ตาขยับได้ไม่กี่องศา แต่นกฮูกหันมองได้กว้าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

นกฮูกหันศีรษะตามสิ่งที่มอง เพราะลูกตาขยับได้จำกัด งานวิจัยปี 2021 อ้างผลวัดก่อนหน้าว่าลูกตาของนกเค้าแมวอเมริกันขยับได้ราว 1–4 องศา คอจึงช่วยหันศีรษะเพื่อจัดแนวการมอง

ตัวเลข 1–4 องศานี้มาจากงานวัดก่อนหน้าที่บทความปี 2021 ในวารสาร Journal of Comparative Physiology A นำมาอ้าง ไม่ใช่ค่าที่ผู้เขียนบทความปี 2021 วัดใหม่เอง งานชิ้นนั้นศึกษาการตอบสนองของนกเค้าแมวต่อภาพที่เคลื่อนไหว จึงควรแยกผลทดลองของผู้เขียนออกจากข้อมูลอ้างอิงที่ใช้ประกอบ

การหันหัวไม่ได้เกิดจากข้อเดียว งานปี 2017 ในวารสาร Journal of Anatomy ใช้ภาพเอกซเรย์ขณะนกเค้าแมวอเมริกันที่ยังมีชีวิตหันศีรษะ ร่วมกับการตรวจซากและแบบจำลองจากภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ พบว่าคอส่วนล่างเอียงไปด้านข้าง ส่วนบนหมุนซ้ายขวา ขณะที่ส่วนกลางขยับน้อยกว่า ภาพเอกซเรย์ในนกมีชีวิตยืนยันการหันได้อย่างน้อย 180 องศา แต่งานชุดนี้ไม่ได้ยืนยันมุมที่มากกว่านั้นในนกมีชีวิต

คอของนกเค้าแมวอเมริกันมีกระดูก 14 ข้อ กระดูกคอเหล่านี้ช่วยกันรับช่วงการหมุน จึงไม่ต้องบิดอยู่ที่ข้อเดียว บทความปี 2021 ในวารสาร Journal of Comparative Physiology A ระบุว่านกเค้าแมวมีชีวิตหันหัวได้เกิน 270 องศา โดยอ้างงานก่อนหน้า แต่ทีมวิจัยปี 2017 ระบุว่าการทดลองของพวกเขายืนยันมุมนี้ในนกมีชีวิตไม่ได้

เส้นเลือดที่ไปเลี้ยงสมองก็มีพื้นที่ขยับ งานวิจัยด้านกายวิภาคที่บทความปี 2017 อ้างถึงพบว่า เส้นผ่านศูนย์กลางของช่องกระดูกคอที่หลอดเลือดผ่านใหญ่กว่าหลอดเลือดราว 10 เท่า ทำให้เส้นเลือดมีช่องว่างและถูกบีบได้ยากขึ้น ทีมจาก Johns Hopkins ซึ่งศึกษากระดูกคอและเครือข่ายหลอดเลือดของนกฮูกยังรายงานการปรับตัวหลายอย่างที่ช่วยป้องกันหลอดเลือดบาดเจ็บและคงเลือดไปเลี้ยงสมองระหว่างหันหัว

ส่วนมุมเกิน 360 องศามาจากการทดลองหมุนคอซากนกด้วยแรงภายนอกในงานปี 2017 แม้กล้ามเนื้อและเอ็นไม่ฉีก แต่ผู้วิจัยเตือนว่าผลนี้ไม่ได้แปลว่านกมีชีวิตหันได้เท่ากัน งานเดียวกันจึงแยกการหมุนซากนกออกจากการเคลื่อนไหวตามธรรมชาติของนกมีชีวิต และไม่ควรเล่าว่านกฮูกหมุนคอครบหนึ่งรอบเป็นท่าปกติ

สรุปคือดวงตาของนกเค้าแมวขยับได้เล็กน้อย ไม่ได้หยุดนิ่งเสียทีเดียว และคอหลายช่วงร่วมกันหันหัว โดยมีโครงสร้างรอบหลอดเลือดช่วยลดการบีบตัวระหว่างเคลื่อนไหว

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th