึ้น การขนส่งเงินโลหะจำนวนมากก็ทำได้ไม่สะดวก รัฐบาลจึงมีความพยายามนำเงินกระดาษมาใช้เพื่อช่วยให้การซื้อขายและการแลกเปลี่ยนคล่องตัวขึ้น

ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 มีการนำเงินกระดาษที่เรียกว่า “หมาย” ออกใช้ใน พ.ศ. 2396 นับเป็นพัฒนาการสำคัญของเงินกระดาษในประเทศไทย อย่างไรก็ตาม เงินกระดาษในยุคดังกล่าวยังแตกต่างจากธนบัตรที่ออกใช้ตามกฎหมายในเวลาต่อมา พิพิธภัณฑ์เหรียญกษาปณานุรักษ์ +1

 การออกธนบัตรอย่างเป็นทางการใน พ.ศ. 2445

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เมื่อรัฐบาลได้ประกาศใช้พระราชบัญญัติธนบัตรสยาม รัตนโกสินทรศก 121 ใน พ.ศ. 2445 และจัดตั้งกรมธนบัตรขึ้นในสังกัดกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ เพื่อทำหน้าที่เกี่ยวกับการออกธนบัตรและแลกเปลี่ยนธนบัตรกับเงินตราโลหะ

วันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2445 มีการเปิดกรมธนบัตรและเปิดรับแลกธนบัตรครั้งแรกสำหรับแขกผู้มีเกียรติที่เข้าร่วมพิธี ส่วนวันที่ 23 กันยายน พ.ศ. 2445 เป็นวันที่เปิดให้ประชาชนทั่วไปนำเงินตรามาแลกเป็นธนบัตรได้อย่างเป็นทางการ ศูนย์การเรียนรู้ธนาคารแห่งประเทศไทย +1

ธนบัตรฉบับแรกมีราคาเท่าไหร่

ธนบัตรไทยแบบที่ 1 รุ่นแรกมีทั้งหมด 5 ชนิดราคา ได้แก่

* 5 บาท

* 10 บาท

* 20 บาท

* 100 บาท

* 1,000 บาท

ธนบัตรเหล่านี้จัดพิมพ์โดยบริษัทโทมัส เดอ ลา รู ประเทศอังกฤษ เนื่องจากประเทศไทยในขณะนั้นยังไม่มีความพร้อมด้านเทคโนโลยีสำหรับการพิมพ์ธนบัตรเองอย่างมีประสิทธิภาพ ศูนย์การเรียนรู้ธนาคารแห่งประเทศไทย +1

ธนบัตรฉบับที่ถือเป็นธนบัตรไทยฉบับแรก คือธนบัตรชนิดราคา 5 บาท หมวด ก๑ หมายเลข 00001 ซึ่งจัดถวายพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวผ่านผู้แทนพระองค์ในพิธีเปิดกรมธนบัตรเมื่อวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2445

ส่วนธนบัตรชนิดราคา 5 บาท หมายเลข 00002 ถือเป็นธนบัตรฉบับแรกที่มีการจ่ายแลกแก่ประชาชนทั่วไป โดยธนบัตรดังกล่าวกลายเป็นหลักฐานสำคัญทางประวัติศาสตร์และได้รับการเก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑ์ธนาคารแห่งประเทศไทย ศูนย์การเรียนรู้ธนาคารแห่งประเทศไทย

 ลักษณะของธนบัตรรุ่นแรก

ธนบัตรแบบที่ 1 มีลักษณะพิมพ์เฉพาะด้านหน้าเพียงด้านเดียว จึงได้รับชื่อเรียกว่า “ธนบัตรหน้าเดียว” และมีรูปแบบแตกต่างจากธนบัตรในปัจจุบันอย่างชัดเจน

นอกจากตัวเลขแสดงชนิดราคาแล้ว ยังมีข้อความและลวดลายที่เกี่ยวข้องกับการรับรองธนบัตรของรัฐบาล รวมทั้งลายพระนามหรือลายเซ็นของเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบในยุคนั้น เพื่อแสดงความน่าเชื่อถือของธนบัตรที่นำออกใช้

ธนบัตรเหล่านี้ถือเป็นหลักฐานสำคัญของการเปลี่ยนผ่านจากระบบเงินตราที่อาศัยโลหะเป็นหลัก ไปสู่ระบบที่มีเงินกระดาษเข้ามาเป็นสื่อกลางในการแลกเปลี่ยนอย่างจริงจัง ธนาคารแห่งประเทศไทย +1

 ธนบัตรไทยเปลี่ยนแปลงอย่างไรในเวลาต่อมา

หลังจากเริ่มออกใช้ธนบัตรใน พ.ศ. 2445 ประเทศไทยได้ปรับปรุงรูปแบบธนบัตรมาอย่างต่อเนื่อง โดยธนบัตรแบบที่ 2 ซึ่งเริ่มทยอยออกใช้ใน พ.ศ. 2468 ถือเป็นธนบัตรแบบแรกที่มีการพิมพ์ทั้งด้านหน้าและด้านหลัง ทำให้มีพื้นที่สำหรับลวดลายและรายละเอียดมากขึ้น

ต่อมาเมื่อเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 ประเทศไทยประสบปัญหาการจัดหาธนบัตรจากต่างประเทศ จึงมีความจำเป็นต้องพัฒนาการพิมพ์ธนบัตรภายในประเทศ และใน พ.ศ. 2504 ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ดำเนินการจัดตั้งโรงพิมพ์ธนบัตร เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงและความปลอดภัยในการผลิตเงินตราของประเทศ ธนาคารแห่งประเทศไทย +1

จากธนบัตรหน้าเดียวที่พิมพ์ในประเทศอังกฤษในอดีต ปัจจุบันประเทศไทยสามารถผลิตธนบัตรด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัย มีคุณลักษณะป้องกันการปลอมแปลง และมีรูปแบบที่เหมาะสมกับการใช้งานในชีวิตประจำวัน

 บทสรุป

ธนบัตรใบแรกของประเทศไทยเริ่มต้นขึ้นอย่างเป็นทางการใน พ.ศ. 2445 ในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยวันที่ 23 กันยายน พ.ศ. 2445 เป็นวันที่เปิดให้ประชาชนทั่วไปแลกธนบัตรได้ ธนบัตรรุ่นแรกมี 5 ชนิดราคา ตั้งแต่ 5 บาท ไปจนถึง 1,000 บาท และพิมพ์โดยบริษัทในประเทศอังกฤษ

ธนบัตรฉบับแรกที่จัดทำขึ้นมีราคา 5 บาท หมายเลข 00001 ส่วนฉบับหมายเลข 00002 ถือเป็นฉบับแรกที่มีการจ่ายแลกแก่ประชาชนทั่วไป

เรื่องราวของธนบัตรไทยจึงไม่ใช่เพียงประวัติของเงินกระดาษ แต่ยังสะท้อนถึงพัฒนาการทางเศรษฐกิจ การค้าขาย และเทคโนโลยีของประเทศไทยตลอดเวลากว่าหนึ่งศตวรรษ

 แหล่งที่มาสำหรับอ่านเพิ่มเติม

* ธนาคารแห่งประเทศไทย — [วิวัฒนาการธนบัตรไทย](https://www.bot.or.th/th/our-roles/banknotes/History-and-Series-of-Banknote-And-Commemorative/banknote-evolution.html?utm_source=chatgpt.com)

* ธนาคารแห่งประเทศไทย — [ธนบัตรแบบที่ 1](https://www.bot.or.th/th/our-roles/banknotes/History-and-Series-of-Banknote-And-Commemorative/banknotes-series/banknote-series1.html?utm_source=chatgpt.com)

* พิพิธภัณฑ์ธนาคารแห่งประเทศไทย — [ธนบัตรแบบหนึ่ง ชนิดราคา 5 บาท รุ่นหนึ่ง](https://www.botlc.or.th/item/museum_item/00003900163?utm_source=chatgpt.com)

* พิพิธภัณฑ์ธนาคารแห่งประเทศไทย — [ธนบัตรแบบหนึ่ง ชนิดราคา 1,000 บาท รุ่นหนึ่ง](https://www.botlc.or.th/item/museum_item/00003900165?utm_source=chatgpt.com)

* ธนาคารแห่งประเทศไทย — [ประวัติโรงพิมพ์ธนบัตร](https://www.bot.or.th/th/our-roles/banknotes/npt-pages/history-of-npt.html?utm_source=chatgpt.com)