ลายม้าลายช่วยให้แมลงวันม้าลงเกาะน้อยลงจริงไหม?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ลายขาวดำช่วยให้แมลงวันม้าลงเกาะตัวม้าลายน้อยลง งานภาคสนามพบว่าแมลงยังบินเข้ามาใกล้ได้ ส่วนการทดลองกับผ้าคลุมพบว่ามีแมลงลงเกาะผ้าลายทางน้อยกว่าผ้าสีพื้น ผลจึงไม่ได้แปลว่าลายซ่อนม้าลายจากแมลงตั้งแต่ไกล

นักวิจัยดูทั้งช่วงที่แมลงบินเข้าหาสัตว์และช่วงที่มันจะลงเกาะ พวกเขาสังเกตม้าลายที่เลี้ยงไว้สามตัวกับม้าบ้านเก้าตัวในฟาร์มแห่งหนึ่งของอังกฤษ พบว่าแมลงวนอยู่รอบสัตว์ทั้งสองกลุ่มไม่ต่างกันชัดเจน แต่ลงเกาะม้าลายน้อยกว่า เฉลี่ย 0.26 ครั้งต่อนาทีในม้าลาย 3 ตัว ส่วนม้าบ้าน 9 ตัวอยู่ที่ 1.08 ครั้งต่อนาที ตัวเลขนี้นับการลงแตะหรือเกาะ ไม่ใช่จำนวนครั้งที่แมลงดูดเลือดสำเร็จ และเป็นผลจากสัตว์กลุ่มเล็กในสถานที่เดียว ไม่ใช่อัตราที่ใช้แทนม้าทุกตัวได้

เพื่อดูว่าลายเป็นตัวแปรสำคัญแค่ไหน ทีมวิจัยให้ม้าบ้านเจ็ดตัวสวมผ้าคลุมสีดำ สีขาว และลายขาวดำสลับกัน โดยสุ่มลำดับและสังเกตอย่างละ 30 นาที แมลงลงแตะและลงเกาะผ้าลายทางน้อยกว่าผ้าสีพื้น ขณะที่บริเวณหัวซึ่งไม่ได้คลุมยังมีแมลงลงเกาะไม่ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ การเทียบหัวกับลำตัวช่วยชี้ว่าลายเริ่มมีผลตรงไหน: ตอนเข้าใกล้แมลงยังมาได้ แต่บริเวณที่เป็นลายทำให้ลงแตะได้ยากขึ้น

วิดีโอของทีมวิจัยจับช่วงก่อนลงเกาะไว้ได้: แมลงวันม้าบางตัวบินเข้าหาม้าลายโดยไม่ชะลอความเร็ว แล้วชนขนก่อนบินหนี แทนที่จะลงเกาะนิ่ง ๆ นักวิจัยจึงเสนอว่าลายขาวดำอาจทำให้แมลงกะระยะหรือทิศทางขณะเข้าใกล้ได้ยากขึ้น แต่ทีมยังยืนยันกลไกทางสายตาไม่ได้

ผลจากผ้าคลุมยังบอกไม่ได้ว่าลายเพียงอย่างเดียวทำให้แมลงลงเกาะน้อยลงหรือไม่ เพราะผ้าดำ ผ้าขาว และผ้าลายทางทำจากวัสดุต่างกัน แม้ทีมจะให้ม้าตัวเดิมใส่แต่ละแบบสลับกัน

นักวิจัยยังพบว่าม้าลายสะบัดหางและวิ่งหนีเมื่อถูกรบกวนบ่อยกว่าม้าบ้าน แต่ข้อมูลนี้ยังไม่พอจะสรุปว่าการกันแมลงเป็นเหตุผลเดียวที่ทำให้ม้าลายมีลาย

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th