ฟ้าใสแต่เครื่องบินสั่นได้อย่างไร? ทำไมเรดาร์บนเครื่องไม่เห็น

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เครื่องบินสั่นได้แม้ท้องฟ้าใส เพราะกระแสลมที่ความเร็วหรือทิศทางต่างกันไหลผ่านกันจนเกิด ความปั่นป่วนในอากาศใส หรือ Clear-air Turbulence (CAT) เรดาร์ตรวจอากาศบนเครื่องดูหยาดน้ำฟ้าเป็นหลัก จึงอาจไม่พบ CAT ในบริเวณที่ไม่มีฝนหรือหิมะให้สะท้อนสัญญาณ

ความปั่นป่วนคือการเคลื่อนตัวไม่สม่ำเสมอของอากาศ เครื่องบินจึงเจอแรงยกหรือแรงกดเปลี่ยนไปในเวลาใกล้กัน ผู้โดยสารอาจรู้สึกเครื่องโยก สั่น หรือกระแทก เหตุเกิดได้จากหลายอย่าง ตั้งแต่ลมกรด อากาศที่ไหลผ่านภูเขา แนวปะทะอากาศร้อนกับเย็น ไปจนถึงพายุฝนฟ้าคะนอง จึงไม่ใช่อาการที่เกิดเฉพาะตอนบินผ่านเมฆพายุ

กรณีที่เจอได้ทั้งที่มองฟ้าโล่งมักเกี่ยวกับลมเฉือน หรือ Wind Shear: ลมสองกระแสที่พัดเร็วไม่เท่ากันหรือคนละทิศมาอยู่ติดกัน เมื่อเครื่องบินผ่านขอบระหว่างกระแสลม แรงลมรอบปีกเปลี่ยนฉับพลันจึงทำให้เครื่องสะเทือน บริเวณใกล้กระแสลมกรดพบเหตุแบบนี้ได้บ่อย แต่เกิดได้ทุกระดับความสูง

เรดาร์อากาศบนเครื่องส่งคลื่นออกไปแล้วอ่านสัญญาณที่สะท้อนกลับจากฝน หิมะ หรือลูกเห็บ เครื่องบางรุ่นมีโหมด Doppler ที่ช่วยตรวจความปั่นป่วนซึ่งเกิดร่วมกับหยาดน้ำฟ้าได้ แต่ ใช้ตรวจ CAT ไม่ได้ เพราะอากาศใสไม่มีฝนหรือหิมะให้เรดาร์เห็น จอเรดาร์จึงอาจดูโล่งทั้งที่เครื่องบินกำลังเจอแรงลมปั่นป่วน

เรดาร์ควบคุมการจราจรทางอากาศก็ตรวจความปั่นป่วนไม่ได้เช่นกัน จอช่วยบอกบริเวณที่มีฝนหรือหยาดน้ำฟ้าสะท้อนคลื่น แต่ไม่ได้วัดว่าแรงลมทำให้เครื่องบินโยกมากแค่ไหน ภาพเรดาร์ที่ดูโล่งจึงไม่ได้ยืนยันว่าอากาศทุกระดับความสูงนิ่ง

นักบินจึงดูพยากรณ์อากาศตามเส้นทางและรายงานจากเครื่องบินที่ผ่านบริเวณนั้นด้วย รายงานช่วยชี้ว่าจุดไหนมีแรงสั่นสะเทือน แต่ลมเปลี่ยนได้ระหว่างเที่ยวบิน ข้อมูลเหล่านี้จึงช่วยวางแผนหลบหลีก ไม่ได้รับประกันว่าจะระบุความปั่นป่วนได้ทุกจุดล่วงหน้า

สำหรับผู้โดยสาร วิธีลดโอกาสบาดเจ็บที่ทำได้ง่ายคือ คาดเข็มขัดไว้ขณะนั่ง แม้สัญญาณจะดับหรือท้องฟ้าดูสงบ เพราะอากาศปั่นป่วนบางช่วงเกิดขึ้นโดยไม่ทันเห็น และอาจเหวี่ยงคนที่ไม่ได้คาดเข็มขัดออกจากที่นั่งได้

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th