พระวินัยให้ภิกษุเก็บยาบางชนิดไว้ได้กี่วัน?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

รับเนยใสหรือน้ำผึ้งไว้เป็นยาแล้ว ภิกษุเก็บไว้ฉันได้นานแค่ไหน?

พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ ภาค 2 ระบุว่า ภิกษุอาพาธเก็บเภสัช 5 อย่างไว้ฉันได้ไม่เกิน 7 วัน โดยเริ่มนับจากวันที่รับประเคน และมีวิธีจัดการเมื่อเก็บเกินกำหนดด้วย

เภสัชทั้งห้าได้แก่ เนยใส เนยข้น น้ำมัน น้ำผึ้ง และน้ำอ้อย คำว่า “น้ำมัน” ในคำอธิบายของพระวินัยครอบคลุมน้ำมันจากเมล็ดงา เมล็ดผักกาด เมล็ดมะซาง เมล็ดละหุ่ง และจากเปลวสัตว์ ส่วน “น้ำอ้อย” หมายถึงรสหวานที่ได้จากอ้อย คำอธิบายยังระบุว่าเนยใสและเนยข้นทำจากน้ำนมโค แพะ หรือกระบือ รายการนี้เป็นเภสัชสำหรับภิกษุผู้อาพาธตามตัวบท ไม่ใช่รายการยาแผนปัจจุบัน

เมื่อเทียบกับของที่เก็บได้ช่วงอื่น จะเห็นว่าพระวินัยยังแบ่งของที่รับประเคนเป็นหมวดตามระยะเวลาที่เก็บได้: น้ำปานะเก็บได้หนึ่งวันกับหนึ่งคืน เภสัชห้าอย่างเก็บได้เจ็ดวัน ส่วนเครื่องปรุงที่ใช้เป็นยาบางชนิดจัดเป็นของที่เก็บได้ตลอดไป คำเรียกเหล่านี้บอกระยะเวลาตามหมวดวินัย ไม่ได้บอกว่าอาหารหรือยาทุกชนิดมีอายุเท่ากัน

พระวินัยยังระบุขั้นเมื่อพ้นกำหนด หากรุ่งเช้าวันที่แปดมาถึง เภสัชที่เก็บไว้เกินเจ็ดวันเป็นของที่ต้องสละ และการเก็บล่วงกำหนดเข้าข่ายอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ คืออาบัติที่ต้องสละของก่อนแสดงอาบัติ ขั้นตอนในข้อความให้ภิกษุสละของนั้นแก่สงฆ์ คณะภิกษุ หรือภิกษุรูปหนึ่ง แล้วผู้รับจึงคืนของตามวิธีที่กำหนด

ดังนั้น “เจ็ดวัน” เป็นกรอบการเก็บเภสัชห้าชนิดสำหรับภิกษุอาพาธตามพระวินัย และมีวิธีจัดการเมื่อเกินกำหนด ตัวบทกำลังวางระเบียบการรับและเก็บของในชีวิตสงฆ์ ไม่ได้กำหนดอายุยาให้ผู้ใช้ทั่วไป

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th