ผึ้งเห็นดอกไม้เหมือนคนไหม? สีอัลตราไวโอเลตที่มนุษย์มองไม่เห็น

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ผึ้งมองดอกไม้ต่างจากคน เพราะรับรู้แสงอัลตราไวโอเลตที่ตามนุษย์มองไม่เห็น งานวิจัยกับดอก Rudbeckia ทดลองว่าขนาดลวดลายอัลตราไวโอเลตบนกลีบสัมพันธ์กับจำนวนแมลงที่มาเยือนอย่างไร ผลพบว่าขนาดลายมีผลต่อการเข้ามาของแมลงในชุดทดลอง

คนและผึ้งต่างมีการมองเห็นสีสามช่วง แต่ความไวของผึ้งเลื่อนไปทางคลื่นสั้นกว่า งานวิจัยอธิบายตัวรับแสงของผึ้งในช่วงอัลตราไวโอเลต น้ำเงิน และเขียว ส่วนคนมองไม่เห็นรังสีอัลตราไวโอเลต สีของดอกไม้ที่เราเห็นจึงอาจมีรายละเอียดอีกส่วนที่ผึ้งรับรู้ได้

ในดอก Rudbeckia ที่ศึกษา กลีบใกล้ใจกลางดูดกลืนยูวี ขณะที่ปลายกลีบสะท้อนยูวี เกิดเป็นวงลายรอบดอกเมื่อถ่ายด้วยแสงยูวี บทความวิจัยอธิบายว่าลายบนดอกไม้เคยถูกมองเป็นแนวช่วยนำแมลงไปยังรางวัล เช่น น้ำหวานหรือเกสร

ทีมวิจัยใช้ดอกไม้สกุล Rudbeckia (รัดเบ็กเกีย) สองชนิดคือ Rudbeckia hirta และ Rudbeckia fulgida แล้วปรับขนาดลายที่ดูดกลืนยูวีบนกลีบให้เล็กลงหรือใหญ่ขึ้นด้วยการตัดต่อกลีบ จากนั้นนับจำนวนแมลงที่มาเยือนดอกแต่ละแบบ การเปรียบเทียบนี้ช่วยแยกผลของขนาดลายบนดอกชนิดเดียวกันออกจากความแตกต่างระหว่างดอกคนละชนิด การทดลองภาคสนามทำในหลายพื้นที่ เช่น ลานมหาวิทยาลัย สวนบ้าน เขตอนุรักษ์ และบริเวณสวนสัตว์

ตัวอย่างหนึ่งจากการทดลองในสวนบ้านพบแมลงมาเยือน 60 ตัว: 23 ตัวที่ดอกขยายวงลายยูวี 9 ตัวที่ดอกลดลายจนแทบไม่มีวง และ 28 ตัวที่ดอกควบคุมซึ่งตัดต่อกลีบแต่คงลายเดิม ผู้วิจัยพบว่าดอกที่ขยายลายมีผู้มาเยือนมากกว่าดอกที่ลดลาย ผลจากชุดทดลองอื่นก็ไปในทิศทางเดียวกัน

การทดลองนี้นับแมลงที่มาเยือนดอก Rudbeckia สองชนิดในพื้นที่ศึกษา จึงบอกได้ว่าขนาดลายยูวีเปลี่ยนจำนวนผู้มาเยือนดอกเหล่านี้ แต่ไม่ได้แสดงว่ายูวีเป็นสัญญาณเดียวที่ผึ้งใช้เลือกดอกไม้ทุกชนิด

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th