ทำไมคนเราชอบแอบดีใจ เวลาเห็นคนดังหรือคนเพอร์เฟกต์ทำเรื่องพลาด?

ทำไมคนเราชอบแอบดีใจ เวลาเห็นคนดังหรือคนเพอร์เฟกต์ทำเรื่องพลาด?

เคยสังเกตไหมว่า เวลาข่าวดาราภาพลักษณ์ดีมีดราม่าโป๊ะแตก หรือคนเพอร์เฟกต์ที่ดูดีไปหมดทุกอย่างทำเรื่องพลาด สมองเรามักจะแอบรู้สึกสะใจหรือโล่งใจลึกๆ ทั้งที่เราก็ไม่ได้รู้จักหรือมีความแค้นส่วนตัวกับเขาเลยสักนิด

ในทางจิตวิทยา ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า Schadenfreude (ชะ-เดน-ฟรอย-เดอ) หรือความรู้สึก "สุขบนความซวยของคนอื่น" ร่วมกับ Tall Poppy Syndrome (ภาวะเกลียดคนเด่นคนดัง)

ทำไมการเห็นคนเพอร์เฟกต์ล้มลง ถึงทำให้คนเราแอบฟินได้?

1. การลดความอึดอัดจากอคติเปรียบเทียบ (Social Comparison): มนุษย์มักจะเปรียบเทียบตัวเองกับคนอื่นโดยไม่รู้ตัว พอเห็นคนที่ดูสมบูรณ์แบบทั้งรูปร่าง หน้าตา หรือฐานะ เราจะเกิดความรู้สึกด้อยกว่าลึกๆ แต่ทันทีที่คนๆ นั้นทำเรื่องพลาด สมองจะรู้สึกว่า "ช่องว่างความสมบูรณ์แบบ" ถูกทลายลงมาเท่ากับคนธรรมดา ทำให้เรารู้สึกว่าตัวเองไม่ได้ดูแย่เกินไปนัก

การคืนความยุติธรรมตามจิตใต้สำนึก (Perceived Justice): หลายคนมองว่าคนที่ประสบความสำเร็จหรือเพอร์เฟกต์มากๆ ได้รับความโชคดีหรือสิทธิพิเศษเกินหน้าเกินตาคนอื่น พอเห็นคนเหล่านั้นทำเรื่องพลาดหรือโดนลงโทษ สมองเราเลยหลอกตัวเองว่า "โลกนี้กลับมายุติธรรมแล้ว"

3. การหลั่งสารโดพามีนจากความล้มเหลวของผู้นำ: สมองส่วน Striatum ซึ่งเกี่ยวข้องกับระบบรางวัลและความสุข จะทำงานทันทีเมื่อเห็นคนที่อยู่เหนือกว่าต้องตกระกำลำบาก มันคือสัญชาตญาณดั้งเดิมในการเอาชีวิตรอดที่แอบดีใจเมื่อเห็นคู่แข่งตัวเต็งในฝูงอ่อนแอลง

ความรู้สึกแบบนี้เกิดขึ้นได้กับทุกคนเป็นเรื่องปกติ แต่การรู้ทันจิตใต้สำนึกตัวเอง จะช่วยให้เราไม่เผลอใช้อารมณ์สะใจนี้ไปรังแกหรือกดคนอื่นซ้ำเติมในโซเชียลมีเดีย