ไขปริศนาหาวตาม! แค่เห็นคนอื่นอ้าปากหาว ทำไมเราถึงหาวตาม ทั้งที่ไม่ได้ง่วง?

ถ้าพูดถึงพฤติกรรมแปลก ๆ ที่เกิดขึ้นกับมนุษย์โดยไม่รู้ตัว หนึ่งในนั้นคงหนีไม่พ้นการหาวตามคนอื่น หลายคนอาจเคยมีประสบการณ์นั่งคุยกับเพื่อน ดูคนในครอบครัวหาว หรือแม้แต่อ่านเรื่องการหาวอยู่ดี ๆ แล้วตัวเองกลับอ้าปากหาวตาม ทั้งที่เพิ่งพักผ่อนมาเต็มที่และไม่ได้รู้สึกง่วงเลยแม้แต่น้อย ปรากฏการณ์นี้มีชื่อเรียกทางวิทยาศาสตร์ว่า “การหาวติดต่อ” (Contagious Yawning) ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่พบได้ทั่วไปและยังมีประเด็นให้ศึกษากันอีกมาก

ทำไมเห็นคนหาวแล้วเราถึงหาวตาม?

การหาวไม่ได้เกิดจากความง่วงเพียงอย่างเดียว แต่ยังสามารถถูกกระตุ้นด้วยการมองเห็นหรือได้ยินผู้อื่นหาว รวมถึงการนึกถึงการหาวได้ด้วย นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่ากระบวนการนี้เกี่ยวข้องกับการทำงานของสมองที่ตอบสนองต่อสิ่งเร้าและพฤติกรรมของคนรอบข้าง เมื่อเราเห็นใครสักคนอ้าปากหาว สมองอาจกระตุ้นให้เกิดการตอบสนองในลักษณะเดียวกัน โดยที่เราไม่จำเป็นต้องตั้งใจเลียนแบบ

อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์เพียงข้อเดียวที่ยืนยันได้อย่างเด็ดขาดว่าเหตุใดการหาวจึงติดต่อกันได้ นักวิจัยจึงยังคงศึกษาว่าปรากฏการณ์นี้เกี่ยวข้องกับการเลียนแบบ การรับรู้ทางสังคม หรือกลไกอื่น ๆ ของสมองมากน้อยเพียงใด

การหาวตามเกี่ยวข้องกับความเห็นอกเห็นใจจริงหรือไม่?

หนึ่งในสมมติฐานที่ได้รับความสนใจคือ การหาวติดต่ออาจมีความเกี่ยวข้องกับความผูกพันทางสังคม งานวิจัยบางชิ้นพบว่า ผู้คนมีแนวโน้มหาวตามคนใกล้ชิด เช่น สมาชิกในครอบครัวหรือเพื่อน มากกว่าคนที่ไม่คุ้นเคย อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษาในประเด็นนี้ไม่ได้สอดคล้องกันทั้งหมด และยังไม่สามารถสรุปได้ว่าคนที่หาวตามผู้อื่นบ่อยเป็นคนที่มีความเห็นอกเห็นใจสูงกว่าเสมอไป

กล่าวอีกอย่างคือ แม้การหาวตามจะเป็นพฤติกรรมที่น่าสนใจในแง่ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ แต่การหาวเพียงครั้งเดียวไม่สามารถใช้วัดนิสัย ความรู้สึก หรือระดับความเข้าใจผู้อื่นได้อย่างน่าเชื่อถือ

แล้วทำไมเราถึงหาว ทั้งที่ไม่ได้ง่วง?

การหาวเป็นพฤติกรรมที่เกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย ไม่ว่าจะเป็นความง่วง ความเบื่อ ความเครียด หรือช่วงเปลี่ยนผ่านระหว่างการตื่นกับการนอน นอกจากนี้ ยังมีสมมติฐานว่าการหาวอาจเกี่ยวข้องกับการควบคุมอุณหภูมิของสมอง แต่หน้าที่ที่แท้จริงของการหาวยังไม่มีข้อสรุปที่ชัดเจน ขณะที่ความเชื่อว่ามนุษย์หาวเพื่อรับออกซิเจนเข้าสู่ร่างกายให้มากขึ้นนั้น ไม่ได้รับการสนับสนุนจากหลักฐานวิจัยอย่างที่เคยเข้าใจกัน

สิ่งที่น่าสนใจคือ การหาวติดต่อไม่ได้จำกัดอยู่แค่การเห็นคนอื่นหาวเท่านั้น บางคนอาจรู้สึกอยากหาวหลังจากได้ยินเสียงหาว หรือเพียงแค่นึกถึงเรื่องนี้ก็เกิดอาการหาวตามได้ ปรากฏการณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า พฤติกรรมบางอย่างของมนุษย์สามารถเกิดขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่านการตัดสินใจอย่างมีสติทุกครั้ง

สรุปแล้ว หากคุณเห็นคนอื่นหาวแล้วเผลอหาวตาม ทั้งที่ไม่ได้ง่วง ก็ไม่ใช่เรื่องผิดปกติโดยตัวมันเอง เพราะการหาวติดต่อเป็นพฤติกรรมที่พบได้ในคนทั่วไป แม้นักวิทยาศาสตร์จะยังค้นหาคำอธิบายที่ชัดเจนเกี่ยวกับกลไกเบื้องหลัง แต่เรื่องเล็ก ๆ นี้ก็แสดงให้เห็นว่า สมองและพฤติกรรมของมนุษย์มีความซับซ้อนกว่าที่คิด อย่างไรก็ตาม หากหาวบ่อยผิดปกติอย่างต่อเนื่อง หรือเกิดร่วมกับอาการง่วงมากในเวลากลางวัน ควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุที่อาจเกี่ยวข้อง

แหล่งที่มา

• Cleveland Clinic — ข้อมูลเกี่ยวกับการหาวและการหาวติดต่อ
• Massen และ Gallup (2017), Why contagious yawning does not (yet) equate to empathy, Neuroscience & Biobehavioral Reviews
• National Library of Medicine (PubMed) — งานวิจัยเกี่ยวกับการหาวติดต่อและความสัมพันธ์ทางสังคม

ขอบคุณที่แวะมาอ่านนะครับ ถ้าชอบก็อย่าลืมกดไลน์ กดแชร์และกดติดตามด้วยนะครับเพื่อที่ท่านจะได้ไม่พลาดข่าวสารต่าง ๆ ที่เป็นประโยชน์และสาระความบันเทิง