เนยถั่วช่วยแก้อาการสะอึกได้จริงหรือไม่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

อยู่ดี ๆ ก็สะอึกขึ้นมาระหว่างกินข้าว ทั้งที่ลองกลั้นหายใจ จิบน้ำเย็น หรือเปลี่ยนท่านั่งแล้วก็ยังมีเสียง “ฮึก” แทรกไม่หยุด หลายคนจึงส่งต่อวิธีบ้าน ๆ ว่าให้กลืนเนยถั่วหนึ่งช้อนโต๊ะ เพราะความเหนียวของมันจะช่วยตัดวงจรสะอึกได้

วิธีนี้ฟังดูน่าสนใจ แต่คำว่า “รีเซ็ตเส้นประสาทได้ในพริบตา” ยังไปไกลกว่าหลักฐานที่มีอยู่ ปัจจุบันยังไม่มีการทดลองทางคลินิกคุณภาพดีที่ยืนยันว่าเนยถั่วรักษาสะอึกได้ หรือกำหนดได้ว่า 1 ช้อนโต๊ะคือปริมาณที่ได้ผลกับทุกคน

สะอึกเกิดจากอะไร

อาการสะอึกเกิดจากกะบังลมหดเกร็งแบบไม่ตั้งใจ แล้วกล่องเสียงปิดตามอย่างรวดเร็ว จึงเกิดเสียงสะอึกขึ้นมา ปัจจัยกระตุ้นที่พบบ่อยคือกินหรือดื่มเร็ว ท้องอืด ดื่มน้ำอัดลม หัวเราะมาก อาหารเผ็ด หรือแอลกอฮอล์ ข้อมูลจาก UCLA Health ระบุว่าสะอึกแบบเฉียบพลันมักอยู่ไม่เกิน 48 ชั่วโมง และส่วนมากหายเองภายในไม่กี่นาที

ที่มาของแนวคิดเรื่องเนยถั่วน่าจะอยู่ที่ความเหนียวหนืดของอาหารชนิดนี้ เมื่อกลืนช้า ๆ ลิ้น คอ การกลืน และการหายใจต้องประสานจังหวะกันมากขึ้น จึงอาจเบนความสนใจหรือขัดจังหวะรีเฟล็กซ์ที่กำลังกระตุกอยู่ได้ในบางคน นี่เป็นคำอธิบายเชิงกลไกที่พอฟังได้ แต่ยังไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่าเส้นประสาทเวกัสถูก “รีเซ็ต” จริง

เส้นประสาทเวกัสมีส่วนเกี่ยวข้องกับรีเฟล็กซ์สะอึก และวิธีอย่างจิบน้ำเย็นช้า ๆ กลั้วคอด้วยน้ำเย็น หรือเปลี่ยนรูปแบบการหายใจ ก็ถูกอธิบายว่าอาจกระตุ้นวงจรนี้ได้เช่นกัน อย่างไรก็ตาม Mayo Clinic ระบุชัดว่าไม่มีวิธีหยุดสะอึกที่แน่นอน การกลั้นหายใจ จิบน้ำเย็น หรือวิธีพื้นฐานต่าง ๆ อาจช่วยได้ แต่ยังไม่ได้รับการพิสูจน์ว่าทำงานได้เสมอ

ถ้าอยากลอง ต้องระวังเรื่องไหน

ผู้ใหญ่ที่ไม่แพ้ถั่วลิสงและกลืนอาหารได้ปกติอาจลองเนยถั่วปริมาณเล็กน้อยแล้วกลืนช้า ๆ ได้ แต่ไม่ควรฝืนกลืนก้อนใหญ่หรือกลืนขณะหายใจติดขัด เพราะเนยถั่วมีความหนืดและอาจติดคอได้ โดยเฉพาะเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ คนที่มีปัญหาการกลืน หรือผู้ที่เคยสำลักง่าย กลุ่มเหล่านี้ไม่ควรใช้วิธีนี้

และไม่ควรทดลองเด็ดขาดหากมีประวัติแพ้ถั่วลิสง เพราะอาการแพ้อาจรุนแรงจนหายใจลำบากได้ เนยถั่วจึงไม่ใช่ “ทริกปลอดภัยสำหรับทุกคน” แม้จะเป็นอาหารที่อยู่ในครัวก็ตาม

ทางเลือกที่สมเหตุสมผลกว่า

• หยุดกินหรือดื่มเร็ว ๆ แล้วนั่งตัวตรง หายใจช้าและสม่ำเสมอ

• จิบน้ำเย็นทีละน้อย หรือกลั้วคอด้วยน้ำเย็น หากทำได้อย่างปลอดภัย

• หลีกเลี่ยงน้ำอัดลม อาหารมื้อใหญ่ และแอลกอฮอล์ในช่วงที่สะอึกง่าย

• หากสะอึกนานเกิน 48 ชั่วโมง รบกวนการนอน การกิน หรือมีอาการร่วม เช่น เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก ปวดศีรษะ ควรพบแพทย์

สรุปตรง ๆ คือ เนยถั่วอาจทำให้บางคนหยุดสะอึกได้จากการเปลี่ยนจังหวะกลืนและหายใจ แต่ยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าเป็นวิธีรักษาหรือรีเซ็ตเส้นประสาทเวกัสได้ทันที ถ้าอยากลองควรใช้ปริมาณน้อย กลืนอย่างระวัง และอย่าปล่อยให้สะอึกยืดเยื้อจนมองข้ามสัญญาณที่ควรตรวจหาสาเหตุ