ปลาดาวเคลื่อนที่และจับเหยื่อได้อย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ปลาดาวเกาะนิ่งอยู่บนก้อนหินใต้น้ำ ดูเหมือนสัตว์ที่แทบไม่มีอะไรให้ขยับได้ นอกจากแขนห้าแฉกที่แผ่ออกไปรอบตัว แต่เมื่อมันค่อย ๆ ไต่ผ่านพื้นทรายหรือเกาะเปลือกหอยแน่น ๆ ร่างกายนี้กำลังทำงานด้วยระบบที่ต่างจากคนอย่างมาก

ปลาดาวไม่มีหัวใจและไม่มีเลือดสีแดงไหลเวียนแบบมนุษย์ NOAA อธิบายว่า มันใช้น้ำทะเลและระบบท่อน้ำภายในร่างกาย หรือ water vascular system ช่วยลำเลียงสารอาหาร ระบบเดียวกันยังเกี่ยวข้องกับการแลกเปลี่ยนก๊าซ การยึดเกาะ การเคลื่อนที่ และการจับอาหารด้วย

ขาเล็ก ๆ ที่ขับเคลื่อนด้วยแรงดันน้ำ

ใต้แขนของปลาดาวมีเท้าท่อ หรือ tube feet เรียงอยู่เป็นแถวจำนวนมาก แต่ละเท้ามีส่วนพองคล้ายหลอดหยดน้ำอยู่ด้านใน เมื่อกล้ามเนื้อบีบส่วนพอง น้ำในระบบจะถูกดันเข้าไปในเท้า ทำให้เท้ายืดออกไปแตะพื้นผิวได้ จากนั้นปลายเท้าจะยึดติด แล้วหดตัวดึงลำตัวไปข้างหน้า

เท้าไม่ได้ก้าวพร้อมกันหมดเหมือนขาคน มันเกาะ ปล่อย และดึงสลับกันเป็นระลอก จึงเห็นปลาดาวคืบไปช้า ๆ Smithsonian ระบุว่าความดันของของเหลวภายในช่วยให้เท้าแต่ละอันคงรูปและทำงานเป็นจังหวะได้

น้ำเข้าร่างกายตรงไหน

บนผิวด้านบนของปลาดาวมีแผ่นเล็ก ๆ เรียกว่า madreporite ทำหน้าที่คล้ายตะแกรงรับน้ำ น้ำจะผ่านเข้าสู่ท่อหิน ไปยังท่อวงแหวนรอบกลางลำตัว แล้วแตกแขนงเป็นท่อยาวตามแขนแต่ละข้าง ก่อนส่งต่อไปยังส่วนพองและเท้าท่อนับไม่ถ้วน

OpenStax ระบุว่าเส้นทางนี้สร้างแรงดันไฮดรอลิกให้เท้ายืดและหดได้ นี่คือเหตุผลที่ปลาดาวเดินติดผนังหินหรือพื้นผิวขรุขระใต้น้ำได้ แม้ไม่มีข้อต่อและกล้ามเนื้อขาแบบสัตว์บก

ไม่มีสมองก้อนกลาง แต่มีเครือข่ายสั่งงาน

ปลาดาวไม่มีสมองส่วนกลางแบบที่รวมศูนย์การตัดสินใจ OpenStax อธิบายว่ามันมีวงแหวนประสาทรอบปาก และมีเส้นประสาทแผ่ออกไปตามแขนแต่ละข้าง ระบบนี้รับข้อมูลจากการสัมผัส สารเคมี และสภาพแวดล้อม แล้วประสานการเคลื่อนไหวของเท้าท่อ

ผลลัพธ์จึงดูเหมือนปลาดาว “รู้” ว่าควรเคลื่อนเข้าหาเหยื่อ ทั้งที่ไม่มีหัวและไม่มีสมองก้อนเดียวคอยสั่งการ แขนและเท้าจำนวนมากตอบสนองต่อสิ่งที่สัมผัสอยู่ตรงหน้า แล้วส่งสัญญาณร่วมกันผ่านวงแหวนประสาท

เวลามันเจอหอยสองฝา ปลาดาวใช้เท้าท่อจับเปลือกทั้งสองด้านและออกแรงดึงต่อเนื่องจนเกิดช่องเล็ก ๆ Smithsonian ระบุว่ามันสามารถยื่นกระเพาะออกทางปากเข้าไปเริ่มย่อยอาหารในเปลือกได้เลย ร่างกายที่ดูเรียบง่ายจึงมีทั้งระบบแรงดันน้ำ ระบบประสาทกระจายตัว และวิธีกินอาหารที่ออกแบบมารับชีวิตบนพื้นทะเลโดยเฉพาะ