สถานีรถไฟที่ใหญ่ที่สุดของประเทศไทย

รู้หรือไม่ ? สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์มี 24 ชานชาลา และพื้นที่ใช้สอยกว่า 270,000 ตารางเมตร !

เมื่อพูดถึงสถานีรถไฟในประเทศไทย หลายคนอาจนึกถึงสถานีรถไฟหัวลำโพงที่มีอาคารสถาปัตยกรรมโดดเด่น และมีประวัติศาสตร์ยาวนาน แต่ปัจจุบันกรุงเทพมหานครยังมีสถานีรถไฟขนาดใหญ่ที่ถูกพัฒนาขึ้น เพื่อรองรับการเดินทางด้วยระบบรางในยุคใหม่ สถานีแห่งนั้นคือ สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์หรือที่หลายคนเคยรู้จักในชื่อสถานีกลางบางซื่อ

สถานีแห่งนี้ได้รับการพัฒนาให้เป็นศูนย์กลางการเดินทางด้วยรถไฟทางไกล และรถไฟชานเมือง โดยมีชานชาลาสำหรับรองรับรถไฟหลายประเภท และเชื่อมโยงกับระบบขนส่งสาธารณะอื่นๆในกรุงเทพฯ

▪️ สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์มีขนาดใหญ่แค่ไหน ?

สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ตั้งอยู่ในเขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร เป็นหนึ่งในโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของการรถไฟแห่งประเทศไทย

ข้อมูลที่เผยแพร่โดยหน่วยงานภาครัฐระบุว่า สถานีมีพื้นที่ใช้สอยประมาณ 274,192 ตารางเมตร หากไม่นับพื้นที่บึงน้ำที่อยู่ในบริเวณโครงการ โดยมีข้อมูลอีกชุดที่กล่าวถึงพื้นที่ใช้สอยรวมประมาณ 304,000 ตารางเมตรเมื่อใช้ขอบเขตการนับที่แตกต่างกัน ตัวเลขเหล่านี้แสดงให้เห็นถึงขนาดของสถานีที่มีพื้นที่สำหรับผู้โดยสาร ชานชาลา ระบบปฏิบัติการ และสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆจำนวนมาก

อย่างไรก็ตาม เวลาพูดถึงพื้นที่ของสถานี ควรแยกให้ชัดเจนระหว่างพื้นที่อาคาร พื้นที่ใช้สอย และพื้นที่โครงการโดยรอบ เพราะแต่ละตัวเลขอาจใช้เกณฑ์การนับไม่เหมือนกัน

▪️ มีชานชาลารองรับรถไฟหลายประเภท

จุดเด่นของสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์คือการออกแบบให้รองรับระบบรถไฟหลายประเภทในพื้นที่เดียวกัน ข้อมูลที่เผยแพร่เกี่ยวกับโครงการระบุว่า มีชานชาลาทั้งหมด 24 ชานชาลา โดยแบ่งตามแผนการรองรับระบบรถไฟ ดังนี้

▪️ รถไฟชานเมือง 4 ชานชาลา

▪️ รถไฟทางไกล 8 ชานชาลา

▪️ รถไฟความเร็วสูง 10 ชานชาลา

▪️ ระบบรถไฟเชื่อมต่อสนามบิน และรถไฟความเร็วสูงเชื่อมสามสนามบินอีก 2 ชานชาลาตามแผนการออกแบบ

ข้อควรทราบคือ จำนวนชานชาลาที่ระบุในแผนโครงการไม่ได้หมายความว่ารถไฟทุกประเภทจะเปิดให้บริการครบทั้งหมดแล้วในปัจจุบัน ผู้โดยสารควรตรวจสอบสถานะการให้บริการจริงจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนเดินทาง

การออกแบบสถานีให้รองรับระบบรางหลายประเภทมีเป้าหมาย เพื่อให้การเดินทางระหว่างเมือง และภายในเขตเมืองสามารถเชื่อมต่อกันได้สะดวกยิ่งขึ้น

▪️จากสถานีบางซื่อสู่ศูนย์กลางรถไฟทางไกลของประเทศ

ก่อนที่สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์จะเข้ามามีบทบาทสำคัญ สถานีกรุงเทพหรือสถานีหัวลำโพง เป็นสถานีต้นทาง และปลายทางหลักของรถไฟทางไกลหลายเส้นทางมาเป็นเวลานาน ต่อมา สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ได้เข้ามารองรับการให้บริการรถไฟทางไกล โดยตั้งแต่วันที่ 19 มกราคม 2566 การรถไฟแห่งประเทศไทยได้เปลี่ยนสถานีต้นทาง และปลายทางของขบวนรถด่วนพิเศษ รถด่วน และรถเร็วบางส่วนจากหัวลำโพงมายังสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์

ในช่วงเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว มีขบวนรถไฟทางไกลที่ย้ายมาให้บริการรวม 52 ขบวน ครอบคลุมเส้นทางสายเหนือ สายตะวันออกเฉียงเหนือ และสายใต้ การเปลี่ยนแปลงนี้เป็นส่วนหนึ่งของการปรับโครงสร้างระบบขนส่งทางราง เพื่อให้สถานีแห่งใหม่เข้ามารองรับบทบาทการเดินทางระหว่างเมืองได้มากขึ้น

▪️เชื่อมต่อระบบรถไฟฟ้า และการเดินทางรูปแบบอื่น

นอกจากรถไฟทางไกลแล้ว สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ยังเป็นจุดเชื่อมต่อกับระบบรถไฟชานเมืองสายสีแดง ซึ่งช่วยให้ผู้โดยสารเดินทางระหว่างกรุงเทพฯกับพื้นที่ชานเมืองได้สะดวกขึ้น

• ระบบขนส่งที่เกี่ยวข้อง ได้แก่

รถไฟชานเมืองสายสีแดงเข้ม 

ให้บริการในเส้นทางบางซื่อ–รังสิต ช่วยเชื่อมพื้นที่ตอนเหนือของกรุงเทพฯ และจังหวัดปทุมธานีเข้ากับระบบขนส่งทางราง

รถไฟชานเมืองสายสีแดงอ่อน

ให้บริการในเส้นทางบางซื่อ–ตลิ่งชัน ช่วยเชื่อมการเดินทางไปยังพื้นที่ฝั่งตะวันตกของกรุงเทพฯ

รถไฟฟ้า MRT สายสีน้ำเงิน

สถานีบางซื่อเป็นจุดเชื่อมต่อที่สำคัญ ทำให้ผู้โดยสารสามารถเดินทางต่อไปยังพื้นที่ต่างๆของกรุงเทพมหานครได้

นอกจากนี้ ยังมีรถโดยสาร และบริการเดินทางรูปแบบอื่นในบริเวณใกล้เคียง ซึ่งช่วยให้ผู้โดยสารสามารถวางแผนการเดินทางต่อไปยังจุดหมายปลายทางได้หลากหลายขึ้น

▪️สถานีขนาดใหญ่ช่วยพัฒนาเมืองได้อย่างไร ?

สถานีรถไฟขนาดใหญ่ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่สำหรับรอขึ้นรถไฟ แต่ยังสามารถเป็นศูนย์กลางของกิจกรรมทางเศรษฐกิจ และการพัฒนาเมืองได้ด้วย ตัวอย่างเช่น

▪️ เพิ่มทางเลือกในการเดินทาง ผู้โดยสารสามารถเลือกระบบขนส่งทางรางแทนการใช้รถยนต์ส่วนตัวในบางเส้นทาง

▪️ เชื่อมโยงเมืองกับชานเมือง ช่วยให้การเดินทางเพื่อทำงาน เรียนหนังสือหรือทำธุรกิจสะดวกขึ้น

▪️ สนับสนุนเศรษฐกิจโดยรอบสถานี พื้นที่ใกล้สถานีอาจมีโอกาสพัฒนาเป็นแหล่งธุรกิจ ร้านค้า ที่พัก และบริการต่างๆ

▪️ ส่งเสริมการเดินทางที่มีประสิทธิภาพ หากรถไฟมีความถี่เหมาะสม ตรงต่อเวลา   และเชื่อมต่อกับระบบขนส่งอื่นได้ดี ก็อาจช่วยลดความจำเป็นในการใช้รถยนต์ส่วนบุคคล

อย่างไรก็ตาม การมีสถานีขนาดใหญ่เพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะทำให้ระบบขนส่งมีประสิทธิภาพทั้งหมด ยังต้องอาศัยการจัดการตารางเดินรถ การเชื่อมต่อระหว่างสถานี ความปลอดภัย และการเข้าถึงของผู้โดยสารทุกกลุ่มควบคู่กันไปด้วย

▪️สถานีใหญ่ที่สุด ต้องวัดจากอะไร ?

คำว่าใหญ่ที่สุดอาจหมายถึงหลายอย่าง เช่น พื้นที่อาคาร จำนวนชานชาลา จำนวนรางรถไฟ พื้นที่โครงการทั้งหมดหรือความสามารถในการรองรับผู้โดยสาร

ตัวอย่างเช่น สถานีหนึ่งอาจมีอาคารขนาดใหญ่มาก แต่มีจำนวนชานชาลาน้อยกว่าอีกสถานีหนึ่ง ขณะที่สถานีอีกแห่งอาจมีพื้นที่โครงการกว้างขวาง แต่พื้นที่อาคารผู้โดยสารไม่ได้ใหญ่ที่สุด

ดังนั้น การเปรียบเทียบสถานีรถไฟจึงควรระบุเกณฑ์ให้ชัดเจน เพื่อไม่ให้ผู้อ่านเข้าใจว่าตัวเลขทุกประเภทหมายถึงสิ่งเดียวกัน

▪️สรุป

สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์เป็นหนึ่งในโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของระบบรางไทย มีพื้นที่ใช้สอยขนาดใหญ่ และได้รับการออกแบบให้รองรับรถไฟหลายประเภท พร้อมเชื่อมโยงการเดินทางจากกรุงเทพฯ ไปยังพื้นที่ต่างๆของประเทศ

ความสำคัญของสถานีแห่งนี้ จึงไม่ได้อยู่ที่ขนาดของอาคารเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงบทบาทในการพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะ และการเชื่อมโยงการเดินทางระหว่างเมืองด้วย