ดาวฤกษ์กะพริบ แต่ดาวเคราะห์ดูนิ่งกว่า จริงเพราะอะไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ยืนดูท้องฟ้าหลังพระอาทิตย์ตก จุดสว่างบางดวงระยิบระยับเหมือนกำลังสั่น ส่วนอีกดวงกลับดูนิ่งกว่า ทั้งที่แสงทุกดวงต้องผ่านอากาศก่อนถึงตาเรา

ดาวฤกษ์ดูเหมือนกะพริบเพราะแสงถูกชั้นอากาศหักเห ส่วน ดาวเคราะห์มักดูนิ่งกว่าเพราะแสงจากแผ่นเล็ก ๆ ช่วยเฉลี่ยกัน

ดาวฤกษ์อยู่ไกลมากจนตาเปล่าเห็นเป็นจุด แม้ตัวดาวมีขนาดใหญ่ แต่ระยะทางทำให้เราแยกขอบของมันไม่ออก

หน้า Ask an Astrophysicist ของ NASA อธิบายว่า หย่อมอากาศมีความหนาแน่น อุณหภูมิ และความชื้นไม่เท่ากัน เมื่อหย่อมเหล่านี้เคลื่อนผ่านแนวแสง ก็หักเหแสงไปคนละทิศ ทำให้ภาพของดาวฤกษ์ดูขยับและสว่างวูบวาบ

ดาวเคราะห์ได้รับผลจากอากาศเหมือนกัน แต่ภาพของมันมีขนาดปรากฏกว้างกว่าจุดแสงจากดาวฤกษ์ คำว่าขนาดปรากฏหมายถึงความกว้างของภาพเมื่อมองจากโลก ไม่ได้แปลว่าตาเปล่าเห็นพื้นผิวของดาวเคราะห์ชัด ๆ แสงจากขอบแต่ละด้านจึงเดินทางผ่านอากาศต่างกันและอาจหักเหคนละทิศ แสงจากหลายส่วนเข้าตาพร้อมกัน ความเปลี่ยนแปลงที่ไม่ตรงกันจึงเฉลี่ยกลบกันบางส่วน ภาพรวมเลยไหวน้อยกว่าดาวฤกษ์ที่เห็นเป็นจุด

หอดูดาววิทยุแห่งชาติสหรัฐฯ หรือ NRAO ระบุว่า ดาวฤกษ์มักระยิบระยับแรงที่สุดเมื่ออยู่ต่ำใกล้ขอบฟ้า เพราะแสงเดินทางผ่านชั้นบรรยากาศหนากว่าตอนอยู่สูง และดาวเคราะห์ซึ่งเห็นเป็นแผ่นเล็ก ๆ โดยทั่วไปจะระยิบระยับน้อยกว่า ถ้าดาวเคราะห์อยู่ต่ำมากหรืออากาศแปรปรวน ก็ยังเห็นแสงไหวได้ จึงไม่ใช่กฎตายตัวว่าดาวที่กะพริบทุกดวงต้องเป็นดาวฤกษ์

ถ้ากำลังลองแยกวัตถุสว่างบนฟ้า ให้สังเกตอีกครั้งเมื่อมันสูงจากขอบฟ้ามากขึ้น เพราะแนวแสงผ่านอากาศน้อยลง แล้วเทียบตำแหน่งกับแผนที่ดาวหรือแอปดูท้องฟ้า การกะพริบใช้เป็นเบาะแสได้ แต่การดูตำแหน่งประกอบช่วยยืนยันได้ดีกว่า โดยเฉพาะคืนที่อากาศไม่นิ่ง

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th