รู้หรือไม่? นำเข้าของเล่นบางชนิดหรือโมเดลบางรุ่นเข้ามาขายเอง เสี่ยงโดนจับปรับหลักแสนถ้าไม่มี มอก.

กระแสการสะสมอาร์ตทอย (Art Toys) โมเดล ฟิกเกอร์ และของเล่นสะสม กำลังเติบโตอย่างมหาศาล ทำให้พ่อค้าแม่ค้าออนไลน์และนักสะสมหลายคนเริ่มหันมานำเข้าสินค้าเหล่านี้จากต่างประเทศเข้ามาขายเองในไทย ทว่าหลายคนกลับตกหล่นข้อกฎหมายสำคัญ จนต้องเผชิญกับโทษปรับหลักแสนบาทหรือโดนยึดสินค้าทั้งหมดที่ด่านศุลกากร เพียงเพราะคำว่า มอก. (มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม)

ทำไมของเล่นและโมเดลถึงกลายเป็นสินค้าควบคุมที่นำเข้าสุ่มสี่สุ่มห้าไม่ได้?

1. ของเล่นเด็กจัดเป็นสินค้าควบคุมบังคับ (มอก. 685-2540): ตามกฎหมายไทย ผลิตภัณฑ์ที่เข้าข่ายเป็น "ของเล่น" สำหรับเด็กอายุไม่เกิน 14 ปี ทั้งหมด จัดเป็นสินค้าควบคุมมาตรฐานบังคับ เพื่อป้องกันอันตรายจากสารเคมีในพลาสติก สีทา หรือชิ้นส่วนขนาดเล็กที่อาจหลุดเข้าคอเด็กได้ การนำเข้าเพื่อจำหน่ายโดยไม่มีใบอนุญาตจากสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) ถือว่ามีความผิดทางกฎหมาย

2. ความก้ำกวมระหว่าง "ของเล่น" กับ "ของสะสม": หลายคนเข้าใจผิดว่า Art Toys หรือโมเดลราคาแพงคือ "ของสะสมสำหรับผู้ใหญ่" จึงไม่ต้องขอ มอก. แต่ในทางปฏิบัติของเจ้าหน้าที่ หากบนกล่องไม่มีฉลากระบุชัดเจนว่า "สำหรับผู้ใหญ่อายุ 15 ปีขึ้นไป" หรือมีรูปลักษณ์ที่เด็กสามารถนำมาเล่นได้ สินค้านั้นจะถูกตีความว่าเป็นของเล่นทันที และต้องผ่านกระบวนการตรวจ มอก. ก่อนนำเข้า

3. โทษปรับหนักและเสี่ยงโดนยึดของ: การนำเข้าสินค้าควบคุมมาตรฐานบังคับโดยไม่ได้รับใบอนุญาต มีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 2,000,000 บาท (สองล้านบาท) ส่วนผู้ที่นำมาวางขายต่อโดยไม่มีเครื่องหมาย มอก. แสดงบนสินค้า มีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 500,000 บาท

4. ขั้นตอนการขออนุญาตที่ต้องใช้เวลาและเอกสาร: การขอใบอนุญาตนำเข้า มอก. ต้องมีการส่งตัวอย่างสินค้าไปทดสอบความปลอดภัยในห้องแล็บ มีเอกสารรับรองจากโรงงานผู้ผลิต และเสียค่าธรรมเนียมตามขั้นตอน ซึ่งหากเป็นแม่ค้ารายย่อยที่นำเข้าปริมาณน้อย ต้นทุนตรงนี้อาจสูงเกินกว่ากำไรที่จะได้รับ

สำหรับใครที่คิดจะทำธุรกิจนำเข้าของเล่นหรือโมเดลมาขาย ควรศึกษาเกณฑ์การระบุอายุบนบรรจุภัณฑ์ และตรวจสอบกับทาง สมอ. หรือชิปปิ้งให้ชัดเจนก่อนสั่งของ เพื่อป้องกันความเสียหายทางธุรกิจที่อาจเกิดขึ้นโดยไม่ตั้งใจ