ทำไมบางวันเราถึงเลือกดูซีรีส์เรื่องเดิมแทนเรื่องใหม่?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

หน้าแอปสตรีมมิงเต็มไปด้วยป้ายเรื่องใหม่ แต่พอถึงเวลาจะกดดู หลายคนกลับเปิดซิตคอมหรือซีรีส์ที่เคยดูจนจำบทได้ ทั้งที่รู้ว่าฉากถัดไปเกิดอะไรขึ้น การย้อนกลับไปหาเรื่องคุ้นตาเกิดขึ้นได้แม้มีตัวเลือกใหม่วางอยู่ตรงหน้า

เวลาเริ่มเรื่องใหม่ เราต้องจำชื่อตัวละคร ความสัมพันธ์ และกติกาของโลกในเรื่อง ขณะที่เรื่องเก่ามีรายละเอียดเหล่านี้อยู่ในความทรงจำแล้ว ความคุ้นเคยช่วยให้เดาอารมณ์และจังหวะของเรื่องได้ เราจึงเข้าไปอยู่ในบรรยากาศที่ชอบได้โดยไม่ต้องทำความรู้จักทุกอย่างจากศูนย์

นักจิตวิทยา Jaye L. Derrick อธิบายเรื่องนี้ด้วยแนวคิด “social surrogacy” หรือความรู้สึกเชื่อมโยงกับตัวละครเสมือนจริง ในการทดลอง ผู้เข้าร่วม 205 คนบรรยายทริป โดยบางคนต้องเลี่ยงตัวอักษร a และ i เพื่อใช้แรงควบคุมตนเอง จากนั้นจึงเขียนถึงรายการโปรดหรือจดสิ่งของในห้อง คนที่เพิ่งใช้แรงควบคุมแล้วเขียนถึงรายการโปรดทำโจทย์คำสัมพันธ์ได้ใกล้เคียงกลุ่มควบคุม ขณะที่กลุ่มซึ่งจดสิ่งของทำได้ต่ำกว่า ผลนี้เป็นการนึกถึงรายการ ไม่ใช่หลักฐานตรงว่าการดูซ้ำช่วยทุกคน

อีกส่วนของงานติดตามนักศึกษามหาวิทยาลัย 86 คนด้วยบันทึก 14 วัน วันที่พยายามควบคุมความคิดหรืออารมณ์มากขึ้น พวกเขามีแนวโน้มกลับไปหาโลกสมมติที่คุ้นเคยในวันถัดมา ในกลุ่มที่ทำเช่นนั้น ความเชื่อมโยงระหว่างการใช้แรงควบคุมตนเองกับอารมณ์ลบไม่ชัดเหมือนกลุ่มอื่น งานนี้ศึกษาเพียงกลุ่มเล็กและยังพิสูจน์ไม่ได้ว่าการดูซ้ำช่วยคลายเครียดกับทุกคน

ในชีวิตประจำวัน เรื่องคุ้นเคยยังลดความไม่แน่ใจว่าจะเจออะไร ตัวละครที่ชอบจะพูดหรือทำอะไร เราพอเดาได้ จึงเลือกอารมณ์ที่อยากรับชมง่ายขึ้น บางคนเปิดตอนเดิมเพื่อหัวเราะกับมุกที่จำได้ บางคนกลับไปสังเกตสีหน้า บทพูด หรือรายละเอียดฉากที่พลาดไป

โลกของตัวละครที่คุ้นเคยอาจคล้ายพื้นที่สังคมที่กลับไปหาได้โดยไม่ต้องนัดใคร ความผูกพันเช่นนี้ให้ความรู้สึกเหมือนมีเพื่อนอยู่ด้วย แต่ตัวละครไม่อาจทดแทนเพื่อน ครอบครัว หรือความช่วยเหลือจากคนจริง

การเปิดดูเรื่องเดิมอาจเข้ากับวันที่อยากได้ความบันเทิงที่คุ้นมือ ส่วนวันที่อยากเจอโลกใหม่ก็เริ่มซีรีส์เรื่องใหม่ได้ การมีตัวเลือกมากไม่ได้บังคับให้เราเริ่มจากศูนย์ทุกครั้ง