พระนางมหาปชาบดีโคตมีขอบวชเป็นภิกษุณีอย่างไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

พระนางมหาปชาบดีโคตมีขอให้สตรีออกบวช แต่พระพุทธเจ้าปฏิเสธคำขอที่กรุงกบิลพัสดุ์ถึงสามครั้ง เรื่องยังไม่จบตรงนั้น ต่อมาพระนางเดินทางไปเวสาลีพร้อมสตรีศากยะกลุ่มหนึ่ง พระอานนท์พบพระนางยืนรออยู่นอกที่ประทับ พระวินัยเล่าว่าพระนางมีพระบาทพองจากการเดินทาง จึงเข้าไปถาม

พระวินัยปิฎก จุลวรรคเล่าว่า พระนางรับครุธรรม 8 ข้อ และการรับนั้นนับเป็นการอุปสมบทของพระนาง พระอานนท์เป็นผู้แจ้งเงื่อนไข ส่วนสตรีศากยะที่เดินทางมาด้วยได้รับอนุญาตให้บวชในช่วงถัดมา คำว่าอุปสมบทในตอนนี้หมายถึงการรับสถานะภิกษุณีตามเรื่องในพระวินัย

เมื่อพระอานนท์ทูลขอให้สตรีบวชแล้วถูกปฏิเสธอีกครั้ง ท่านเปลี่ยนไปถามว่าสตรีที่ออกบวชสามารถบรรลุธรรมได้หรือไม่ พระพุทธเจ้าตรัสตอบว่า สตรีก็บรรลุธรรมได้ จากนั้นพระอานนท์ทูลว่าพระนางเคยเลี้ยงดูพระองค์หลังพระมารดาสิ้นพระชนม์ และขอให้ทรงพิจารณาคำขออีกครั้ง

จุลวรรคจึงกล่าวถึงครุธรรม 8 ข้อที่พระนางต้องรับก่อนอุปสมบท ข้อหนึ่งระบุว่า แม้ภิกษุณีจะบวชมานานร้อยปีก็ต้องแสดงความเคารพต่อภิกษุที่เพิ่งบวช ส่วนข้ออื่นพูดถึงการจำพรรษา การปวารณา และขั้นตอนอุปสมบท การปวารณาคือการเปิดโอกาสให้สงฆ์กล่าวถึงสิ่งที่เห็น ได้ยิน หรือสงสัยหลังจำพรรษา ข้อกำหนดทั้งหมดนี้เป็นสิ่งที่พระวินัยฉบับที่อ้างบันทึกไว้ ไม่ใช่คำแนะนำให้ใช้กับความสัมพันธ์ในสังคมปัจจุบัน

ภายหลังมีภิกษุณีทักว่าพระนางยังไม่ได้อุปสมบท พระนางจึงให้พระอานนท์นำข้อสงสัยไปทูลถาม พระพุทธเจ้าตรัสยืนยันตามคัมภีร์ว่า พระนางอุปสมบทแล้วตั้งแต่วันที่รับครุธรรม การยืนยันนี้ปิดข้อสงสัยเรื่องสถานะของพระนางในลำดับเหตุการณ์ที่จุลวรรคเล่า

เหตุการณ์ทั้งหมดนี้เป็นลำดับที่พระวินัยปิฎก จุลวรรคบันทึกไว้ ตั้งแต่คำขอครั้งแรก การทูลถามของพระอานนท์ ไปจนถึงการรับครุธรรมและการบวชของสตรีกลุ่มอื่น จึงควรอ่านว่าเป็นเรื่องตามคัมภีร์ ไม่ใช่หลักฐานภายนอกที่ยืนยันรายละเอียดทางประวัติศาสตร์ได้ทั้งหมด

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th