นกฮูกหันหัวได้ 270 องศาเพราะตามันขยับไม่ได้ กระดูกคอ 14 ข้อกับหลอดเลือดสำรองคือคำตอบ
ภาพที่นกฮูกหันหัวกลับมามองข้างหลังโดยไม่ขยับตัวเลยเป็นภาพที่ใครเห็นก็ต้องหยุดดู มันหันได้ไกลจนหลายคนเชื่อว่ามันหันหัวได้รอบ 360 องศา แต่ความจริงน่าประหลาดกว่านั้น นกฮูกหันได้แค่ประมาณ 270 องศา และเบื้องหลังตัวเลขนี้คือตาที่ขยับไม่ได้ กระดูกคอที่มากกว่าคนเป็น 2 เท่า และระบบหลอดเลือดที่นักวิทยาศาสตร์เพิ่งไขปริศนาได้เมื่อปี 2013
🦉 270 องศา ไม่ใช่ 360
ต้องเคลียร์ความเชื่อผิดๆ นี้ก่อน นกฮูกหันหัวได้มากสุดประมาณ 270 องศา หรือข้างละประมาณ 135 องศา ไม่ใช่หมุนรอบตัวได้ 360 องศาอย่างที่หลายคนคิด 270 องศาก็มากพอแล้ว เพราะมันหมายความว่านกฮูกมองข้างหลังตัวเองได้โดยไม่ต้องขยับตัวเลยสักนิด
ถ้าเทียบกับคน เราหันหัวได้ข้างละประมาณ 90 องศา นกฮูกหันได้ไกลกว่าเราข้างละเกือบครึ่งรอบ แล้วมันทำได้อย่างไรโดยที่กระดูกคอไม่หักและเส้นเลือดไม่ขาด คำตอบเริ่มจากตาของมัน
👀 ตาที่ขยับไม่ได้
ตานกฮูกไม่ได้กลมเหมือนตาคน แต่มีรูปร่างเป็นท่อกลมยาว ยึดติดแน่นกับเบ้าตาด้วยวงแหวนกระดูกที่เรียกว่า sclerotic rings ทำให้ลูกตาขยับไม่ได้เลยแม้แต่น้อย ตาคนกลอกไปมาได้เพราะลูกตากลมและมีกล้ามเนื้อดึงได้รอบทิศ แต่ตานกฮูกถูกตรึงไว้กับกะโหลกแบบถาวร
การตรึงตาไว้แบบนี้มีเหตุผล เพราะตานกฮูกใหญ่มากเมื่อเทียบกับหัว เพื่อรับแสงในความมืดได้มากที่สุด ถ้าตาใหญ่ขนาดนี้ยังขยับได้อีก กะโหลกคงไม่มีที่พอให้นกฮูกหันหัวได้มากขนาดนี้ และนกฮูกก็ไม่จำเป็นต้องกลอกตา เพราะมันหันทั้งหัวแทนได้ นั่นคือเหตุผลที่คอของมันต้องยืดหยุ่นเป็นพิเศษ
🦴 กระดูกคอ 14 ข้อ
กระดูกคอนกฮูกมี 14 ข้อ เทียบกับคนและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเกือบทุกชนิดที่มีแค่ 7 ข้อ แม้แต่ยีราฟที่คอยาวมากก็ยังมีกระดูกคอแค่ 7 ข้อเหมือนคน แค่แต่ละข้อยาวกว่าเท่านั้น นกฮูกที่มีข้อมากเป็น 2 เท่าจึงมีจุดหมุนมากขึ้น การหมุนกระจายไปทั่วคอ ข้อละนิดเดียว จนรวมกันได้ถึง 270 องศา
นกฮูกไม่ได้หันหัวเพราะมีข้อต่อเดียวที่หมุนได้รอบ แต่เพราะการหมุนถูกแบ่งให้กระดูกทั้ง 14 ข้อช่วยกันรับภาระ ข้อละประมาณ 19 องศาเท่านั้น นอกจากนี้ข้อต่อระหว่างกะโหลกกับกระดูกสันหลังของนกฮูกยังเป็นจุดหมุนเดียว ต่างจากคนที่มี 2 จุด ทำให้หัวหมุนได้อิสระกว่า
🩸 หลอดเลือดไม่ขาด: งานวิจัยปี 2013
แต่กระดูกคอเยอะอย่างเดียวไม่พอ เพราะปัญหาที่แท้จริงคือเลือด ถ้าคนหันคอแรงๆ เกินไป หลอดเลือดแดงที่เลี้ยงสมองอาจถูกบีบหรือฉีกขาด ผนังหลอดเลือดเสียหาย เกิดลิ่มเลือดและโรคหลอดเลือดสมองได้ นกฮูกหันคอไกลกว่าคนมากทุกวันโดยไม่เป็นอะไรเลย ปริศนานี้ค้างคาใจนักวิทยาศาสตร์มานาน จนกระทั่งปี 2013 ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัย Johns Hopkins นำโดย Fabian de Kok-Mercado และ Philippe Gailloud ศึกษานกฮูกหิมะ นกฮูกบาร์ด และนกฮูกเขายาวที่ตายตามธรรมชาติ 12 ตัว ด้วยการฉีดสีเข้าหลอดเลือด ถ่ายภาพ CT และผ่าชันสูตร แล้วตีพิมพ์ผลในวารสาร Science
ทีมวิจัยเจอกลไกป้องกัน 4 อย่าง อย่างแรกคือรูในกระดูกคอที่หลอดเลือดแดง vertebral ผ่านนั้นกว้างกว่าเส้นเลือดประมาณ 10 เท่า ใน 12 จาก 14 ข้อ โดยมีถุงลมคอยรองรับ เส้นเลือดจึงเลื่อนตัวได้แทนที่จะถูกบีบ อย่างที่สองคือหลอดเลือดแดงเข้าสู่คอสูงกว่านกอื่น เข้าที่ข้อที่ 12 นับจากบนแทนที่จะเข้าที่ข้อที่ 14 ทำให้เส้นเลือดมีช่วงที่หย่อนกว่า อย่างที่สามคือหลอดเลือดที่ฐานกะโหลกใต้ขากรรไกรขยายตัวเป็นอ่างเก็บเลือด เก็บเลือดไว้เลี้ยงสมองและตาตอนที่คอหมุนแล้วเลือดไหลผ่านได้น้อยลง แล้วเติมกลับเมื่อคอตรง อย่างที่สี่คือเส้นเลือดเชื่อมเล็กๆ ระหว่างหลอดเลือดแดง carotid กับ vertebral ถ้าเส้นทางหนึ่งถูกบีบ เลือดจะไหลอ้อมไปอีกทางได้
🌙 หันหัวเพื่อล่าในความมืด
ความสามารถทั้งหมดนี้ไม่ได้มีไว้โชว์ แต่มีไว้ล่า นกฮูกเป็นนักล่ากลางคืนที่ต้องมองเห็นเหยื่อในความมืดเกือบสนิท การหันหัวโดยไม่ต้องขยับตัวทำให้ร่างกายนิ่งสนิท ไม่ส่งเสียง ไม่ขยับให้เหยื่อรู้ตัว และสแกนหาภัยกับเหยื่อได้รอบตัวโดยไม่ต้องบินไปมา
นกฮูกจึงเป็นตัวอย่างที่ดีของการที่ธรรมชาติแก้ปัญหาด้วยการแลกกัน มันแลกตาที่ขยับไม่ได้กับคอที่หมุนได้ไกล และแลกกับระบบหลอดเลือดที่ซับซ้อนกว่าสัตว์อื่น เพื่อให้การล่าในความมืดเป็นไปได้
🟢 ตาตรึง + คอ 14 ข้อ + หลอดเลือดสำรอง = 270 องศา
จำง่ายๆ 3 ข้อคือ ตานกฮูกเป็นท่อกลมที่ขยับไม่ได้จึงต้องหันหัวแทนการกลอกตา กระดูกคอ 14 ข้อแบ่งการหมุนข้อละนิดจนรวมได้ 270 องศา และหลอดเลือดมี 4 กลไกป้องกัน ทั้งรูในกระดูกที่กว้างกว่าเส้นเลือด 10 เท่า เส้นเลือดที่เข้าสูง อ่างเก็บเลือดที่ฐานกะโหลก และเส้นเลือดเชื่อมสำรอง นกฮูกหันหัวได้ไกลไม่ใช่เพราะคอหมุนได้รอบ แต่เพราะทั้งร่างกายถูกออกแบบมาให้หันได้ไกลโดยไม่ตาย
อ้างอิง: https://perchandglass.com/bird-facts/how-do-owls-turn-their-heads-so-far/ , http://www.smithsonianmag.com/science-nature/solving-the-mystery-of-owls-head-turning-abilities-9561557/?no-ist , https://www.newswise.com/articles/owl-mystery-unravelled-scientists-explain-how-bird-can-rotate-its-head-without-cutting-off-blood-supply-to-brain
เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี
มิราเคิลเบอร์รี่ ผลไม้มหัศจรรย์ที่เปลี่ยนรสเปรี้ยวให้กลายเป็นความหวาน
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
แปรงฟันก่อนนอนสำคัญที่สุดในวัน เพราะตอนหลับน้ำลายหยุดช่วยฟัน แบคทีเรียทำงานเต็มที่
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
เปิด 5 สิ่งของไม่ควรวางบนโต๊ะรับแขก โบราณเชื่อขัดโชคลาภ-เงินทองรั่วไหล
ประวัตินามสกุลคนไทย เมื่อก่อนตั้งได้ แต่เดี๋ยวนี้ห้ามตั้ง
เลขเด็ด "อาม่าให้ลาภ" งวดวันที่ 1 ธันวาคม 69..รีบซื้อหวย รวยก่อนใคร!
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!
ประวัติการสักยันต์ จากความเชื่อโบราณสู่ศาสตร์แห่งความศักดิ์สิทธิ์ ใครเป็นผู้ริเริ่ม และมีต้นกำเนิดมาจากประเทศใด?
หวย 1 ธันวาคม 2569 เปิดสถิติย้อนหลัง 20 ปี! เจาะเลขรางวัลที่ 1-เลขท้าย 2 ตัว มีเลขไหนเคยออกซ้ำบ้าง?
ปลาทองความจำสั้นแค่ 3 วินาทีเป็นความเชื่อผิดๆ งานวิจัยบอกว่าจำได้นานเป็นเดือน
น้ำมันเครื่องรถจักรยานยนต์ 2 จังหวะ กับ 4 จังหวะ แตกต่างกันอย่างไร ใช้แทนกันได้หรือไม่ และหากนำมาผสมกันจะเกิดอะไรขึ้น?
น้ำแข็งลอยน้ำได้เพราะน้ำเป็นสารไม่กี่ชนิดที่แข็งตัวแล้วขยายตัว
สุนัขหมุนตัวก่อนนอนเพราะกำลังทำรังแบบหมาป่า ไม่ใช่หาที่นอนไม่เจอ
