แมวเฮอร์มิเทจทำงานอะไรในพิพิธภัณฑ์ศิลปะรัสเซีย

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ในอาคารหรูของพิพิธภัณฑ์เฮอร์มิเทจ เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก มีพนักงานกลุ่มหนึ่งที่ไม่มีบัตรตอกเวลาและไม่ต้องเข้าประชุม พวกมันเดินสี่ขา หลบอยู่ตามชั้นใต้ดิน และเป็นส่วนหนึ่งของพิพิธภัณฑ์มานานหลายศตวรรษ นั่นคือแมวเฮอร์มิเทจ

ภาพจำของพิพิธภัณฑ์แห่งนี้มักเป็นห้องโถงสีทอง ภาพวาดชั้นครู และพระราชวังฤดูหนาว แต่ใต้พื้นที่จัดแสดงมีเครือข่ายห้องใต้ดินเก่าแก่ซึ่งเป็นอาณาจักรของแมว พวกมันถูกเลี้ยงดูเพื่อควบคุมหนูและสัตว์ฟันแทะที่อาจสร้างความเสียหายต่ออาคารเก่า วัสดุเก็บรักษา และพื้นที่บริการของพิพิธภัณฑ์

เรื่องนี้ไม่ได้เริ่มในสมัยพระนางแคทเธอรีนที่ 2 โดยตรง ต้นทางที่ได้รับการบันทึกชัดกว่าคือยุคจักรพรรดินีเอลิซาเบธแห่งรัสเซีย พระองค์มีพระราชกฤษฎีกาในปี ค.ศ. 1745 ให้ส่งแมวฝีมือดีจากคาซานมายังพระราชวังฤดูหนาวเพื่อจัดการปัญหาหนู ต่อมาในสมัยแคทเธอรีนที่ 2 แมวได้รับสถานะเชิงสัญลักษณ์ในฐานะ “แมวประจำราชสำนัก” และกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตในพระราชวัง

หน้าที่ของแมววันนี้จึงไม่ใช่การปล่อยเข้าไปเฝ้าภาพเรมบรันต์ในห้องจัดแสดง แมวส่วนใหญ่อาศัยและเดินตรวจตราในชั้นใต้ดินและเขตหลังบ้านของพิพิธภัณฑ์ การมีอยู่ของพวกมันเป็นการป้องกันสัตว์ฟันแทะแบบต่อเนื่อง ควบคู่กับการดูแลอาคารตามมาตรฐานสมัยใหม่

จำนวนแมวไม่ใช่ตัวเลขตายตัว รายงานในช่วงต่าง ๆ เคยระบุราว 50 ตัว 60 ตัว และมากกว่า 70 ตัว เพราะมีการรับแมวใหม่ ทำหมัน ดูแลสุขภาพ และหาบ้านให้แมวบางตัวเป็นระยะ พิพิธภัณฑ์จึงไม่ได้ “จ้างแมว 70 ตัว” แบบตำแหน่งงานบริษัท แต่ดูแลฝูงแมวประจำพื้นที่อย่างเป็นระบบ

แมวแต่ละตัวมีชื่อ มีบัตรหรือแฟ้มประจำตัว และข้อมูลสุขภาพสำหรับการดูแล เจ้าหน้าที่เตรียมอาหารในครัวแมว มีพื้นที่พักฟื้นและการรักษาเมื่อจำเป็น รายละเอียดเหล่านี้ทำให้คำว่า “พาสปอร์ตแมว” ฟังดูเหมือนเรื่องเล่าเกินจริง แต่แก่นของมันคือการมีทะเบียนและประวัติรายตัว ไม่ใช่หนังสือเดินทางสำหรับพาแมวออกนอกประเทศ

พิพิธภัณฑ์ยังยกระดับแมวจากผู้ช่วยหลังบ้านให้เป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรม มีวันแมวเฮอร์มิเทจ กิจกรรมสำหรับเด็ก งานศิลปะ และโครงการหาบ้านให้แมวที่พร้อมย้ายออก เจ้าหน้าที่ของพิพิธภัณฑ์ถึงกับพูดติดตลกว่า แมวมีเลขานุการสื่อของตัวเอง

เรื่องของแมวเฮอร์มิเทจจึงน่าสนใจกว่าภาพแมวเดินในวัง มันคือวิธีที่สถานที่เก่าแก่รับมือปัญหาธรรมดาอย่างหนู ด้วยความสัมพันธ์ที่ยาวนานจนกลายเป็นเอกลักษณ์ของพิพิธภัณฑ์ แมวไม่ได้เป็นเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยของภาพวาดทุกห้อง แต่เป็นกำลังสำคัญในพื้นที่ที่ผู้เข้าชมแทบไม่เคยเห็น และเป็นผู้อาศัยที่มีชื่อ มีคนดูแล และมีตำแหน่งพิเศษในใจคนทั้งเมือง