หลับอยู่แต่ลุกมามีเซ็กซ์ได้จริงไหม เมื่อ Sexsomnia ทำให้ความไว้ใจในบ้านสั่นคลอน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

คนที่ถูกปลุกขึ้นกลางดึกด้วยพฤติกรรมทางเพศของคู่รัก อาจไม่ได้รู้สึกโรแมนติกเลยสักนิด หลายคนตกใจ กลัว สับสน หรือโกรธ เพราะอีกฝ่ายดูเหมือนตื่นอยู่ พูดคุยหรือแตะต้องตัวได้ แต่พอตอนเช้ากลับจำอะไรไม่ได้เลย ภาวะนี้มีชื่อเรียกว่า Sexsomnia หรือพฤติกรรมทางเพศผิดปกติที่เกิดระหว่างหลับ

Sexsomnia อยู่ในกลุ่มความผิดปกติขณะหลับที่เรียกว่า parasomnia คล้ายการละเมอเดินหรือละเมอพูด ไม่ใช่คำอธิบายว่า “ฝันเปียก” และไม่ใช่ข้ออ้างที่ควรรีบเชื่อโดยไม่มีการประเมิน แก่นสำคัญคือสมองบางส่วนเกิดภาวะตื่นไม่เต็มที่ ขณะที่ระบบควบคุมการรับรู้ การยับยั้งชั่งใจ และความจำยังทำงานไม่สมบูรณ์

ดูเหมือนตื่น แต่สมองยังไม่ตื่นทั้งก้อน

อาการมักเกิดในช่วงหลับลึกแบบ non-REM เมื่อมีสิ่งมากระตุ้นให้สะดุ้งตื่นบางส่วน เช่น เสียง การสัมผัส ความเครียด การอดนอน หรือการนอนที่ถูกรบกวน สมองจึงอยู่ในสภาพกึ่งหลับกึ่งตื่น ร่างกายลุกขยับหรือแสดงพฤติกรรมซับซ้อนได้ แต่เจ้าตัวอาจไม่มีการรับรู้ชัดเจนและจำเหตุการณ์ไม่ได้ภายหลัง

พฤติกรรมที่รายงานมีตั้งแต่ส่งเสียงเชิงทางเพศ สำเร็จความใคร่ แตะต้องคู่รัก ไปจนถึงพยายามมีเพศสัมพันธ์ ความหนักเบาไม่เท่ากัน และไม่ใช่ทุกคนที่มีอาการจะทำพฤติกรรมรุนแรง แต่เพราะมันกระทบต่อร่างกายและขอบเขตของคนอีกคน จึงไม่ควรมองเป็นเรื่องตลกหรือเรื่องบนเตียงธรรมดา

อะไรทำให้อาการปะทุขึ้นได้

แพทย์มักมองหาปัจจัยร่วมมากกว่าชี้นิ้วว่าเกิดจากสาเหตุเดียว การนอนน้อยสะสม ความเครียด แอลกอฮอล์ ยาบางชนิด ตารางนอนที่รวน หรือโรคที่ทำให้หลับสะดุดบ่อย เช่น ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ อาจเพิ่มโอกาสเกิดภาวะตื่นไม่เต็มที่ได้ คนที่เคยละเมอ เดินละเมอ หรือมีประวัติ parasomnia ในครอบครัวก็ควรบอกแพทย์ด้วย

อย่างไรก็ตาม การจำไม่ได้เพียงอย่างเดียว ไม่พอสำหรับวินิจฉัย เพราะอาจมีภาวะอื่นที่ต้องแยกออก เช่น อาการชักบางชนิด ผลจากสารหรือยา ความผิดปกติของการนอนชนิดอื่น หรือเหตุการณ์ที่เกิดขณะตื่นจริง การวินิจฉัยจึงต้องอาศัยประวัติจากผู้มีอาการและผู้ที่อยู่ร่วมเหตุการณ์อย่างละเอียด

ความปลอดภัยมาก่อนความอาย

หากเริ่มมีเหตุการณ์ซ้ำ สิ่งที่ควรทำทันทีคือทำให้พื้นที่นอนปลอดภัยและลดโอกาสละเมิดขอบเขตของผู้อื่น เช่น แยกที่นอนชั่วคราว ล็อกหรือกั้นพื้นที่ตามความเหมาะสม หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์และการอดนอน ไม่ปลุกหรือเผชิญหน้าด้วยความรุนแรงระหว่างเกิดเหตุ และจดบันทึกว่าเกิดเวลาใด หลังมีปัจจัยอะไร หรือมีอาการนอนกรน หยุดหายใจ และละเมอแบบอื่นร่วมด้วยหรือไม่

การแยกนอนไม่ได้แปลว่าคู่รักล้มเหลว แต่เป็นมาตรการคุ้มครองทั้งสองฝ่ายจนกว่าจะรู้สาเหตุชัดเจน โดยเฉพาะเมื่ออีกฝ่ายรู้สึกไม่ปลอดภัย เด็ก หรือบุคคลที่ไม่สามารถให้ความยินยอมได้ต้องไม่อยู่ในสถานการณ์เสี่ยงเด็ดขาด

ไปพบแพทย์แบบไหน และรักษาได้หรือไม่

ควรเริ่มที่แพทย์ด้านการนอนหลับหรืออายุรแพทย์ระบบประสาท แพทย์อาจทบทวนการนอน ยา สารเสพติด สุขภาพจิต และโรคร่วม บางรายอาจต้องทำ sleep study หรือ polysomnography ตลอดคืนเพื่อดูคลื่นสมอง การหายใจ การเคลื่อนไหว และคัดกรองภาวะอย่างหยุดหายใจขณะหลับ

การรักษาขึ้นกับต้นเหตุ อาจเริ่มจากจัดเวลานอน ลดสิ่งกระตุ้น รักษาโรคการนอนที่พบร่วม ปรับยาโดยแพทย์ หรือใช้ยาเฉพาะราย ไม่ควรซื้อยานอนหลับหรือหยุดยาประจำเอง เพราะบางอย่างอาจทำให้อาการและความเสี่ยงแย่ลงได้

คำว่า Sexsomnia ไม่ควรถูกใช้เพื่อกลบความเสียหายหรือบังคับให้ใครต้องยอมรับพฤติกรรมที่ตนไม่ยินยอม หากเกิดการแตะต้องโดยไม่มีความยินยอม ต้องให้ความปลอดภัยและการดูแลผู้ได้รับผลกระทบมาก่อน ส่วนการอ้างว่าเป็นความผิดปกติขณะหลับต้องผ่านการประเมินทางการแพทย์อย่างจริงจัง ไม่ใช่ตัดสินกันจากคำพูดเพียงฝ่ายเดียว

สำหรับคู่รัก จุดเริ่มต้นที่ช่วยได้ที่สุดอาจไม่ใช่การหาคนผิด แต่คือการพูดกันตอนที่ทั้งคู่ตื่นและปลอดภัย ตั้งขอบเขตชัดเจน วางแผนลดความเสี่ยง แล้วพาเรื่องนี้ไปคุยกับผู้เชี่ยวชาญ เพราะเรื่องที่เกิดตอนหลับอาจทิ้งร่องรอยไว้ตอนตื่นได้เสมอ