พระสูตรให้ระลึกถึงอะไรเนือง ๆ เพื่อคลายความประมาท?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ในวันที่เรายังแข็งแรง ความแก่หรือการจากลาอาจดูไกลตัว แต่พระสูตรบทหนึ่งชวนให้ระลึกถึงเรื่องเหล่านี้เนือง ๆ

ฐานสูตรในอังคุตตรนิกายกล่าวถึง 5 เรื่องที่ควรพิจารณาอยู่เสมอ ได้แก่ ความแก่ ความเจ็บ ความตาย การพลัดพรากจากสิ่งรัก และกรรมของตน ข้อความระบุว่าทั้งหญิง ชาย คนครองเรือน และบรรพชิตควรระลึกถึงเรื่องเหล่านี้ ไม่ได้จำกัดเฉพาะผู้บวช

สามข้อแรกเชื่อมกับความมัวเมาในความเป็นหนุ่มสาว สุขภาพ และชีวิต พระสูตรกล่าวว่าความมัวเมาเหล่านี้อาจนำไปสู่การประพฤติผิดทางกาย วาจา หรือใจ การพิจารณาความแก่ ความเจ็บ และความตายเนือง ๆ ช่วยให้ความมัวเมาเบาบางลงหรือหมดไปได้

ข้อที่สี่คือการต้องพลัดพรากจากของรักและสิ่งที่พอใจ พระสูตรเชื่อมความกำหนัดยึดติดในสิ่งเหล่านี้กับการประพฤติผิด การพิจารณาว่าเราไม่อาจรักษาทุกสิ่งไว้กับตัวได้ตลอดไปจึงช่วยคลายความติดใจลง

ข้อสุดท้ายคือกรรมเป็นของตน ผู้ทำย่อมรับผลจากการกระทำ ไม่ว่าจะดีหรือชั่ว ฐานสูตรแจกแจงว่ากรรมเป็นของตน เป็นผู้รับผล เป็นกำเนิด เป็นเผ่าพันธุ์ และเป็นที่พึ่งอาศัย ถ้อยคำนี้ย้ำว่าการกระทำกับผลเกี่ยวข้องกัน พระสูตรยังระบุว่าการพิจารณาเรื่องนี้ช่วยให้ละความประพฤติผิดทางกาย วาจา และใจ

ตอนท้าย พระสูตรขยายมุมมองจากตัวเราไปถึงสัตว์ทั้งหลาย ว่าล้วนมีความแก่ ความเจ็บ ความตาย และการพลัดพรากเป็นธรรมดา เมื่อเห็นว่าสิ่งเหล่านี้เกิดกับทุกคน พระสูตรเตือนว่าไม่ควรรังเกียจผู้อื่นเพราะธรรมดาที่ทุกคนต้องพบ

พระสูตรกล่าวว่า เมื่ออริยสาวกพิจารณาเรื่องทั้งห้าเนือง ๆ มรรคย่อมเกิดและเจริญ จนนำไปสู่การละสังโยชน์หรือเครื่องผูกมัดใจ และอนุสัยหรือกิเลสที่นอนเนื่องอยู่

ลำดับของสูตรเริ่มจากร่างกายที่เปลี่ยนแปลง ไปสู่ความสัมพันธ์ที่ต้องพลัดพราก แล้วจบที่การกระทำและผลซึ่งแต่ละคนรับผิดชอบ คำสอนจึงเชื่อมการยอมรับสิ่งที่หลีกไม่พ้นกับการเลือกทำสิ่งที่ควรทำ

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th