​ไขสงสัยทำไมต้นไม้ถึงรู้ทิศทางในการเลื้อยหาแสงแดด!

​ไขสงสัยทำไมต้นไม้ถึงรู้ทิศทางในการเลื้อยหาแสงแดด!

เมื่อเราสังเกตการเติบโตของพืชพรรณธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นต้นไม้ใหญ่ในป่าลึก หรือต้นไม้กระถางเล็กๆ ที่วางไว้ริมหน้าต่างห้องนอน สิ่งหนึ่งที่เรามักจะพบเห็นอยู่เสมอคือความสามารถในการเอียงลำต้น เลื้อย กิ่งก้าน และหันหน้าใบเข้าหาแสงแดดอย่างแม่นยำ ราวกับว่าพวกมันมีดวงตาคอยมองหาทิศทางของแสง หรือมีสมองคอยสั่งการให้เติบโตไปในทิศทางนั้น ทั้งที่ความเป็นจริงแล้วพืชไร้ซึ่งระบบประสาท สมอง หรือดวงตาแบบสัตว์ การเคลื่อนไหวเบนเข้าหาแสงของพืชจึงเป็นหนึ่งในความอัศจรรย์ทางชีววิทยาที่ชวนให้มนุษย์สงสัยมานานนับร้อยปี ว่าพืชรู้ได้อย่างไรว่าแสงแดดอยู่ที่ไหน และใช้วิธีใดในการบังคับลำต้นให้เลื้อยไปทางนั้น

ความลับทางวิทยาศาสตร์เบื้องหลังพฤติกรรมนี้ถูกควบคุมด้วยสารเคมีธรรมชาติที่เรียกว่า ฮอร์โมนพืช ซึ่งมีชื่อว่า ออกซิน ฮอร์โมนชนิดนี้ทำหน้าที่ควบคุมการขยายตัวและการเจริญเติบโตของเซลล์พืช แต่ความพิเศษอันชาญฉลาดของออกซินคือ มันเป็นสารที่ไม่ชอบแสงแดด เมื่อแสงสว่างส่องกระทบลงบนฝั่งใดฝั่งหนึ่งของยอดพืช ฮอร์โมนออกซินจะถูกกระตุ้นให้เคลื่อนย้ายหนีแสง ไปสะสมอยู่อย่างหนาแน่นในเซลล์ลำต้นฝั่งที่มืดหรือฝั่งที่โดนแสงน้อยกว่าเสมอ

เมื่อฮอร์โมนออกซินไปแออัดรวมกันอยู่ในฝั่งที่มืด มันจะไปเร่งให้เซลล์ในฝั่งนั้นขยายตัว ยืดยาว และเติบโตไวกว่าเซลล์ในฝั่งที่โดนแสง ความแตกต่างของความเร็วในการยืดตัวของเซลล์ทั้งสองฝั่งนี้เอง ที่ทำให้ลำต้นของพืชเกิดการโค้งงอและเอียงโน้มไปทางฝั่งที่มีแสงแดดโดยอัตโนมัติ ซึ่งปรากฏการณ์นี้ในทางวิทยาศาสตร์เรียกว่า การตอบสนองต่อแสง ปรากฏการณ์นี้ไม่ได้เป็นเพียงกลไกการเอาชีวิตรอดเพื่อรับพลังงานมาสังเคราะห์แสงผลิตอาหารเท่านั้น แต่ยังแสดงให้เห็นถึงความอัศจรรย์ของธรรมชาติ ที่สร้างระบบควบคุมอันแยบยลให้สิ่งมีชีวิตไร้สมองอย่างพืช สามารถปรับตัวและนำพาตัวเองไปสู่แหล่งพลังงานได้อย่างสมบูรณ์แบบ