หน้าแรก ตรวจหวย เว็บบอร์ด ควิซ แชร์ลิ้ง Page อัลบั้ม คำคม Glitter เกมถอดรหัสภาพ คำนวณ การเงิน ราคาทองคำ กินอะไรดี
ข้อตกลงการใช้บริการนโยบายความเป็นส่วนตัวนโยบายเนื้อหานโยบายการสร้างรายได้About Usติดต่อเว็บไซต์แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม

ลูกฟุตบอลมี 32 ชิ้น 12 ห้าเหลี่ยมดำกับ 20 หกเหลี่ยมขาว เพราะเป็นรูปทรงที่กลมที่สุดที่เย็บได้

เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี

ไม่ว่าจะในสนามหญ้า ในการ์ตูน หรือบนป้ายโฆษณา ลูกฟุตบอลที่ทุกคนจำได้มีลายเดียวกันเสมอ คือห้าเหลี่ยมสีดำสลับกับหกเหลี่ยมสีขาว แต่มีไม่กี่คนที่รู้ว่าทำไมต้องเป็น 32 ชิ้น ทำไมต้องมีห้าเหลี่ยม 12 ชิ้น และทำไมต้องดำขาว คำตอบรวมทั้งคณิตศาสตร์ โทรทัศน์ และดาวเทียมเข้าไว้ด้วยกัน

⚽ 32 ชิ้นมาจากไหน

ลูกฟุตบอลแบบคลาสสิกที่เราเห็นกันจนชินตาประกอบด้วยชิ้นส่วน 32 ชิ้น คือห้าเหลี่ยมสีดำ 12 ชิ้นกับหกเหลี่ยมสีขาว 20 ชิ้น เย็บเข้าด้วยกันจนกลายเป็นรูปทรงที่เรียกว่า truncated icosahedron หรือทรงยี่สิบหน้าตัดยอด รูปทรงนี้มี 60 จุดยอดกับ 90 ขอบ และในยุคที่มันถือกำเนิดขึ้นมา FIFA บอกว่ามันคือรูปทรงที่กลมที่สุดเท่าที่เย็บได้ในตอนนั้น

ลูกบอลลายนี้กลายเป็นที่รู้จักไปทั่วโลกในชื่อ Adidas Telstar ลูกบอลอย่างเป็นทางการของฟุตบอลโลก 1970 ที่เม็กซิโก ซึ่งเป็นครั้งแรกที่ Adidas ได้เป็นผู้จัดหาลูกบอลให้ฟุตบอลโลก และเป็นลูกบอลโลกใบแรกที่ใช้รูปทรงนี้

ส่วนขนาดของลูกบอลก็มีกฎกำหนดไว้ชัดเจน กติกาฟุตบอลข้อ 2 (Law 2) กำหนดให้ลูกบอลไซส์ 5 ที่ใช้แข่งระดับผู้ใหญ่ต้องมีเส้นรอบวง 68–70 เซนติเมตร หนัก 410–450 กรัมตอนเริ่มแข่ง และสูบลมที่ความดัน 0.6–1.1 บรรยากาศ ไม่ว่าจะเย็บจากกี่ชิ้น ลูกบอลทุกลูกต้องอยู่ในกรอบนี้

📐 ทำไมต้องมีห้าเหลี่ยม

คำถามสำคัญคือทำไมไม่ใช้หกเหลี่ยมทั้งหมด คำตอบคือหกเหลี่ยมอย่างเดียวปิดเป็นทรงกลมไม่ได้ ถ้าเอาหกเหลี่ยมมาต่อกันจะได้แค่แผ่นเรียบเหมือนรังผึ้ง ไม่มีทางโค้งเข้าหากันจนปิดเป็นลูกได้ ห้าเหลี่ยม 12 ชิ้นจึงทำหน้าที่เป็นเหมือนมุมของลูกบอล คอยดึงหกเหลี่ยมให้โค้งเข้าหากันจนปิดสนิทเป็นทรงกลม

ตัวเลข 12 ไม่ได้มาจากการลองผิดลองถูก แต่เป็นจำนวนที่คณิตศาสตร์บังคับไว้ ถ้าอยากได้ทรงกลมที่ประกอบจากหกเหลี่ยมเป็นหลัก ต้องมีห้าเหลี่ยม 12 ชิ้นพอดี ไม่มากไม่น้อยกว่านี้ นี่คือเหตุผลที่ลูกฟุตบอลทุกใบที่ใช้ลายคลาสสิกมีห้าเหลี่ยมดำ 12 ชิ้นเท่ากันหมด

📺 สีดำขาวเพื่อทีวีขาวดำ

แล้วทำไมห้าเหลี่ยมต้องสีดำและหกเหลี่ยมต้องสีขาว คำตอบอยู่ในห้องนั่งเล่นของคนดู ฟุตบอลโลก 1970 เป็นครั้งแรกที่มีการถ่ายทอดสดเป็นสี แต่ในตอนนั้นบ้านส่วนใหญ่ทั่วโลกยังดูโทรทัศน์ขาวดำอยู่ ลูกฟุตบอลหนังสีน้ำตาลแบบเดิมมองเห็นยากมากบนจอขาวดำ ลายห้าเหลี่ยมดำบนพื้นขาวจึงถูกออกแบบมาเพื่อให้เห็นลูกบอลชัด ติดตามทิศทางและการหมุนของลูกได้ง่ายแม้ภาพจะไม่มีสี

ต้องพูดให้ตรงว่าประโยชน์ข้อนี้เป็นของยุคทีวีขาวดำเท่านั้น บนทีวีสีสมัยนี้ลายดำขาวไม่ได้ช่วยให้เห็นชัดกว่าสีอื่นแล้ว แต่มันกลายเป็นภาพจำของกีฬาฟุตบอลไปแล้ว

🛰️ ชื่อ Telstar มาจากดาวเทียม

ชื่อ Telstar ก็ไม่ได้ตั้งขึ้นมาลอยๆ แต่ตั้งตามดาวเทียมสื่อสาร Telstar ของ Bell Labs ที่ส่งขึ้นอวกาศในปี 1962 เป็นดาวเทียมดวงแรกของโลกที่ส่งสัญญาณโทรทัศน์สดข้ามทวีปได้ ตัวดาวเทียมมีรูปร่างกลมและเต็มไปด้วยแผงโซลาร์เซลล์ มองเผินๆ คล้ายลูกบอลลายดำขาวนี่เอง

อีกเรื่องที่หลายคนเข้าใจผิดคือคิดว่า Adidas เป็นคนคิดค้นรูปทรงนี้ ความจริงคือคนออกแบบคือ Eigil Nielsen นายทวารทีมชาติเดนมาร์ก เจ้าของเหรียญทองแดงโอลิมปิก 1948 ซึ่งก่อตั้งบริษัท Select Sport ขึ้นมา และรูปแบบ 32 ชิ้นนี้เริ่มใช้มาตั้งแต่ปี 1962 แล้ว Adidas เอามาใช้ในฟุตบอลโลก 1970 จนมันดังไปทั่วโลก ในทัวร์นาเมนต์นั้นมีลูก Telstar ของจริงแค่ 20 ลูก แต่หลังจากนั้นขายสำเนาไปได้ประมาณ 600,000 ลูก

🔄 แล้วลูกบอลสมัยนี้ล่ะ

ถ้าเดินไปดูฟุตบอลโลกสมัยนี้จะพบว่าลูกบอลไม่ได้มี 32 ชิ้นแล้ว Adidas เลิกใช้รูปทรง truncated icosahedron ตั้งแต่ฟุตบอลโลก 2006 ที่เยอรมนีเป็นต้นมา ลูกบอลรุ่นใหม่อย่าง Teamgeist ใช้แผ่นน้อยชิ้นลง เย็บน้อยลง บางรุ่นแทบไร้รอยเย็บ เพื่อให้ผิวเรียบ ลอยตัวนิ่ง และควบคุมทิศทางได้แม่นยำกว่าเดิม

รูปทรงเดียวกันนี้ยังไปโผล่ในที่ที่ไม่เกี่ยวกับฟุตบอลด้วย โมเลกุลคาร์บอน C60 หรือที่เรียกกันว่าบัคกี้บอล มีอะตอมคาร์บอน 60 อะตอมเรียงตัวเป็นรูปทรง truncated icosahedron เดียวกับลูกฟุตบอลเป๊ะๆ และโดมเรขาคณิต (geodesic dome) ก็ใช้โครงสร้างเดียวกันนี้เป็นต้นแบบ ลูกฟุตบอลจึงไม่ใช่แค่ลูกบอล แต่เป็นรูปทรงที่คณิตศาสตร์เลือกใช้ซ้ำๆ ทั้งในสนามและในห้องแล็บ

แต่ถึงลูกบอลจริงจะเปลี่ยนไปแล้ว ลาย 32 ชิ้นดำขาวก็ยังเป็นภาพแรกที่ทุกคนนึกถึงเมื่อพูดถึงฟุตบอล อยู่บนป้าย บนเสื้อ บนอีโมจิ และในการ์ตูนทั่วโลกมากว่า 50 ปี ลายที่เกิดจากคณิตศาสตร์ใบนี้กลายเป็นสัญลักษณ์ของกีฬาไปแล้ว ไม่ใช่แค่ลายลูกบอลอีกต่อไป

🟢 32 ชิ้น = คณิตศาสตร์ + ทีวี + ดาวเทียม

จำง่ายๆ 3 ข้อคือ ห้าเหลี่ยมดำ 12 ชิ้นคือกุญแจทางคณิตศาสตร์ที่ทำให้ลูกกลม หกเหลี่ยมขาว 20 ชิ้นคือตัวเติมผิวให้เต็ม และลายดำขาวกับชื่อ Telstar มาจากยุคโทรทัศน์ขาวดำและดาวเทียมสื่อสารดวงแรกของโลก ลูกฟุตบอลใบนี้จึงไม่ได้มี 32 ชิ้นเพราะความบังเอิญ แต่เพราะทุกชิ้นมีเหตุผลของมัน

⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม 
พีรพัฒน์ พีพี's profile
มีผู้เข้าชมแล้ว 10 ครั้ง
เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี
เขียนบทความเกร็ดความรู้ เรื่องเล่า และ fact-check บน Postjung เน้นเช็กข้อเท็จจริงจากแหล่งทางการก่อนเผยแพร่ทุกครั้ง
เป็นกำลังใจให้เจ้าของกระทู้โดยการ VOTE และ SHARE
Hot Topic ที่น่าสนใจอื่นๆ
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบันน้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!ญี่ปุ่นส่งเครื่องบินรบขึ้นฟ้า หลังเครื่องบินรัสเซียได้ละเมิดน่านฟ้าญี่ปุ่นสุนัขหมุนตัวก่อนนอนเพราะกำลังทำรังแบบหมาป่า ไม่ใช่หาที่นอนไม่เจอน้ำแข็งลอยน้ำได้เพราะน้ำเป็นสารไม่กี่ชนิดที่แข็งตัวแล้วขยายตัวเปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!ปฏิทินจีน เปิดแนวทางหวยงวด 1 ธ.ค. 69 เผยเลขข้างปฏิทิน จัดชุดสองตัวและสามตัวแม่ทำเนียนลอตเตอรี่เปิด 10 เลขเด็ดงวด 1 ธ.ค. 69 เทียบโพย 3 สำนักดัง ส่องเลขมงคลและข้อมูลสลากสัญจร จ.ตากเปิดยอดกฐินปี 2569 วัดพุทธพรหมยานทะลุ 116 ล้าน เทียบตัวเลขวัดดังทั่วไทยเลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศแปรงฟันก่อนนอนสำคัญที่สุดในวัน เพราะตอนหลับน้ำลายหยุดช่วยฟัน แบคทีเรียทำงานเต็มที่
ดู Hot Topic ทั้งหมด
กระทู้อื่นๆในบอร์ด กีฬา
เส้น 3 แต้มบาสเกตบอลไม่ได้มาจากสูตรคำนวณ แต่มาจากเทปวัดกับโค้ชสองคนประตูฟุตบอลกว้าง 7.32 เมตร สูง 2.44 เมตร ตัวเลขแปลกๆ นี้มาจากหน่วยอังกฤษปี 1863สนามหญ้าจริงกับหญ้าเทียมต่างกันตรงไหน หญ้าเทียมร้อนกว่าหญ้าจริงได้ถึง 60 องศา
ตั้งกระทู้ใหม่