ทำไมชาวนาวางส้มข้างต้นข้าว? ความเชื่อเรื่องแม่โพสพตอนข้าวตั้งท้อง
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ
ชาวนาบางพื้นที่วางส้มไว้ข้างต้นข้าวในพิธีทำขวัญ เพราะเชื่อว่ารวงที่กำลัง “ตั้งท้อง” เหมือนผู้หญิงตั้งครรภ์ซึ่งอยากกินของเปรี้ยว นี่คือคำอธิบายในบันทึกประเพณีทำขวัญข้าวจากพื้นที่อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม ไม่ใช่กฎที่ชาวนาทุกภาคต้องทำเหมือนกัน
ในความเชื่อของชาวบ้าน ข้าวมีขวัญและมีแม่โพสพคอยดูแล เมื่อถึงช่วงที่ต้นข้าวเริ่มตั้งท้อง เจ้าของนาจึงทำพิธีเรียกขวัญและแสดงความขอบคุณต่อผู้ที่เชื่อว่าคุ้มครองผลผลิต ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรอธิบายว่า ชาวไทยเชื่อว่าคน สัตว์ และสิ่งของมีขวัญประจำตัว ข้าวกับควายก็เช่นกัน
บันทึกจากอำเภอสามพรานเล่าว่า เดิมแต่ละครอบครัวจะทำพิธีช่วงข้าวตั้งท้องในวันข้างขึ้นเดือนสิบ ผู้หญิงในบ้านจะมัดสายสิญจน์รอบข้าวสามกอ ปักธงกับอ้อย แล้วนำผ้าและเครื่องประดับมาแต่งต้นข้าว ข้าง ๆ ยังมีหวี กระจก แป้ง น้ำมันใส่ผม น้ำหอม และอาหารที่จัดไว้ให้แม่โพสพ เมื่อทำเสร็จจึงกล่าวเชิญขวัญให้อยู่กับรวงข้าว
เมื่อรวงข้าวเข้าสู่ช่วงตั้งท้อง ชาวบ้านเชื่อว่าแม่โพสพ อยากกินรสเปรี้ยว จึงนำผลไม้รสเปรี้ยวมาถวาย ส้มจึงเป็นของไหว้ที่สื่อถึงการเอาใจใส่แม่โพสพและต้นข้าว
หลังพิธี ผ้าและเครื่องประดับจะเก็บกลับ ส่วนขนมกับผลไม้ที่ถวายแม่โพสพจะนำมาแบ่งให้เด็ก ๆ ในละแวกกิน
ทำขวัญข้าวไม่ได้ทำเฉพาะตอนข้าวตั้งท้องเท่านั้น บางพื้นที่ทำอีกครั้งหลังเก็บเกี่ยวและขนข้าวขึ้นยุ้ง โดยเชิญขวัญข้าวจากนาให้ตามไปอยู่กับข้าวที่เก็บไว้ พิธีและเครื่องบูชาแตกต่างกันตามท้องถิ่น ตัวอย่างคลองบางซื่อมีงานรวมของชุมชนหลังเกี่ยวข้าวและนิมนต์พระมาสวด จึงเห็นว่าพิธีเดียวกันปรับตามวิถีของแต่ละพื้นที่
เมื่อพื้นที่ทำนาลดลงและชาวบ้านบางส่วนขายข้าวให้โรงสีทันทีหลังเก็บเกี่ยว พิธีที่แต่ละครอบครัวเคยทำก็ลดลงตามไปด้วย บันทึกของศูนย์ฯ ระบุว่าชุมชนคลองบางซื่อยังจัดพิธีรวมหมู่ต่อเนื่อง แม้รูปแบบจะเปลี่ยนจากงานในครัวเรือนมาเป็นงานของชุมชน
คำตอบของเรื่องส้มจึงอยู่ที่ความเชื่อเรื่องข้าวตั้งท้องและแม่โพสพ ไม่ใช่เคล็ดลับปลูกข้าวให้โตเร็ว พิธีนี้เป็นวิธีที่ชาวนาในบางชุมชนใช้ขอบคุณและเรียกขวัญของต้นข้าว ส่วนความเชื่อว่าแม่โพสพคุ้มครองนาเป็นศรัทธาที่สืบต่อกันมา ไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่าพิธีจะรับประกันผลผลิต
ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
จับคู่เลขธาตุจากวันเกิดตามโหราศาสตร์จีน
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
สถิติเลขเบิ้ลและเลขซ้ำในหวยต้นเดือนกับกลางเดือน
เลขท้ายสองตัวงวดถัดไปหลังออก 00 หรือ 99
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
รีวิวหนังดัง minions & monsters
ส่องเลขปิงปองและเลขธูป แม่ผึ้ง พุ่มพวง ดวงจันทร์ วัดทับกระดาน วันที่ 16 พฤศจิกายน 2569
ประวัตินามสกุลคนไทย เมื่อก่อนตั้งได้ แต่เดี๋ยวนี้ห้ามตั้ง
เปิดประวัติ “น้ำแข็ง” ในประเทศไทย ยุคแรกนำเข้าจากต่างประเทศ มีแต่ชนชั้นสูงที่ได้กิน
ครั้งแรกที่ต่างชาติบันทึกถึง “สยาม” เมื่อกว่า 500 ปีก่อน รู้ไหมว่าชาวโปรตุเกสมองเราอย่างไร ?
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!




