เผยความจริง! ยิ่งอดอาหาร ทำไมยิ่งอ้วน?

เผยความจริง! ยิ่งอดอาหาร ทำไมยิ่งอ้วน?

เชื่อว่าหนึ่งในวิธีการลดน้ำหนักยอดฮิตที่หลายคนมักจะเลือกใช้เมื่ออยากหุ่นดีขึ้นอย่างรวดเร็ว คือการ "ตัดมื้ออาหาร" หรือใช้วิธีการอดอาหารอย่างหักโหม ไม่ว่าจะเป็นการอดข้าวเย็น ไม่กินมื้อเช้า หรือกินอาหารในปริมาณที่น้อยมากจนแทบไม่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย ในช่วงแรกๆ น้ำหนักบนตาชั่งอาจจะลดลงอย่างรวดเร็วชวนให้ดีใจ แต่เมื่อผ่านไปได้สักพัก หลายคนกลับต้องเผชิญกับฝันร้ายเมื่อน้ำหนักเริ่มนิ่ง นิ่งสนิทจนกดเท่าไรก็ไม่ลง และที่น่าเจ็บปวดที่สุดคือ เมื่อกลับมากินอาหารตามปกติ น้ำหนักกลับดีดพุ่งสูงขึ้นกว่าตอนก่อนลดเสียอีก ปรากฏการณ์นี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะคุณขาดวินัย แต่เกิดจากกลไกการเอาชีวิตรอดของร่างกายมนุษย์ที่เรียกว่า "โหมดอดอยาก (Starvation Mode)"

ตามธรรมชาติทางชีววิทยา ร่างกายของมนุษย์เราถูกออกแบบมาอย่างแยบคายเพื่อความอยู่รอด สมองส่วนไฮโปทาลามัสไม่เคยรู้ว่าเรากำลัง "ตั้งใจลดน้ำหนัก" แต่เมื่อเราตัดแคลอรีฉับพลัน สมองจะเข้าใจผิดว่าเรากำลังตกอยู่ในภาวะวิกฤต อดอยาก หรืออยู่ในพื้นที่ทุรกันดารที่ไม่มีอาหาร ร่างกายจึงสั่งการให้เข้าสู่โหมดประหยัดพลังงานทันที สิ่งแรกที่เกิดขึ้นคือ "ระบบเผาผลาญ (Metabolism) จะตกวูบ" เพื่อเซฟพลังงานให้ได้มากที่สุด ร่างกายจะลดการเผาผลาญไขมันลงอย่างรวดเร็ว และหันไปสลาย "มวลกล้ามเนื้อ" มาใช้เป็นพลังงานแทน เนื่องจากกล้ามเนื้อเป็นตัวใช้พลังงานสูง การที่มวลกล้ามเนื้อลดลง จึงยิ่งทำให้ระบบเผาผลาญพื้นฐานในชีวิตประจำวันของเราพังทลายลงอย่างหนัก

นอกจากนี้ การอดอาหารยังส่งผลกระทบต่อระบบฮอร์โมนโดยตรง โดยเฉพาะ "เลปติน (Leptin)" ฮอร์โมนที่สั่งให้รู้สึกอิ่มจะลดระดับลงอย่างมาก ในขณะที่ "เกรลิน (Ghrelin)" ฮอร์โมนความหิวจะถูกหลั่งออกมาอย่างมหาศาล ทำให้เรารู้สึกหิวโหยตลอดเวลา เครียดง่าย และอยากอาหารที่มีแคลอรีสูงอย่างน้ำตาลและไขมันมากขึ้นเป็นเท่าตัว ร่างกายจะพยายามส่งสัญญาณเตือนให้เราหาอาหารเข้าสู่ร่างกายตลอดเวลาเพื่อชดเชยสิ่งที่ขาดหายไป

และเมื่อถึงจุดที่คุณทนความหิวไม่ไหวจนต้องกลับมากินอาหารตามปกติ หรือที่เรียกว่าการหลุดกิน ร่างกายที่อยู่ในสภาวะระบบเผาผลาญต่ำและกักเก็บพลังงานเก่ง จะทำการเปลี่ยนอาหารทุกอย่างที่กินเข้าไปให้กลายเป็น "ไขมันสะสม" ในทันที เพื่อเป็นเสบียงสำรองเผื่อการอดอาหารครั้งถัดไป นำไปสู่ภาวะ "โยโย่เอฟเฟกต์ (Yoyo Effect)" ที่ทำให้อ้วนง่ายกว่าเดิม ดังนั้น การลดน้ำหนักที่ถูกต้องและยั่งยืน จึงไม่ใช่การอดอาหาร แต่คือการควบคุมคุณภาพอาหาร ให้สารอาหารครบถ้วน และเน้นการออกกำลังกายเพื่อสร้างมวลกล้ามเนื้อให้ระบบเผาผลาญทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพนั่นเอง