แผ่นดินไหว 6 กับ 5 ต่างกันแค่หนึ่งเลขจริงไหม?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เวลาเห็นข่าวว่าแผ่นดินไหวครั้งหนึ่งมีขนาด 5 แต่อีกครั้งมีขนาด 6 ตัวเลขขยับขึ้นเพียงหนึ่งหน่วย ความต่างของสองเหตุการณ์มีแค่นั้นหรือ?

เมื่อขนาดแผ่นดินไหวเพิ่ม 1 หน่วย ขนาดการแกว่งของคลื่นที่บันทึกได้เพิ่มราว 10 เท่า และพลังงานที่ปล่อยออกมาประมาณ 32 เท่า ตามคำอธิบายของ USGS

เหตุที่ตัวเลขเพิ่มหนึ่งขั้นแล้วอัตราส่วนเปลี่ยนมาก เป็นเพราะมาตราขนาดแผ่นดินไหวใช้สเกลลอการิทึม USGS อธิบายวิธีเทียบพลังงานว่า ให้นำผลต่างของขนาดคูณ 1.5 แล้วใช้ผลนั้นเป็นเลขชี้กำลังของ 10 เพื่อหาอัตราส่วนพลังงาน

ลองเทียบเหตุการณ์ที่ขนาด 5 กับขนาด 7 ซึ่งห่างกัน 2 หน่วย:

• การแกว่งของคลื่นที่เครื่องบันทึกได้ต่างกันราว 100 เท่า

• พลังงานที่ปล่อยออกมาต่างกันราว 1,000 เท่า

ตัวเลขพลังงานไม่ได้บอกว่าทุกพื้นที่จะเสียหายเพิ่มขึ้นตามตัวคูณเดียวกัน USGS แยกขนาดแผ่นดินไหวซึ่งบอกขนาดเหตุการณ์ที่ต้นกำเนิด ออกจากความรุนแรงของการสั่นที่ประเมินในแต่ละพื้นที่ เหตุการณ์เดียวกันจึงอาจทำให้แต่ละพื้นที่สั่นไม่เท่ากัน เช่น มาตรา Modified Mercalli ที่ใช้ในสหรัฐฯ ประเมินจากผลที่สังเกตได้ เช่น ประตูสั่น จานแตก หรือปูนฉาบแตกร้าว

USGS ระบุว่าโดยทั่วไปแรงสั่นจะมากขึ้นเมื่อขนาดแผ่นดินไหวเพิ่ม และลดลงเมื่อพื้นที่อยู่ห่างจากรอยเลื่อนมากขึ้น ส่วนคุณสมบัติของดินและหินใต้พื้นที่ก็เป็นข้อมูลสำคัญในการประเมินแรงสั่น บ้านที่อยู่ใกล้ต้นกำเนิดกับย่านที่ไกลออกไปจึงอาจรับแรงไม่เท่ากัน แม้จะเป็นแผ่นดินไหวครั้งเดียวกัน

เวลาอ่านข่าว เลขขนาดช่วยเปรียบเทียบขนาดของเหตุการณ์โดยรวม ส่วนแรงสั่นหรือความเสียหายในจุดใดต้องดูข้อมูลของพื้นที่นั้นประกอบ หนึ่งหน่วยบนมาตรานี้จึงมีความหมายมากกว่าการขยับตัวเลขขึ้นหนึ่งช่อง

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th