แตงสา พืชมีประโยชน์ ใกล้สูญพันธุ์​

เราเคยเห็นแต่ต้นกระทกรก ที่มีขนาดเล็ก แต่เมื่อเทียบกันกับ "แตงสา" หรือ "เสาวรสยักษ์" (Passiflora quadrangularis L.) ขนาดจะแตกต่าง​กัน​มาก​

​แตงสา หรือที่ในหลายภูมิภาคเรียกว่า สุคนธรส กะทกรกยักษ์ และมะละกอย่าน จัดเป็นไม้เถาเลื้อยพื้นบ้านตระกูล Passifloraceae ที่มีความโดดเด่น เป็น​เอกลักษณ์​ทางด้านสัณฐานวิทยาและคุณค่าทางเศรษฐกิจ

พืชชนิดนี้มีลักษณะทางพฤกษศาสตร์ที่จดจำได้ง่ายผ่านใบเดี่ยวขอบหยักลึก และระบบดอกเดี่ยวขนาดใหญ่ที่มีกลิ่นหอมรุนแรง เอกลักษณ์ที่สำคัญที่สุดคือผลทรงรีขนาดใหญ่ ซึ่งผลมีน้ำหนักมาก เมื่อผลสุกผิวเปลือกจะเปลี่ยนเป็นสีเหลือง บรรจุเนื้อในที่มีรสชาติหวานหอมละมุนกว่าเสาวรสทั่วไปค่ะ

​ในเชิงเกษตรกรรมและโภชนาการ ส่วนต่าง ๆ ของแตงสาล้วนมีประโยชน์ครอบคลุม ตั้งแต่ยอดอ่อนที่นิยมนำมาลวกบริโภคเป็นผักเคียง ไปจนถึงผลสุกที่ใช้บริโภคสด นอกจากนี้ ในมิติของพืชสมุนไพร องค์ประกอบทางพฤกษเคมีจากใบแห้งสำหรับการชงชา และส่วนของผล

ยังมีรายงาน การนำไปใช้ประโยชน์เพื่อสนับสนุนการดูแลสุขภาพ เช่น การบรรเทาภาวะไขมันในเส้นเลือดสูง ความดันโลหิตสูง และระดับน้ำตาลในเลือด

​แม้แตงสา จะมีความสามารถในการปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมของประเทศไทยได้ดี แต่ปัจจุบันกลับพบการแพร่กระจายและปริมาณผลผลิตในระบบลดลงอย่างต่อเนื่อง กลายเป็นพืชหายากที่เสี่ยงต่อการสูญหายของความหลากหลายทางพันธุกรรม การอนุรักษ์และการส่งเสริมการขยายพันธุ์ในระดับครัวเรือน และแปลงเกษตรกรรมจึงเป็นแนวทางสำคัญในการรักษาทรัพยากรพืชพื้นถิ่นนี้ไว้ค่ะ