แก่นโลกชั้นในหมุนช้าลงเมื่อเทียบกับผิวโลกหมายความว่าอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ใต้ฝ่าเท้าลึกลงไปกว่าห้าพันกิโลเมตร มีทรงกลมเหล็กและนิกเกิลร้อนจัดขนาดใกล้เคียงดวงจันทร์ซ่อนอยู่ เราไปแตะมันไม่ได้ มองไม่เห็นโดยตรง และยังไม่อาจเจาะไปถึง แต่แรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหวทำให้นักวิทยาศาสตร์พอเห็นร่องรอยการเคลื่อนของมันได้

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน Nature เมื่อปี 2024 รายงานว่า แก่นโลกชั้นในกำลังหมุนช้ากว่าชั้นแมนเทิลและผิวโลกเมื่อเทียบกัน ช่วงหลายปีหลังราวปี 2010 จึงดูเสมือนว่ามัน “ถอยกลับ” ไม่ได้แปลว่าโลกทั้งใบหมุนย้อนทิศ และไม่ใช่สัญญาณว่าโลกกำลังจะเกิดภัยพิบัติฉับพลัน

สิ่งที่ช้าลงคือการหมุนสัมพัทธ์

โลกไม่ได้เป็นก้อนแข็งชิ้นเดียว แก่นโลกชั้นในเป็นของแข็ง ส่วนชั้นนอกที่ห่อหุ้มอยู่เป็นโลหะเหลว การเคลื่อนของของเหลวนี้และแรงโน้มถ่วงจากชั้นหินด้านบน ทำให้แก่นชั้นในสามารถหมุนเร็วหรือช้ากว่าส่วนอื่นของโลกได้เล็กน้อย

ดังนั้นคำว่า “หมุนกลับทิศ” ในข่าวนี้ควรอ่านอย่างระวัง หมายถึงแก่นชั้นในหมุนช้ากว่าพื้นผิวโลกเมื่อเปรียบเทียบกัน ไม่ได้หมายความว่ามันหยุดแล้วหมุนสวนทิศทางเดิมด้วยความเร็วสูงเหมือนมอเตอร์กลับขั้ว

นักวิทยาศาสตร์รู้ได้อย่างไร ทั้งที่มองไม่เห็นแก่นโลก

ทีมวิจัยใช้คลื่นแผ่นดินไหวจากเหตุการณ์ที่เกิดซ้ำในบริเวณหมู่เกาะเซาท์แซนด์วิช รวมข้อมูลจากแผ่นดินไหว 121 ครั้งระหว่างปี 1991–2023 แล้วเปรียบเทียบรูปคลื่นที่เดินทางผ่านแก่นโลกชั้นใน หากเส้นทางหรือผิวภายในที่คลื่นสัมผัสเปลี่ยนไปเพียงเล็กน้อย รูปคลื่นที่เครื่องตรวจจับบันทึกได้ก็จะเปลี่ยนตาม

ข้อมูลชี้ว่าแก่นชั้นในค่อย ๆ หมุนเร็วกว่าโลกในช่วงปี 2003–2008 ก่อนเปลี่ยนเป็นหมุนช้ากว่าในช่วง 2008–2023 และย้อนกลับผ่านเส้นทางเดิมอย่างช้า ๆ นี่เป็นหลักฐานจากการวัดคลื่น ไม่ใช่ภาพถ่ายหรือการวัดความเร็วโดยตรง

วันบนโลกจะสั้นลงจนรู้สึกได้ไหม

คำตอบคือ ไม่รู้สึกได้ในชีวิตประจำวัน John Vidale นักธรณีฟิสิกส์ของ USC อธิบายว่าผลต่อความยาวของวันอาจอยู่ระดับประมาณหนึ่งในพันวินาที ซึ่งเล็กมากและปะปนอยู่กับผลจากมหาสมุทร บรรยากาศ และการเคลื่อนมวลของโลกอยู่แล้ว

ผลกระทบต่อสนามแม่เหล็กโลกหรือระบบดาวเทียมจึงยังเป็นประเด็นสำหรับการศึกษา ไม่ใช่ข้อสรุปว่าต้องปรับ GPS ครั้งใหญ่ในทันที ระบบนำทางสมัยใหม่อ้างอิงนาฬิกาอะตอมและมีการติดตามการหมุนของโลกอย่างต่อเนื่องอยู่แล้ว

สิ่งที่น่าสนใจกว่าความกลัวคือ โลกภายในยังมีจังหวะของตัวเอง แก่นเหล็กที่อยู่ลึกเกินกว่าจะเข้าถึงอาจเร่ง ชะลอ และเปลี่ยนพฤติกรรมเป็นรอบยาวหลายปี งานชิ้นนี้ช่วยให้เห็นการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวชัดขึ้น แต่ยังไม่ปิดคำถามว่ากลไกทั้งหมดเกิดจากอะไร และต้องติดตามข้อมูลแผ่นดินไหวต่อไปอีกนาน