บูรพาวิถี สะพานเดียว 55 กิโลเมตร สร้างจากก้อนคอนกรีตโดยไม่มีปูนเชื่อมรอยต่อ

ถ้าเคยขับถนนบางนา-ตราดไปชลบุรี จะเห็นทางด่วนลอยอยู่เหนือหัวตลอดทาง ทางพิเศษบูรพาวิถีเส้นนี้ไม่ใช่ทางยกระดับหลายท่อนมาต่อกัน แต่คือสะพานเดียวต่อเนื่องยาว 55.0 กิโลเมตร จากบางนาไปจนถึงเมืองชลบุรี ซ้อนอยู่บนถนนเทพรัตน เป็นทางยกระดับ 6 เลน เปิดใช้เมื่อวันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2543 เคยเป็นสะพานที่ยาวที่สุดในโลก และ Guinness World Records ยังบันทึกไว้ว่าเป็นสะพานสำหรับรถยนต์ที่ยาวที่สุดในโลก โดย Guinness วัดความยาวไว้ 54 กิโลเมตรตามเกณฑ์ของตัวเอง

ไม่ได้หล่อรวดเดียว แต่ต่อจากก้อนคอนกรีต

ตัวสะพานเป็นแบบ Segmental Viaduct ใช้ชิ้นส่วนกล่องคอนกรีตสำเร็จรูป (precast box girder) หล่อจากโรงงานที่บางบ่อ ซึ่งเป็นงานหล่อคอนกรีตสำเร็จรูปที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยทำในยุคนั้น เฉพาะทางหลักใช้ชิ้นส่วน 21,320 ชิ้น ส่วนทางขึ้นลงใช้อีก 16,250 ชิ้น รวมทั้งโครงการราว 40,000 ชิ้น แล้วขนมาประกอบกันบนอากาศ

3 ขั้นที่ทำให้ไม่มีปูนเชื่อมแต่แข็งแรง

ขั้นแรกคือหล่อที่โรงงาน ชิ้นส่วนแต่ละก้อนถูกหล่อแบบ match-cast ให้รอยต่อเข้ากันเป๊ะๆ เป็นแม่พิมพ์เดียวกัน ขั้นที่สองคือยกแบบ span-by-span ใช้โครงเหล็กยกขนาดยักษ์ (launching gantry) 14 ตัวคร่อมเสา ค่อยๆ ยกก้อนขึ้นไปวางเรียงทีละช่วงบนอากาศ โดยที่รถข้างล่างบนถนนบางนา-ตราดยังวิ่งได้ตามปกติตลอดการก่อสร้าง

ขั้นที่สามคือร้อยลวดอัดแรง (post-tensioned) ลวดสลิงเหล็กแรงดึงสูงถูกร้อยเข้าไปในท่อที่เตรียมไว้ในก้อนคอนกรีต แล้วดึงให้ตึงมากๆ เพื่อบีบก้อนทั้งหมดให้กลายเป็นคานยาวก้อนเดียว รอยต่อระหว่างก้อนเป็นแบบแห้ง (dry joints) ไม่มีกาวหรือปูนเชื่อมเลยสักหยด สิ่งที่ยึดสะพานทั้งเส้นไว้ด้วยกันคือแรงบีบจากลวดอัดแรงอย่างเดียว

เสาต้นเดียวกับเข็มใต้ดินโคลน

พื้นสะพานกว้าง 27.2 เมตร แบกถนน 6 เลน ตั้งอยู่บนเสาเดี่ยวบนเกาะกลางถนนเทพรัตนที่กว้างจำกัด เสาเป็นรูปตัววีคว่ำ มีแขนสองข้างรับคานไว้ ส่วนใต้ดิน พื้นที่บางนาเป็นดินเหนียวอ่อนหนาถึง 12-20 เมตร รับน้ำหนักโดยตรงไม่ได้ ต้องใช้เข็มยาวทะลุลงไปถึงชั้นดินแข็งที่ลึกราว 30 เมตร สะพานทั้งเส้นจึงยืนอยู่บนเข็มที่ซ่อนอยู่ใต้ดินโคลนบางนาตลอดแนว

ทั้งโครงการใช้เวลาก่อสร้างเพียง 53 เดือน ทุกวันนี้สะพานยาวที่สุดในโลกรวมทุกประเภทถูกสะพานในจีนแซงไปแล้ว ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสะพานรถไฟ แต่ตำแหน่งสะพานสำหรับรถยนต์ที่ยาวที่สุดในโลกยังเป็นของบูรพาวิถี ใครเคยขับเส้นนี้ไปชลบุรีบ้าง ตอนขับเคยรู้ไหมว่าอยู่บนสะพานที่ไม่มีปูนเชื่อมรอยต่อเลย