พระเจ้าปเสนทิโกศลกินจนอึดอัด พระพุทธเจ้าตรัสเตือนอย่างไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

หลังรับประทานอาหารมื้อใหญ่ พระเจ้าปเสนทิโกศลเสด็จไปเฝ้าพระพุทธเจ้าในสภาพอิ่มแน่นและหอบ เรื่องนี้ปรากฏในสังยุตตนิกาย SN 3.13

พระพุทธเจ้าตรัสสอนให้รู้ประมาณอาหาร แล้วพระเจ้าปเสนทิโกศลให้สุทัสสนะท่องคาถาเตือนในมื้ออาหาร ก่อนค่อย ๆ ลดปริมาณที่เสวยลง นี่คือวิธีที่เรื่องในพระสูตรเล่าว่าพระราชานำคำสอนไปใช้

ใจความคาถาคือ คนที่มีสติและรู้ว่าอาหารพอเมื่อใด จะมีความไม่สบายลดลง แก่ช้าลง และรักษาชีวิตของตนไว้ พระสูตรวางคำสอนนี้ไว้คู่กับการรู้ตัวขณะกิน

สุทัสสนะเป็นพราหมณ์หนุ่มที่ยืนอยู่ใกล้พระราชา พระองค์ขอให้เขาเรียนคาถาจากพระพุทธเจ้า แล้วท่องทุกครั้งที่มีอาหารมาเสวย พร้อมรับปากจะมอบเงิน 100 กหาปณะให้ทุกวัน

พระสูตรเล่าว่าพระราชาค่อย ๆ ลดอาหาร จนเหลือข้าวต้มไม่เกินหนึ่งนาฬิกะ คำแปลของ Andrew Olendzki ใช้คำว่า “หนึ่งถ้วยเต็ม” ส่วน Bhikkhu Bodhi ใช้หน่วยภาชนะตวงอีกแบบ และระบุว่าความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยตวงในตัวบทไม่ชัด จึงเทียบกับปริมาณอาหารปัจจุบันโดยตรงไม่ได้

เมื่อพระวรกายผอมลง พระเจ้าปเสนทิโกศลลูบแขนขาของตนแล้วกล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงเกื้อกูลพระองค์ทั้งประโยชน์ในปัจจุบันและประโยชน์ภายหน้า พระสูตรบันทึกถ้อยคำนี้ไว้เป็นคำกล่าวของพระราชาหลังเห็นผลจากการค่อย ๆ ลดอาหาร

ใน SN 3.13 การลดอาหารปรากฏในเรื่องของพระเจ้าปเสนทิโกศล ส่วนหน่วยตวงมีคำแปลต่างกัน จึงเป็นรายละเอียดของเรื่องเล่า ไม่ใช่สูตรกำหนดปริมาณอาหารสำหรับผู้อ่านปัจจุบัน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th