ทำไมยาดมสมุนไพรจึงทำให้รู้สึกเย็นและหายใจโล่ง
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
เวลาคัดจมูกหรือรู้สึกอึดอัด หลายคนหยิบยาดมแท่งเล็กขึ้นมาสูด เพียงครู่เดียวก็รู้สึกเย็นวาบ ลมหายใจเหมือนผ่านจมูกได้คล่องกว่าเดิม ทั้งที่ก่อนหน้านั้นยังรู้สึกแน่นอยู่
ความรู้สึกนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร และความโล่งที่รับรู้หมายความว่าช่องจมูกเปิดกว้างขึ้นจริงหรือไม่?
เมนทอลกระตุ้นตัวรับความเย็นในเส้นประสาท ทำให้สมองรับรู้ถึงความเย็นและการไหลของอากาศชัดขึ้น จึงรู้สึกว่าจมูกโล่ง แม้ปริมาณอากาศที่ผ่านจมูกอาจไม่ได้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ความสบายที่รู้สึกเป็นของจริง แต่ไม่ได้ยืนยันว่าอาการบวมในจมูกลดลงแล้ว
ความเย็นที่เกิดขึ้นในระบบรับความรู้สึก
เมนทอลเป็นสารที่ให้ความเย็นและกลิ่นคุ้นเคยแบบสะระแหน่ เมื่อสูดไอของมันเข้าไป โมเลกุลจะสัมผัสกับปลายประสาทรับความรู้สึกบริเวณจมูก หนึ่งในตัวรับสำคัญมีชื่อว่า TRPM8 ซึ่งตอบสนองต่อความเย็นได้ด้วย
เมื่อเมนทอลกระตุ้นตัวรับนี้ เส้นประสาทจะส่งสัญญาณไปยังสมอง เราจึงรู้สึกเย็นคล้ายมีอากาศเย็นไหลผ่าน แม้อุณหภูมิในโพรงจมูกไม่ได้ลดลงอย่างชัดเจน กลิ่นหอมที่รับรู้ผ่านระบบรับกลิ่นก็เป็นอีกส่วนหนึ่งของประสบการณ์ขณะดม แต่กลิ่นกับความเย็นเป็นคนละสัญญาณกัน
การศึกษาเล็กชิ้นหนึ่งพบว่า ผู้เข้าร่วม 16 จาก 18 คนรู้สึกว่าหายใจทางจมูกดีขึ้นหลังสูดเมนทอล แต่การวัดอุณหภูมิเยื่อบุและการไหลของอากาศไม่พบการเปลี่ยนแปลง ผลนี้ช่วยแยกให้เห็นว่า ความรู้สึกโล่งกับปริมาณลมที่วัดได้อาจไม่ตรงกัน ทั้งนี้เป็นการศึกษาขนาดเล็ก ไม่ได้ทดสอบยาดมทุกสูตร
แล้วพิมเสนกับการบูรทำอะไร?
ยาดมแต่ละยี่ห้อมีส่วนผสมและสัดส่วนต่างกัน พิมเสนและการบูรเป็นสารระเหยที่มีกลิ่นเฉพาะตัว ช่วยสร้างกลิ่นหอมฉุนร่วมกับเมนทอลและส่วนผสมอื่น ส่วนหลักฐานเรื่องความรู้สึกเย็นในจมูกมีการอธิบายกลไกของเมนทอลชัดเจนกว่า
งานวิจัยเกี่ยวกับการบูรพบว่ามันมีผลต่อตัวรับและเซลล์ประสาทหลายชนิด แต่ผลจากการทดลองในเซลล์หรือสัตว์ยังนำมาอธิบายเป็นสูตรตายตัวไม่ได้ว่าพิมเสน การบูร และเมนทอลทำงานเหมือนกันทุกตัวในจมูกของคน ส่วนพิมเสนก็ไม่ควรถูกเหมารวมว่าออกฤทธิ์ผ่าน TRPM8 แบบเดียวกับเมนทอลโดยมีหลักฐานเท่ากัน
การสูดกลิ่นจึงอาจทำให้รู้สึกสดชื่นหรือสบายจมูกชั่วคราว แต่ไม่ได้รักษาสาเหตุของอาการคัดจมูก เช่น หวัด ภูมิแพ้ หรือเยื่อบุจมูกอักเสบ หากมีกลิ่นที่แรงจนแสบจมูก ไอ หรือระคายเคือง ควรหยุดใช้ และใช้ผลิตภัณฑ์ตามฉลาก หลีกเลี่ยงการกินหรือทาภายในจมูก
ถ้าคัดจมูกต่อเนื่อง รบกวนการนอน หรือมีอาการมากขึ้น ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อหาสาเหตุและเลือกวิธีดูแลที่เหมาะสม ยาดมอาจช่วยให้รู้สึกสบายขึ้นระหว่างนั้น แต่ไม่ควรใช้แทนการรักษาเมื่อมีอาการผิดปกติ
ทำไมหลังคาเรือนไทยจึงสูงชันและมีชายคายื่นยาว
พริกขี้หนูสวนกับพริกจินดาเผ็ดและหอมต่างกันเพราะอะไร
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
หวยลาววันนี้ 18 พฤศจิกายน 2569 เปิดแนวทางเลขเด่น 5-6 ส่องชุด 2 ตัว 3 ตัว พร้อมเลขน่าจับตา
สารหนูเป็นอันตรายต่อร่างกายมากแค่ไหน
วิเคราะห์เลขเด็ดคำชะโนด! ส่องเลขเด่นงวด 1 ธ.ค. 69
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
ทำไมสามจังหวัดสมุทรจึงอยู่ใกล้กัน
หม้อหุงข้าวไฟฟ้ารู้ได้อย่างไรว่าเมื่อไรควรเปลี่ยนเป็นโหมดอุ่น
ทำไมถนนสายเก่าในต่างจังหวัดจึงมีต้นไม้ใหญ่เรียงรายสองข้างทาง
สารหนูเป็นอันตรายต่อร่างกายมากแค่ไหน
อัลไซเมอร์เกิดจากอะไร รักษาหายไหม ? เช็ก 10 สัญญาณเตือน และระยะไหนที่ยังชะลอโรคได้
ภัยเงียบวัยทำงาน! เช็กด่วน "อาการเตือนกรดไหลย้อน" ระยะไหนเริ่มอันตราย เปิด5สัญญาณวิกฤต (Red Flags) ที่ต้องรีบพบแพทย์ ก่อนเสี่ยงลุกลามเป็นมะเร็งหลอดอาหาร
ประเทศไทยติดอันดับ 6 โลก ! Health Care Index 2026 คะแนน 77.6 เทียบชั้นเนเธอร์แลนด์


