แผ่นดินเหนียวอายุ 3,700 ปี…ที่มนุษย์ยังอ่านไม่ออก!

😱🏺 แผ่นดินเหนียวอายุ 3,700 ปี…ที่มนุษย์ยังอ่านไม่ออก!

ท่ามกลางโบราณวัตถุมากมายจากโลกยุคสำริด มีวัตถุชิ้นหนึ่งที่แม้จะมีขนาดเพียงประมาณ 16 เซนติเมตร แต่กลับสร้างปริศนาให้กับนักโบราณคดีและนักภาษาศาสตร์มานานกว่าหนึ่งศตวรรษ นั่นคือ “แผ่นดิสก์แห่งฟาอิสโตส” (Phaistos Disc) แผ่นดินเหนียวทรงกลมจากอารยธรรมมิโนอันบนเกาะครีต ประเทศกรีซ

วัตถุชิ้นนี้ถูกค้นพบเมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม ค.ศ. 1908 โดยนักโบราณคดีชาวอิตาลี Luigi Pernier ภายในห้องแห่งหนึ่งของพระราชวังฟาอิสโตส และปัจจุบันพิพิธภัณฑ์โบราณคดีเฮราคลิออนกำหนดอายุของมันไว้ราว 1700–1650 ปีก่อนคริสตกาล หรือประมาณ 3,700 ปีก่อน

สิ่งที่ทำให้แผ่นดิสก์ชิ้นนี้แตกต่างจากจารึกโบราณทั่วไป คือสิ่งที่อยู่บนพื้นผิวของมัน

ทั้งสองด้านของแผ่นดิสก์เต็มไปด้วยรอยประทับรูปภาพขนาดเล็กจำนวน 241 สัญลักษณ์ ซึ่งถูกสร้างขึ้นด้วยการกดตราประทับลงบนดินเหนียวในขณะที่ดินยังเปียก ก่อนที่จะนำไปเผาให้แข็ง

สัญลักษณ์เหล่านี้ไม่ได้ถูกเรียงเป็นแถวตรงเหมือนข้อความทั่วไป แต่ถูกจัดวางเป็น แนวเกลียวจากขอบเข้าสู่บริเวณศูนย์กลาง โดยมีเส้นแบ่งคั่นกลุ่มของสัญลักษณ์ ทำให้เมื่อมองดูแล้วคล้ายกับข้อความที่กำลังหมุนวนเข้าไปด้านในของแผ่นดิสก์

ที่น่าสนใจคือ นักวิชาการพบว่ามีสัญลักษณ์แตกต่างกันประมาณ 45 รูปแบบ และภาพเหล่านั้นมีทั้งบุคคล นก พืช เรือ รวมถึงสิ่งของและรูปทรงต่าง ๆ ที่อาจเกี่ยวข้องกับโลกธรรมชาติหรือวัฒนธรรมทางวัตถุของผู้สร้าง

สัญลักษณ์ทั้งหมดถูกแบ่งออกเป็น 61 กลุ่ม ซึ่งอาจทำหน้าที่คล้ายคำหรือหน่วยของข้อความ แต่สิ่งที่แต่ละกลุ่มหมายถึงนั้นยังไม่สามารถระบุได้อย่างแน่นอน

และนี่เองคือปริศนาที่สำคัญที่สุดของ Phaistos Disc

“มันเขียนว่าอะไร?”

แม้จะมีความพยายามศึกษามานานกว่าร้อยปี นักวิชาการก็ยังไม่สามารถถอดความหมายของข้อความบนแผ่นดิสก์ออกมาได้อย่างเป็นที่ยอมรับร่วมกัน พิพิธภัณฑ์เฮราคลิออนเองก็ระบุว่ายังไม่มีข้อสรุปที่แน่นอนเกี่ยวกับเนื้อหาของจารึก รวมถึงความสัมพันธ์ของมันกับระบบอักษรโบราณอื่น ๆ ของโลกอีเจียน เช่น Linear A, Cretan Hieroglyphic และ Linear B

อย่างไรก็ตาม มีเบาะแสอย่างหนึ่งที่ทำให้เกิดสมมติฐานที่น่าสนใจ

นักวิชาการสังเกตว่ากลุ่มสัญลักษณ์บางชุดปรากฏซ้ำในลักษณะที่คล้ายกับ ท่อนร้องหรือบทซ้ำ ในบทเพลงหรือบทสวด ด้วยเหตุนี้ พิพิธภัณฑ์เฮราคลิออนจึงระบุว่า การซ้ำของกลุ่มสัญลักษณ์เหล่านี้เป็นหลักฐานที่สำคัญที่สุดประการหนึ่งที่สนับสนุนแนวคิดว่า ข้อความบนแผ่นดิสก์อาจเป็น บทสวดหรือข้อความที่มีลักษณะทางพิธีกรรมหรือเวทมนตร์ แต่ยังคงเป็นเพียงการตีความ ไม่ใช่คำแปลที่ได้รับการยืนยันแล้ว

ความพิเศษอีกอย่างหนึ่งอยู่ที่วิธีการสร้างตัวอักษร

แทนที่จะใช้เครื่องมือขีดเขียนข้อความลงบนดินเหนียวทีละตัว สัญลักษณ์บน Phaistos Disc ดูเหมือนจะถูกสร้างด้วย ตราประทับขนาดเล็ก ที่นำมากดลงบนดินเหนียว ทำให้เกิดรูปภาพซ้ำ ๆ ได้อย่างเป็นระบบ ลักษณะเช่นนี้ทำให้แผ่นดิสก์กลายเป็นวัตถุที่น่าสนใจอย่างมากในประวัติศาสตร์การเขียน เพราะมันแสดงให้เห็นถึงวิธีการสร้างสัญลักษณ์ที่มีลักษณะคล้ายการ “พิมพ์” ในโลกยุคสำริด

แต่ยิ่งนักวิชาการศึกษามากเท่าไร ความลึกลับก็กลับยิ่งเพิ่มมากขึ้น เพราะ Phaistos Disc เป็นวัตถุที่มีลักษณะเฉพาะตัวอย่างมาก และยังไม่มีหลักฐานอื่นที่สามารถนำมาเทียบเคียงกับข้อความทั้งชุดได้อย่างเพียงพอ

เราไม่รู้แน่ชัดว่าผู้สร้างต้องการบันทึกอะไร

ไม่รู้แน่ชัดว่าภาษาที่ใช้คือภาษาอะไร

และยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าข้อความนี้ถูกสร้างขึ้นเพื่อใช้ในพิธีกรรม ศาสนา การบริหาร หรือจุดประสงค์อื่นใด

สิ่งที่เรารู้คือ เมื่อประมาณ 3,700 ปีก่อน มีใครบางคนสร้างแผ่นดินเหนียวทรงกลมขึ้นมา แล้วประทับสัญลักษณ์จำนวนมากลงบนพื้นผิวทั้งสองด้าน ก่อนจัดเรียงพวกมันเป็นข้อความรูปเกลียว และด้วยเหตุผลบางอย่าง ข้อความนั้นก็ยังคงอยู่มาจนถึงปัจจุบัน

วันนี้ Phaistos Disc กลายเป็นหนึ่งในโบราณวัตถุที่มีชื่อเสียงและลึกลับที่สุดของอารยธรรมมิโนอัน และถูกเก็บรักษาและจัดแสดงอยู่ที่ Heraklion Archaeological Museum บนเกาะครีต ประเทศกรีซ โดยตัวแผ่นดิสก์มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 15.8–16.5 เซนติเมตร

บางที สิ่งที่ทำให้มันน่าทึ่งที่สุดอาจไม่ใช่เพียงอายุของมัน แต่คือข้อเท็จจริงง่าย ๆ ว่า…

เมื่อ 3,700 ปีก่อน มนุษย์คนหนึ่งเขียนบางสิ่งเอาไว้ และจนถึงวันนี้ เราก็ยังไม่รู้ว่าเขากำลังบอกอะไรกับเราอยู่ 🏺

แหล่งข้อมูล: Heraklion Archaeological Museum และ World History Encyclopedia