เห็นฟ้าแลบแล้วค่อยได้ยินฟ้าร้อง เพราะอะไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เวลาฝนตั้งเค้า ฟ้าอาจสว่างวาบอยู่ไกล ๆ ก่อนที่เสียงครืนจะตามมาทีหลัง ถ้าเห็นแสงหลายครั้งติดกัน เสียงแต่ละครั้งก็มาต่างจังหวะ จึงควรนับจากแสงวาบที่เห็นก่อนเสียงนั้น แล้วช่องว่างระหว่างแสงกับเสียงบอกระยะพายุได้แม่นแค่ไหน?

ฟ้าแลบกับฟ้าร้องเป็นเหตุการณ์เดียวกัน แต่ตากับหูรับรู้ไม่พร้อมกัน เราเห็นฟ้าแลบก่อน เพราะแสงเดินทางเร็วกว่าคลื่นเสียงมาก แสงมาถึงตาแทบจะทันที ส่วนเสียงต้องเดินทางผ่านอากาศมาถึงเรา จึงมีช่วงว่างระหว่างสิ่งที่เห็นกับสิ่งที่ได้ยิน ยิ่งฟ้าแลบอยู่ไกล เวลารอก็ยิ่งนานขึ้น

เสียงฟ้าร้องเกิดจากอากาศรอบทางที่สายฟ้าผ่านร้อนขึ้นอย่างรวดเร็ว อากาศจึงขยายตัว แล้วเย็นและหดกลับในเวลาใกล้กัน การเปลี่ยนแปลงฉับพลันนี้สร้างคลื่นเสียงที่เราได้ยินเป็นเสียงฟ้าร้อง เรื่องเดียวกันนี้อธิบายได้ทั้งเสียงเปรี้ยงสั้น ๆ และเสียงครืนยาว

แนวสายฟ้าอาจพาดผ่านอากาศหลายไมล์ ทำให้เสียงไม่ได้มาจากจุดเดียว ส่วนที่อยู่ใกล้ผู้ฟังจะมาถึงก่อน ตามด้วยเสียงจากส่วนที่ไกลกว่า ถ้าได้ยินเสียงเปรี้ยงคม ๆ หรือเสียงคลิก มักหมายถึงแนวสายฟ้าผ่านใกล้ ส่วนเสียงครืนมักมาจากสายฟ้าที่อยู่ห่างออกไปหลายไมล์

ถ้าอยากกะระยะ ให้เริ่มนับวินาทีทันทีหลังเห็นแสงจนได้ยินเสียงฟ้าร้องครั้งแรก หน่วยงานอุตุนิยมวิทยาสหรัฐฯ ใช้วิธีนำจำนวนวินาทีหารห้า เพื่อประมาณระยะเป็นไมล์ เพราะเสียงใช้เวลาราวห้าวินาทีเดินทางหนึ่งไมล์ ถ้าคิดเป็นหน่วยคุ้นเคยกว่า ก็ประมาณสามวินาทีต่อหนึ่งกิโลเมตร

ตัวอย่างเช่น ถ้าผ่านไปราวเก้าวินาทีก่อนเสียงแรกดังขึ้น ฟ้าแลบนั้นก็อยู่ห่างประมาณสามกิโลเมตร การนับนี้เป็นแค่ค่าคร่าว ๆ ของฟ้าแลบที่เห็น ไม่ได้บอกขอบเขตของฝนทั้งก้อน และไม่ใช่การวัดที่แม่นเหมือนเครื่องมือ

อย่ายืนกลางแจ้งเพื่อนับเวลา หน่วยงานอุตุนิยมวิทยาสหรัฐฯ ระบุว่าควรนับจากที่ปลอดภัย และถ้าได้ยินฟ้าร้องก็มีโอกาสอยู่ในระยะที่ฟ้าผ่าถึงได้ ให้รีบเข้าไปอยู่ในที่ปลอดภัยก่อน อย่าใช้จำนวนวินาทีเป็นเหตุผลให้อยู่ข้างนอกต่อ

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th