เคยสงสัยไหม? ทำไมตาดำของแมวถึงขยายและแคบได้

สำหรับคนที่เป็นทาสแมวหรือชอบสังเกตพฤติกรรมของสัตว์เลี้ยงสี่ขาตัวเล็กๆ นี้ คงจะเคยสังเกตเห็นความอัศจรรย์อย่างหนึ่งในดวงตาของแมว นั่นคือลักษณะของตาดำหรือรูม่านตาที่มีการเปลี่ยนแปลงรูปทรงอยู่ตลอดเวลา ในบางช่วงเวลาตาดำของแมวจะกลมโตสดใสดูน่ารักน่าเอ็นดู แต่ในบางเวลากลับตีบแคบกลายเป็นเพียงเส้นแนวตั้งแคบๆ ราวกับตาของสัตว์เลื้อยคลาน เคยสงสัยกันไหมครับว่า ทำไมดวงตาของแมวถึงมีความสามารถในการปรับเปลี่ยนรูปทรงตาดำได้อย่างน่าทึ่งเช่นนี้

ในทางชีววิทยาและการวิวัฒนาการ รูม่านตาของแมวถือเป็นหนึ่งในเครื่องมือล่าเหยื่อและเอาชีวิตรอดที่ทรงประสิทธิภาพที่สุด ดวงตาแมวถูกออกแบบมาสำหรับสัตว์นักล่าสายพันธุ์เล็กที่มักออกหากินทั้งในเวลากลางวันและกลางคืน การเปลี่ยนแปลงรูปทรงของตาดำเกี่ยวข้องโดยตรงกับ 2 ปัจจัยหลัก ได้แก่ ปริมาณแสงสว่างในสภาวะแวดล้อม และอารมณ์ความรู้สึกของแมว

ปัจจัยแรกคือ การตอบสนองต่อแสงสว่าง ในเวลากลางวันที่มีแสงแดดจัด จ้องมองแสงมากเกินไป รูม่านตาของแมวจะหดตัวลงกลายเป็นเส้นขีดแนวตั้งแคบๆ เพื่อลดปริมาณแสงที่จะผ่านเข้าไปทำลายเซลล์รับภาพในดวงตา ในทางกลับกัน เมื่ออยู่ในที่มืดหรือเวลากลางคืน รูม่านตาจะขยายกว้างจนเกือบเต็มดวงตา เพื่อรับแสงที่มีอยู่อย่างจำกัดให้ได้มากที่สุด ทำให้แมวมองเห็นสิ่งต่างๆ ในความมืดได้ดีกว่ามนุษย์หลายเท่า

ความพิเศษของรูม่านตาแบบแนวตั้งต่างจากรูม่านตากลมของมนุษย์ตรงที่ กล้ามเนื้อตาของแมวสามารถควบคุมการปิดเปิดแผ่นกล้ามเนื้อได้ละเอียดกว่า ช่วยให้แมวประเมินระยะห่างของเหยื่อได้อย่างแม่นยำทั้งในที่สว่างและที่มืด

ปัจจัยที่สองคือ อารมณ์และความตื่นตัว ตาดำของแมวยังเป็นตัวบ่งบอกอารมณ์ได้อย่างชัดเจน เมื่อแมวรู้สึกตื่นเต้น เจอเหยื่อ กำลังจะกระโจน ตื่นกลัว หรือสนใจสิ่งใดสิ่งหนึ่งอย่างจริงจัง สมองจะสั่งการให้รูม่านตาขยายกว้างโตทันทีแม้จะอยู่ในที่สว่าง เพื่อรับข้อมูลภาพให้ได้มากที่สุดเตรียมพร้อมสำหรับการเคลื่อนไหว

ดวงตาของแมวจึงไม่ได้มีไว้เพียงแค่การมองเห็นเท่านั้น แต่ยังเป็นวิวัฒนาการอันชาญฉลาดที่ช่วยให้พวกมันปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อม และสื่อสารอารมณ์ให้เราได้เห็นกันทุกวันครับ!