เดินทั้งชีวิตก็ไม่ถึงปลายโลก เรื่องของโรหิตัสสะ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เมื่อราตรีผ่านไป โรหิตัสสเทพบุตรเข้าไปเฝ้าพระพุทธเจ้าที่พระเชตวัน แล้วทูลถามว่าจะเดินทางไปถึงที่สุดแห่งโลกได้หรือไม่

พระพุทธเจ้าตรัสว่าไม่มีใครเดินทางไปถึงปลายโลก และเมื่อยังไปไม่ถึงก็ยังดับทุกข์ไม่ได้ ส่วนคำตอบเรื่องความดับทุกข์อยู่ในกายและจิตของเรา

ตามคำบอกเล่าของโรหิตัสสเทพบุตร เขาเคยตั้งใจเดินทางไปให้สุดโลกเมื่อครั้งเป็นฤๅษีผู้มีฤทธิ์ ทุกก้าวของเขายาวเท่าระยะจากทะเลฝั่งตะวันออกไปถึงทะเลฝั่งตะวันตก แต่แม้เดินทางต่อเนื่องตลอดอายุ 100 ปี เขาก็ตายเสียก่อนระหว่างทาง พระสูตรเล่าว่าความเร็วและระยะทางก็ยังพาเขาไปไม่ถึงปลายโลก

โรหิตัสสะถามถึงปลายโลกที่สัตว์ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ และไม่อุบัติ จึงไม่ใช่เพียงขอบฟ้าหรือขอบแผ่นดิน เชิงอรรถฉบับมหาจุฬาฯ อธิบายว่า “โลก” ในคำถามนี้หมายถึงโลกจักรวาล และพระพุทธเจ้าตรัสว่าการเดินทางไม่ทำให้ใครรู้ เห็น หรือไปถึงโลกเช่นนั้น

คำตอบช่วงหลังเปลี่ยนจากโลกจักรวาลมาพูดถึงโลก ความเกิดของโลก ความดับของโลก และข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์ ซึ่งพระสูตรกล่าวว่าอยู่ในกายยาวประมาณหนึ่งวาที่มีความรับรู้และจิต

เชิงอรรถฉบับมหาจุฬาฯ เทียบสี่เรื่องนี้กับอริยสัจสี่ ได้แก่ ทุกข์ เหตุเกิดทุกข์ ความดับทุกข์ และทางปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์ จึงเป็นเรื่องทุกข์และทางดับทุกข์ที่พิจารณาผ่านกายและจิต ไม่ใช่สถานที่ที่ต้องเดินทางไปหา การเทียบกับอริยสัจสี่เป็นคำอธิบายในเชิงอรรถ ไม่ใช่ถ้อยคำตรงในบทสนทนา

คาถาปิดท้ายกล่าวถึงผู้รู้แจ้งโลกว่าเป็นผู้สงบระงับ ไม่เศร้าโศก และไม่หวังทั้งโลกนี้หรือโลกหน้า เป็นถ้อยคำสรุปที่พระสูตรวางไว้หลังคำตอบของพระพุทธเจ้า

แหล่งอ่านจากพระไตรปิฎก: โรหิตัสสสูตร อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต ฉบับแปลภาษาไทย มจร. (AN 4.45)

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th