4 ตระกูลธุรกิจที่เก่าแก่ที่สุดในไทย จากร้านค้าเล็ก ๆ สู่ตำนานอาณาจักรธุรกิจข้ามรุ่น

เบื้องหลังห้างสรรพสินค้า ธนาคาร สินค้าอุปโภคบริโภค และบริษัทขนาดใหญ่ที่คนไทยคุ้นเคย ล้วนมีจุดเริ่มต้นจากธุรกิจเล็ก ๆ ของคนรุ่นบุกเบิก บางครอบครัวเริ่มจากการค้าข้าวริมแม่น้ำ บางตระกูลสร้างตัวจากร้านขายยา ขณะที่บางแห่งเริ่มต้นจากร้านขายเมล็ดพันธุ์ ก่อนเติบโตเป็นอาณาจักรธุรกิจที่มีอิทธิพลต่อเศรษฐกิจไทยมาจนถึงปัจจุบัน

นี่คือ 4 ตระกูลธุรกิจเก่าแก่ของไทย เรียงตามปีที่มีหลักฐานบันทึกจุดเริ่มต้นของกิจการครอบครัว

อันดับ 1 ตระกูลหวั่งหลี จุดเริ่มต้นจากการค้าข้าวในสมัยรัชกาลที่ 5

จุดเริ่มต้น: พ.ศ. 2414

ตระกูลหวั่งหลีเป็นหนึ่งในครอบครัวพ่อค้าชาวจีนแต้จิ๋วที่มีประวัติยาวนานในประเทศไทย ต้นตระกูลคือ นายตันฉื่อฮ้วง ซึ่งเดินทางเข้ามาค้าขายในสยามตั้งแต่ พ.ศ. 2401 ก่อนตัดสินใจตั้งรกรากในไทยเมื่อ พ.ศ. 2414 ในช่วงต้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

ธุรกิจในยุคแรกเกี่ยวข้องกับการค้าข้าวและโรงสี โดยอาศัยเส้นทางการค้าทางน้ำซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของเศรษฐกิจสยามในเวลานั้น ต่อมาตระกูลได้ขยายกิจการไปสู่การเดินเรือ การเงิน และธุรกิจอื่น ๆ

หนึ่งในสถานที่ที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ของตระกูลคือ ล้ง 1919 ซึ่งเดิมเป็นท่าเรือและโกดังสินค้า ก่อนที่ตระกูลหวั่งหลีจะเข้าซื้อใน พ.ศ. 2462 และใช้เป็นพื้นที่ดำเนินกิจการค้าข้าว

จากพ่อค้าริมแม่น้ำในอดีต ตระกูลหวั่งหลีจึงกลายเป็นหนึ่งในครอบครัวนักธุรกิจเก่าแก่ที่มีบทบาทในประวัติศาสตร์การค้าของไทย

อันดับ 2 ตระกูลโอสถานุเคราะห์ จากร้านขายยาเต๊กเฮงหยู สู่ธุรกิจระดับประเทศ

จุดเริ่มต้น: พ.ศ. 2434

หากพูดถึงชื่อโอสถสภา หลายคนคงนึกถึงเครื่องดื่มชูกำลัง M-150 และผลิตภัณฑ์อุปโภคบริโภคอีกหลายชนิด แต่จุดเริ่มต้นของธุรกิจแห่งนี้ไม่ได้มาจากโรงงานขนาดใหญ่ หากเป็นร้านขายของเบ็ดเตล็ดชื่อ เต๊กเฮงหยู ในย่านสำเพ็ง ก่อตั้งโดยนายแป๊ะ โอสถานุเคราะห์ เมื่อ พ.ศ. 2434

ร้านแห่งนี้เริ่มจำหน่ายสินค้าและยาสมุนไพรจีน โดยผลิตภัณฑ์ที่สร้างชื่อเสียงคือยากฤษณากลั่นตรากิเลน ซึ่งได้รับความนิยมจากผู้บริโภคในยุคนั้น และกลายเป็นรากฐานสำคัญของกิจการ

เมื่อเวลาผ่านไป ธุรกิจได้รับการพัฒนาจากร้านค้าขนาดเล็กสู่กิจการผลิตและจำหน่ายยา ก่อนขยายไปสู่สินค้าเพื่อสุขภาพ เครื่องดื่ม และผลิตภัณฑ์อุปโภคบริโภคหลากหลายประเภท

ปัจจุบันโอสถสภาเป็นบริษัทมหาชนที่มีแบรนด์สินค้าคุ้นหูคนไทยหลายแบรนด์ เรื่องราวของตระกูลโอสถานุเคราะห์จึงสะท้อนการเปลี่ยนผ่านจากร้านขายยาในย่านสำเพ็ง สู่ธุรกิจขนาดใหญ่ที่อยู่คู่ตลาดไทยมานานกว่าหนึ่งศตวรรษ

อันดับ 3 ตระกูลเจียรวนนท์ จากร้านขายเมล็ดพันธุ์ สู่เครือธุรกิจระดับนานาชาติ

จุดเริ่มต้น: พ.ศ. 2464

อีกหนึ่งตระกูลที่มีประวัติธุรกิจยาวนานคือ ตระกูลเจียรวนนท์ ผู้ก่อตั้งเครือเจริญโภคภัณฑ์ หรือ CP ซึ่งมีจุดเริ่มต้นจากร้านจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ผักชื่อ เจียไต๋จึง ในย่านทรงวาด กรุงเทพฯ

กิจการเริ่มต้นจากสองพี่น้องชาวจีนที่เข้ามาค้าขายในประเทศไทย โดยมองเห็นโอกาสจากภาคเกษตรกรรมและความต้องการเมล็ดพันธุ์ของเกษตรกร ร้านเล็ก ๆ แห่งนี้จึงค่อย ๆ เติบโตและขยายการดำเนินงานตามความเปลี่ยนแปลงของตลาด

ในเวลาต่อมา ธุรกิจได้พัฒนาไปสู่การผลิตอาหารสัตว์ การเกษตรครบวงจร และอุตสาหกรรมอาหาร ก่อนขยายไปสู่ธุรกิจค้าปลีก โทรคมนาคม และเทคโนโลยี

ชื่อของตระกูลเจียรวนนท์เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางผ่านเครือ CP ซึ่งมีธุรกิจอยู่ทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ จากร้านขายเมล็ดพันธุ์เมื่อกว่าร้อยปีก่อน จึงกลายเป็นหนึ่งในกลุ่มธุรกิจขนาดใหญ่ที่มีบทบาทต่อเศรษฐกิจไทยและภูมิภาคเอเชีย

อันดับ 4 ตระกูลจิราธิวัฒน์ จากร้านค้าครอบครัว สู่จักรวาลค้าปลีกเซ็นทรัล

จุดเริ่มต้น: พ.ศ. 2490

ตระกูลจิราธิวัฒน์เป็นอีกหนึ่งครอบครัวนักธุรกิจที่สร้างชื่อเสียงจากกิจการค้าปลีก โดยมีจุดเริ่มต้นจากร้านค้าครอบครัวขนาดเล็กในกรุงเทพฯ ซึ่งก่อตั้งโดยเตียง จิราธิวัฒน์ เมื่อ พ.ศ. 2490

ต่อมาเมื่อสัมฤทธิ์ จิราธิวัฒน์ เข้ามาช่วยขยายกิจการ ธุรกิจครอบครัวก็เติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง จนกระทั่งเปิดห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัลแห่งแรกในย่านวังบูรพา เมื่อ พ.ศ. 2499 ถือเป็นก้าวสำคัญที่ทำให้ชื่อเซ็นทรัลเริ่มเป็นที่รู้จักในวงกว้าง

จากห้างสรรพสินค้าแห่งแรก ธุรกิจได้ขยายไปสู่ศูนย์การค้า โรงแรม ร้านอาหาร อสังหาริมทรัพย์ และธุรกิจค้าปลีกหลากหลายรูปแบบ

ปัจจุบันกลุ่มเซ็นทรัลมีธุรกิจครอบคลุมหลายประเทศ และเป็นหนึ่งในกลุ่มธุรกิจค้าปลีกและบริการรายใหญ่ของไทย ความสำเร็จของตระกูลจิราธิวัฒน์จึงไม่ได้อยู่แค่การสร้างห้างสรรพสินค้า แต่ยังรวมถึงการปรับตัวให้เข้ากับพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงไปในแต่ละยุค

จากกิจการเล็ก ๆ สู่มรดกทางเศรษฐกิจที่ส่งต่อข้ามรุ่น

เรื่องราวของทั้ง 4 ตระกูลแสดงให้เห็นว่า อาณาจักรธุรกิจขนาดใหญ่ไม่ได้เกิดขึ้นในชั่วข้ามคืน แต่เริ่มจากการมองเห็นโอกาสในยุคของตนเอง ไม่ว่าจะเป็นการค้าข้าว การจำหน่ายยา การขายเมล็ดพันธุ์ หรือการค้าปลีก

สิ่งที่น่าสนใจคือ ธุรกิจเหล่านี้ไม่ได้หยุดอยู่กับรูปแบบเดิม แต่ค่อย ๆ ปรับตัวและขยายกิจการให้เข้ากับยุคสมัย จนกลายเป็นชื่อที่คนไทยคุ้นเคย และมีบทบาทในเศรษฐกิจมาจนถึงปัจจุบัน