เส้นทาง 22,000 กม. เดินได้จริงหรือไม่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เส้นสีเดียวที่ลากจากปลายแอฟริกาไปถึงรัสเซียตะวันออก ดูเหมือนโจทย์ในแผนที่มากกว่าการเดินทางของมนุษย์คนหนึ่ง จุดเริ่มอยู่แถวเคปทาวน์ ประเทศแอฟริกาใต้ ปลายทางคือเมืองมากาดาน ริมทะเลโอค็อตสก์ของรัสเซีย ระยะที่มักถูกส่งต่อกันคือราว 22,387 กิโลเมตร โดยไม่ต้องลงเรือ

ตัวเลขนี้น่าตกใจ แต่ควรแยกให้ชัดระหว่าง “เส้นทางบนแผนที่” กับ “สถิติโลก” เพราะยังไม่พบองค์กรสถิติโลกหรือหน่วยงานแผนที่ที่รับรองว่าเส้นเคปทาวน์–มากาดานคือเส้นทางเดินเท้าที่ยาวที่สุดในโลกอย่างเป็นทางการ เส้นทางจริงเปลี่ยนได้ตามด่านพรมแดน ถนนที่ใช้ได้ สภาพความมั่นคง และกฎวีซ่าในแต่ละช่วง

หากมองในเชิงภูมิศาสตร์ การเดินบนผืนดินต่อเนื่องระหว่างสองจุดนี้พอจินตนาการได้: ขึ้นผ่านทวีปแอฟริกา เข้าสู่แอฟริกาเหนือและตะวันออกกลาง ต่อไปยังตุรกี คอเคซัส เอเชียกลางหรือรัสเซีย ก่อนมุ่งผ่านไซบีเรียไปยังมากาดาน แต่คำว่า “ไม่ต้องพึ่งเรือ” ไม่ได้แปลว่าเดินได้อย่างเสรีตลอดแนว เส้นทางบนกระดาษต้องผ่านพรมแดนจริงหลายประเทศ ซึ่งบางจุดปิดอยู่ มีข้อห้าม หรือมีความเสี่ยงด้านความปลอดภัย

ประเด็นนี้ทำให้คำบอกเล่าว่า “เดินผ่านซีเรีย” ไม่ควรถูกเขียนเป็นเงื่อนไขตายตัว เส้นทางข้ามทวีปมีทางเลือกหลายแนว และแนวที่ปลอดภัยหรือได้รับอนุญาตในปีหนึ่งอาจใช้ไม่ได้ในอีกปีหนึ่ง การทำเส้นให้ต่อกันบนแผนที่จึงง่ายกว่าการขออนุญาตเดินผ่านทุกประเทศมาก

เรื่องเวลายิ่งเห็นภาพชัดขึ้นเมื่อคำนวณตรง ๆ ถ้าใช้ระยะ 22,387 กิโลเมตร และเดินด้วยความเร็วเฉลี่ย 5 กิโลเมตรต่อชั่วโมงแบบไม่หลับไม่นอน จะใช้ประมาณ 4,477 ชั่วโมง หรือ 187 วัน ไม่ถึง 1 ปี ส่วนการเดินวันละ 8 ชั่วโมงจะได้ราว 40 กิโลเมตรต่อวัน ใช้ประมาณ 560 วัน หรือราว 1 ปีครึ่ง

ตัวเลข “เกือบ 3 ปี” จึงเกิดขึ้นได้ หากเดินเฉลี่ยราว 20 กิโลเมตรต่อวัน: 22,387 หาร 20 เท่ากับประมาณ 1,119 วัน หรือ 3.1 ปี นี่ยังไม่รวมวันพัก ฟื้นตัวจากบาดเจ็บ รอเอกสาร รอฤดูกาลที่เหมาะสม หรืออ้อมพื้นที่ที่เดินผ่านไม่ได้ ระยะบนถนนจริงอาจยาวกว่าเส้นที่ตั้งต้นไว้ด้วย

ความโหดของโจทย์นี้ไม่ได้อยู่ที่ระยะรวมเพียงอย่างเดียว คนเดินต้องรับมือทั้งอากาศร้อนและขาดแคลนน้ำในเขตแห้งแล้ง ลมหนาวและหิมะในรัสเซียตะวันออก ถนนเปลี่ยวหลายร้อยกิโลเมตร อุปกรณ์ที่สึกหรอ รวมถึงการจัดหาอาหาร ที่พัก และการสื่อสาร ทุกก้าวต้องอาศัยแผนสนับสนุน ไม่ใช่แค่รองเท้าคู่เดียวกับกำลังใจ

คำกล่าวว่า “ยังไม่มีมนุษย์คนใดทำสำเร็จ” ก็ยืนยันไม่ได้จากหลักฐานสาธารณะที่ตรวจพบ เพราะการเดินทางไกลระดับนี้ไม่มีฐานข้อมูลกลางที่บันทึกทุกความพยายาม สิ่งที่พูดได้ตรงกว่า คือยังไม่มีบันทึกที่น่าเชื่อถือและตรวจสอบได้ว่าใครเดินเส้นเคปทาวน์–มากาดานตามระยะดังกล่าวครบทั้งเส้น

ดังนั้น เส้นทาง 22,387 กิโลเมตรนี้มีคุณค่าในฐานะภาพทดลองทางภูมิศาสตร์: โลกมีผืนดินเชื่อมต่อกันไกลกว่าที่เห็นในแผนที่ย่อส่วนมาก แต่ยังไม่ควรถูกเรียกว่า “สถิติโลก” แบบฟันธง หากมีคนจะทำให้เป็นการเดินจริง เขาต้องพิสูจน์ทั้งเส้นทาง เวลา หลักฐานตำแหน่ง และการผ่านพรมแดน ไม่ใช่เพียงไปถึงปลายทางเท่านั้น