ผู้สูงวัยกับการใช้โทรศัพท์มือถือและโซเชียลมีเดีย มีประโยชน์มากกว่าที่คิด แต่ก็มีเรื่องที่ต้องระวัง

ทุกวันนี้โทรศัพท์มือถือไม่ได้เป็นของสำหรับคนหนุ่มสาวอีกต่อไปแล้วครับ เพราะผู้สูงวัยจำนวนมากก็หันมาใช้สมาร์ตโฟนเพื่อพูดคุยกับลูกหลาน ดูข่าวสาร ดูคลิปวิดีโอ ฟังเพลง หรือแม้แต่ติดต่อเพื่อนเก่าที่ไม่ได้เจอกันมานาน

สำหรับคนที่อยู่บ้านคนเดียว โทรศัพท์มือถืออาจเป็นมากกว่าเครื่องมือสื่อสาร เพราะบางครั้งแค่ได้เห็นข้อความจากลูกหลาน ได้พูดคุยกับเพื่อน หรือได้เข้าไปอ่านเรื่องราวต่าง ๆ ใน Facebook ก็ช่วยให้รู้สึกว่ายังมีคนอยู่รอบตัว

แต่ในอีกด้านหนึ่ง โลกออนไลน์ก็มีความเสี่ยงที่ผู้ใช้งานทุกวัยควรระวัง โดยเฉพาะเรื่องการหลอกลวง การขโมยข้อมูลส่วนตัว และลิงก์ปลอม

สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือ ETDA ระบุว่า ผู้สูงอายุเป็นหนึ่งในกลุ่มที่หน่วยงานให้ความสำคัญด้านการสร้างทักษะรู้เท่าทันโลกออนไลน์ เพราะการใช้อินเทอร์เน็ตมีทั้งประโยชน์และความเสี่ยงที่ต้องเรียนรู้ควบคู่กันไป

จากข้อมูลของ ETDA ช่วงเดือนมกราคม–สิงหาคม 2569 ศูนย์ 1212 ETDA รับเรื่องร้องเรียนปัญหาออนไลน์รวม 23,525 เรื่อง โดยปัญหาที่พบมาก ได้แก่ เว็บไซต์ผิดกฎหมาย การซื้อขายออนไลน์ และปัญหาด้านการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล นอกจากนี้ยังพบความเสี่ยงจากการเปิดเผยข้อมูลสำคัญ เช่น เลขบัตรประชาชน เบอร์โทรศัพท์ และรหัส OTP รวมถึงการกดลิงก์ปลอมด้วย

เรื่องหนึ่งที่อยากฝากถึงผู้สูงวัยและครอบครัวก็คือ ถ้ามีข้อความหรือโทรศัพท์เข้ามาแล้วอ้างว่าเป็นธนาคาร หน่วยงานรัฐ บริษัทขนส่ง หรือคนรู้จัก แล้วมีการขอข้อมูลส่วนตัว ขอรหัส OTP หรือเร่งให้โอนเงิน อย่าเพิ่งรีบทำตาม

ถ้าไม่แน่ใจ ให้หยุดก่อน แล้วตรวจสอบกับหน่วยงานหรือบุคคลนั้นผ่านช่องทางที่เราเคยรู้จักและเชื่อถือได้ อย่าใช้เบอร์โทรศัพท์หรือลิงก์ที่อีกฝ่ายเพิ่งส่งมาให้เป็นช่องทางตรวจสอบเพียงอย่างเดียว

ETDA ยังแนะนำให้ระวังเบอร์โทรศัพท์แปลก ๆ และควรตรวจสอบข้อมูลก่อนโอนเงิน เพราะมิจฉาชีพสามารถใช้วิธีต่าง ๆ เพื่อทำให้เหยื่อเกิดความตกใจหรือรีบร้อนตัดสินใจได้

อีกเรื่องที่สำคัญคือรหัสผ่าน ไม่ควรใช้รหัสเดียวกันกับทุกบัญชี และถ้าแอปหรือบริการใดมีระบบยืนยันตัวตนสองขั้นตอน ก็ควรเปิดใช้งาน รวมถึงไม่ควรกดลิงก์แปลก ๆ จากข้อความ SMS อีเมล หรือแชตที่เราไม่แน่ใจว่าเป็นของจริงหรือไม่

อย่างไรก็ตาม เราไม่ควรมองโทรศัพท์มือถือว่าเป็นสิ่งน่ากลัวสำหรับผู้สูงวัย เพราะถ้าใช้อย่างรู้เท่าทัน โทรศัพท์สามารถช่วยให้ผู้สูงวัยติดต่อครอบครัว เรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ ติดตามข่าวสาร และสร้างความสัมพันธ์กับเพื่อนหรือคนที่มีความสนใจเหมือนกันได้

สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่การเลิกใช้เทคโนโลยี แต่เป็นการเรียนรู้ว่าจะใช้อย่างไรให้เกิดประโยชน์และปลอดภัย

สำหรับครอบครัวเอง ถ้ามีพ่อแม่หรือญาติผู้สูงวัยที่ยังไม่ค่อยเข้าใจเรื่องออนไลน์ อย่าเพิ่งดุหรือหัวเราะเมื่อท่านถามอะไรที่ดูเหมือนง่ายสำหรับเรา เพราะสิ่งที่เราใช้ทุกวันอาจเป็นเรื่องใหม่สำหรับท่าน

บางทีการนั่งลงข้าง ๆ แล้วสอนทีละขั้น เช่น วิธีดูว่าใครส่งข้อความมา วิธีตรวจสอบลิงก์ วิธีตั้งรหัสผ่าน หรือวิธีปิดกั้นบัญชีที่น่าสงสัย อาจช่วยให้ผู้สูงวัยใช้โทรศัพท์ได้อย่างมั่นใจขึ้นมาก

สุดท้ายแล้ว โทรศัพท์มือถือจะเป็นทั้งประโยชน์หรือความเสี่ยง ขึ้นอยู่กับว่าเราใช้งานอย่างไร

สำหรับผู้สูงวัยที่ใช้โทรศัพท์และ Facebook อยู่ทุกวัน คุณคิดว่าโทรศัพท์มือถือทำให้ชีวิตสะดวกขึ้นในเรื่องไหนมากที่สุด?

แล้วเคยเจอข้อความหรือโทรศัพท์แปลก ๆ ที่ทำให้สงสัยว่าอาจเป็นมิจฉาชีพบ้างหรือไม่?

แหล่งข้อมูล: สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) – สถิติ 1212 ETDA ปี 2569⁠� · ตำรวจไซเบอร์ – ศูนย์ปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยีสารสนเทศ⁠� · ETDA – ความรู้ด้านทักษะดิจิทัลสำหรับผู้สูงอายุ⁠�

#ผู้สูงวัย #ผู้สูงอายุ #โทรศัพท์มือถือ #โซเชียลมีเดีย #รู้ทันมิจฉาชีพ #ภัยออนไลน์ #ความปลอดภัยออนไลน์ #สังคมผู้สูงอายุ #เทคโนโลยี #ชีวิตประจำวัน #Postjung