พระสูตรแจกแจงความสุข 4 แบบของคฤหัสถ์

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ครั้งหนึ่ง อนาถบิณฑิกคหบดีเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าและนั่งฟังธรรม พระองค์ตรัสถึงความสุขที่คนครองเรือนพึงได้รับ

อานัณยสูตรแจกแจงความสุขของคฤหัสถ์ไว้ 4 แบบ คือสุขจากการมีทรัพย์ การใช้ทรัพย์ การไม่เป็นหนี้ และการประพฤติตนไม่มีโทษ โดยพระสูตรยกความสุขจากความประพฤติไม่มีโทษไว้สูงกว่าสามแบบแรก พระองค์ตรัสว่าคฤหัสถ์พึงได้รับสุขทั้งสี่ประการตามกาลตามสมัย ก่อนจะทรงแจกแจงความหมายทีละข้อ

ความสุขจากการมีทรัพย์เกิดจากการรู้ว่าทรัพย์นั้นได้มาด้วยความขยัน หมั่นเพียร เก็บสะสมจากน้ำพักน้ำแรง และได้มาโดยชอบธรรม ใจความจึงไม่ได้อยู่ที่การมีเงินมากหรือน้อย แต่อยู่ที่ที่มาของทรัพย์ซึ่งเจ้าของระลึกแล้วรู้สึกอิ่มใจได้

ส่วนความสุขจากการใช้ทรัพย์ คือการใช้สอยและทำบุญด้วยทรัพย์ที่หามาได้จากความขยันและโดยชอบธรรม

อานัณยสูตรนับการไม่เป็นหนี้ใคร ไม่ว่าจะเป็นจำนวนเล็กน้อยหรือมาก เป็นความสุขข้อหนึ่งของคฤหัสถ์

ข้อสุดท้ายคือความสุขจากความประพฤติไม่มีโทษ พระสูตรยกตัวอย่างกายกรรม วจีกรรม และมโนกรรมที่ไม่มีโทษ กล่าวคือการกระทำทางกาย คำพูด และความคิดที่ไม่ก่อความผิด ผู้ปฏิบัติย่อมระลึกถึงความประพฤตินั้นแล้วเกิดความสบายใจ

ในคาถาปิด พระสูตรเปรียบเทียบว่า สุขจากการมีทรัพย์ การใช้ทรัพย์ และการไม่เป็นหนี้ทั้งสามอย่างยังมีค่าไม่ถึงหนึ่งในสิบหกของสุขจากความประพฤติไม่มีโทษ ข้อความนี้ทำให้เห็นลำดับที่อานัณยสูตรวางไว้ชัดเจน โดยไม่ได้ปฏิเสธความสุขทางทรัพย์ แต่ชี้ว่าความประพฤติที่ไม่มีโทษมีค่าสูงกว่าในคำสอนตอนนี้

เมื่ออ่านเรื่องทั้งสี่ต่อกัน ความสุขของคฤหัสถ์ในพระสูตรจึงมีทั้งเรื่องที่มาของทรัพย์ การใช้ทรัพย์ ภาระหนี้ และการดำเนินชีวิตโดยไม่ก่อโทษ ส่วนคำว่า “คฤหัสถ์” ในที่นี้หมายถึงผู้ครองเรือนตามบริบทของพระสูตร

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th